Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

47 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

47 ocurrencias

8 Nikpia se mistun

  • Tesu nugustoj.

    p. 39 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    No me gustan.

14 Tinemit tik Witzapan

  • Tesu muchi, pero miak.

    p. 56 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    No todos, pero muchos.

15 Antaketzat Nawat?

  • Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    p. 59 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.

  • Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.

    p. 59 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.

16 Miak o chiupi?

  • Tesu muchi.

    p. 61 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Tesu muchi. Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.

    No todos. Algunos estudian y trabajan, y algunos no estudian, sólo trabajan.

25 Tik ne tiankis (2)

  • — Tesu nikpia — kilwia yaja, — yajuni kipia.

    p. 84 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    — No tengo — le dice ella, — pero aquella tiene.

  • — Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.

    p. 84 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Su tikneki, niweli niwitz muwan pal nimetzpalewia.

    p. 95 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Si querés, puedo venir contigo para ayudarte.

31 Nikelnamiki nutechan

  • — Tesu nina tatka.

    p. 97 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    — No digo nada.

33 Sujsul nipakiskia

  • — Su ijkiuni, sujsul nipakiskia!

    p. 103 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — ¡Si es así, mucho me alegraría!

35 Te niajki nitekiti

  • Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    p. 107 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    Ijkiuni nipanuk hasta ne teutak. Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa. Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    Así pasé hasta la tarde. Entonces llegó a mi casa un amigo [o una amiga]. Él vino para ver si estaba bien, porque supo que no llegué a trabajar.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • — Tesu, nishtunak nimuketza.

    p. 110 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    — Tesu, nishtunak nimuketza. Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku. Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.

    — No, tardé en levantarme. Cuando desperté y abrí los ojos, vi la hora: ¡seis y media! ¡Sabía que si no me levantaba de prisa, me iba a regañar la maestra cuando llegaba a la escuela y me daría mucha pena!

  • Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.

    p. 110 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Tesu, nishtunak nimuketza. Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku. Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.

    — No, tardé en levantarme. Cuando desperté y abrí los ojos, vi la hora: ¡seis y media! ¡Sabía que si no me levantaba de prisa, me iba a regañar la maestra cuando llegaba a la escuela y me daría mucha pena!

  • — Tesu.

    p. 110 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    — Tesu. Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani. Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.

    — No. Me levanté, me bañé, me puse la ropa y salí corriendo para tomar el bus. Cuando llegué a la escuela, me preguntó la maestra por qué me había tardado.

  • — Nikilwij tay muchijki wan tesu kwalanik.

    p. 110 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    — Le dije qué había pasado y no se enojó.

  • — Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani.

    p. 111 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    — Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani. Wan timawiltijket.

    — No, también aprendimos una canción en náhuat que nos enseñó la maestra. Y jugamos.

39 Niweli nimetzmachtia!

  • — Su tikneki, niweli nimetzmachtia!

    p. 117 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — ¡Si querés, puedo enseñarte!

  • — Tikneki ma nikpata tay tina tik Castillaj pal tikitat su nikmati yek?

    p. 117 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — ¿Quieres que traduzca lo que dices al español para ver si lo entiendo bien?

  • — Tesu, te yek ma shikpata.

    p. 117 · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    — Tesu, te yek ma shikpata. Semaya tiawit titaketzat tik Nawat. Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj. Shikelkawa ne Castillaj. Shiyultaketza semaya tik Nawat.

    — No, no es bueno [no conviene] que traduzcas. Solamente vamos a hablar náhuat. No quiero que hablemos en español. Olvidá el español. Pensá en náhuat no más.

  • Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.

    p. 117 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Nemi yek. Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.

    — Está bueno. Si no sé algo, te preguntaré.

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • Pero shiwi nuwan su tikneki pal tinechpalewia.

    p. 120 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Naja nikmatiaya. Kwak nechwikak nunoya yalua, yaja nechilwitij ne ujti pal nimumachtia yek. Pero shiwi nuwan su tikneki pal tinechpalewia.

    — Yo ya sé. Cuando me llevó mi abuela ayer, ella me enseñó el camino para que lo aprendiera bien. Pero si quiere, venga conmigo para ayudarme.

  • Su te, yawi nechajwa.

    p. 120 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Nemi pal nikpalewia nunoya. Yaja kineki ma ninaka nikpalewia ka ichan. Su te, yawi nechajwa. Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.

    — Tengo que aytudar a mi abuela. Ella quiere que me quede ayudándola en la casa. Si no, me va a regañar. Después, tengo que hacer mi tarea para la escuela.

  • Su te metzajkawa munoya ma shikisa ashan, tiwelit tipashaluat ukse tunal.

    p. 120 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Nemi yek. Su te metzajkawa munoya ma shikisa ashan, tiwelit tipashaluat ukse tunal.

    — Está bueno. Si tu abuela no te deja salir hoy, podemos pasear otro día.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • Su se tamachtia, yaja se tamachtiani.

    p. 125 · Ver en el diccionario: asu

  • Su se tapajtia, yaja se tapajtiani.

    p. 125 · Ver en el diccionario: asu

  • Su se takwika, tikmati tay yaja?

    p. 125 · Ver en el diccionario: asu

  • — Yek, wan su se te kichiwa tatka?

    p. 125 · Ver en el diccionario: asu

  • — Su te kichiwa tatka, tinakan ka...

    p. 125 · Ver en el diccionario: asu

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Tinat ka ne Nawat yultuk su tejemet titaketzat Nawat.

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

  • Su titaketzat, te yawi miki, yawi yultuk.

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

  • Su titaketzat, te yawi muelkawa.

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

  • Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

  • Tejemet tinat ka ne tutaketzalis yawi yultuk su mukaki itech ne tuten, su yultuk tik ne iten ne noya wan ne iishwiu, ne chulet wan ne shulut.

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

  • Tikmatit ka su muchi taketzat Nawat, weymet wan chijchikitik, noymet wan kujkunet, te yawi muelkawa.

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

44 Se yualu

  • Su tikneki, shiwi wan tiaw tikinhishmati.

    p. 132 · Ver en el diccionario: asu

  • Su niajsi, niaw nalwika atata pal tikunit chiupichin.

    p. 132 · Ver en el diccionario: asu

  • — Tesu timuneki talwika tatka.

    p. 132 · Ver en el diccionario: inté

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • — Taja kia, wan naja tesu?

    p. 134 · Ver en el diccionario: inté

  • Su te, te tiweli titachia.

    p. 134 · Ver en el diccionario: asu

46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!

  • — Tesu ken ne mupipi!

    p. 136 · Ver en el diccionario: inté

  • — Tesu.

    p. 136 · Ver en el diccionario: inté

47 Maka shikilwi!

  • Su kineki, naja niaw nikishtia ne chijchil tik ne wajkal pal tiktaliat inawak ne tujtumat.

    p. 138 · Ver en el diccionario: asu

  • Su yaja nechmaka tumin pal nikana ijtik ne kustalchin, o su nechilwia ma nimukwepa niktemua ne itumin pal yaja kikua tay muneki, senpa nikchiwa ken nechtuktia.

    p. 138 · Ver en el diccionario: asu

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Su tiaw tik ne tiankis, shikaki ne tanamakanimet.

    p. 141 · Ver en el diccionario: asu

  • Tejkia ka ne tanamakanimet tesu semaya chachalakat wan pajpakit, nusan tekitit pal kichiwat ganar ne tumin ne munekit pal takwat.

    p. 141 · Ver en el diccionario: inté

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).