Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
80 ocurrencias en 6 textos · Borrar
Tajtaketza pal Ijtzalku48Naja Ni Genaro5Achtu Taksalis1Timumachtikan!8El Pipil de la Región de los Itzalcos8The Pipil Language of El Salvador10
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
48 ocurrencias
Capítulo 6
Kwakuni yajket ka kujtan.
p. 30 · Ver en el diccionario: kojtan
Asiket tan se kwawit chiltik tzaput, wan kiasiket se tzaput wetztuk, wan kipejpenki wan kitajkuk, kishtik, ne se tajku kimakak ne itzuntekun, ne seuk tajku kikwak yaja.
p. 30 · Ver en el diccionario: tajtani, tajtanilia
Wan kan pejket takwat, yajket kiyawaluat ne kujtan.
p. 32 · Ver en el diccionario: kojtan
Muchi ne itapewilchin tey kipia ne kujtan, muchi kitzkijket kan musentepewat, yawit katka kimakat innoya pal ma kimana tik se kumit.
p. 32 · Ver en el diccionario: kojtan
Tiu-tikchiwat se shaput miktan, wan tiu-tiktaliliat ne tani kwajkwawit wan pichawakchin, pal kan witz, né yu-muwetzi.
p. 33
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
5 ocurrencias
Kwak Naja Nichikitik
Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan.
p. 4 · Ver en el diccionario: kojtan
Traducción
Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.
Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.
Ne ume ipal Kushkatan.
p. 4
Traducción
Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.
Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.
Nitamachtia Nawat
Né ninemik ume shiwit, wan ka tesu nechtashtawat yek, nikiski wan ninakak nitekiti tik ne kojtan.
p. 6 · Ver en el diccionario: kojtan
Traducción
Kiunij panuk miak shiwit, wan kwak nikpiatuya 47 shiwit nitekitik tik ne Kalpuli. Né ninemik ume shiwit, wan ka tesu nechtashtawat yek, nikiski wan ninakak nitekiti tik ne kojtan.
Así pasaron muchos años, y cuando tenía cuarenta y siete años trabajé en la Alcaldía. Allá estuve dos años, pero como no me pagaron bien, me salí y me quedé trabajando en el monte.
Ken Titankwaketzat
Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.
p. 18 · Ver en el diccionario: kojtan
Traducción
Yejemet tesu kimatit, ken an tejemet tikmatit, ka nemi se Tiut ka te tikishmatit. Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.
Ellos no sabían, como nosotros hoy sabemos, que hay un Dios ya que no lo conocíamos. Ellos conocían lo que veían, como el sol, la lluvia, la tierra, el maíz, los árboles y la naturaleza, que son para su comida, para la caza, y los árboles frutales para que comamos y no pasemos hambre.
Ne Tiut At
Taja, Tunan At, tesu tikita kaj yek, kaj tesu yek; taja tikatepewa muchi ne tal pal weya ne kojtan wan ne kwajkwawit.
p. 24 · Ver en el diccionario: kojtan
Traducción
Tú, Madre Lluvia, no ves quién es bueno y quién es malo; tu inundas toda la tierra para que crezca el monte y los árboles.
Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)
1 ocurrencia
Tamachtilis 8. Itekitilis.
Naja ni tamachtiani tik ne wey tamachtiluyan tik Kuskatan.
Ver en el diccionario: Kuskatan
King, Timumachtikan! (2011)
8 ocurrencias
12 Ken ne mupelu?
18 Kan minaya?
Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!
p. 66
Traducción
Nikmati kan nemi. Shikita! Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!
Ahora sé dónde está. ¡Mira! ¡Juega con nuestro gato debajo de la mesa!
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Nunoya nemi tik se chikitik kal ijtik ne kojtan.
p. 95 · Ver en el diccionario: kojtan
Traducción
— Mi abuela vive en una pequeña casa dentro del bosque.
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
8 ocurrencias
p. 47 · Nahuizalco
Ka kojtan.
p. 47 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: kojtan
Traducción
Para el monte
p. 57 · Nahuizalco
Ken kalanchichin nemi ne kojtan, iwan ne kwajkwawyu taken shushuik iswayu (iswayuk), iwan pujpuputuka ka ishuchiu iwan miak pujpusha!
p. 57 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: kojtan
Traducción
Qué bonito está el campo con sus árboles vestidos de verdes hojas y olorosas flores de varios colores!
p. 65 · Nahuizalco
Ne tawilyu tawilua ne kojkojtan iwan ne tejtechan.
p. 65 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: kojtan
Traducción
Ne tunal kisa nemi. Ne tawilyu tawilua ne kojkojtan iwan ne tejtechan.
El sol está saliendo. Su luz alumbra los montes y las poblaciones.
Kwak nikan tayua, ijki ne tunal nemi tan tal.
p. 65 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tajtani, tajtanilia
Traducción
Cuando aquí es de noche, es porque está bajo tierra.
p. 73 · Nahuizalco
Niyaw nikuilia se ishunpechin pal tulin, yamani wan kalanchichin, yaja ne niktali se ilistun iwan sajtik (?); se iwipilchin pal ichkat wan shuchiw tujtultik, wan ishuchiyu (?) shushuik iwan ijiswayu ka ichijchikitan.
p. 73 · Nahuizalco
Traducción
Nu kukutu weli chuka, tzakwa ijish pal kuchi, tero inte kimati takwa. Asu yaja takwaskia (takwajkia) nikmaskia (nimaskia) teya cosas ajajwiak ne tey nikwa naja. Niyaw nikuilia se ishunpechin pal tulin, yamani wan kalanchichin, yaja ne niktali se ilistun iwan sajtik (?); se iwipilchin pal ichkat wan shuchiw tujtultik, wan ishuchiyu (?) shushuik iwan ijiswayu ka ichijchikitan.
Mi muñeca puede llorar, cerrar los ojos para dormir, pero no sabe comer. Si ella comiera, le daría muchas cosas sabrosas de las que yo como. Voy a comprarle un sombrerito de junco, suave y bonito, al que le pondré una cinta ancha y negra; una camisita de algodón con flores amarillas, botones verdes y hojas por los lados.
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
10 ocurrencias
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976
Kilwia ne inan ma tinakan ne reynaj; kilwia ne inan: Tiut tiyawit tipashaluat nepa ka kujtan Tiut tiawit aber su timuchiwa alegrar chupi.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kojtan
Traducción
Su mamá – es decir la reina – su mamá le dijo, “Vamos a dar un paseo allá en el bosque”. “Vamos a ver si no te puedes alegrar un poquito.”
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Yaja kitajtan se konsejoj wan kimakaket, kimakat se konsejoj.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Traducción
Pidió consejo y se le dio, le dieron un consejo.
Kabal ne panuk tan ne tzaput; mutamuta ne tzuntekumat.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tajtani, tajtanilia
Traducción
Pasó directamente debajo del palo de zapote, y se le echó la cabeza.
Yawi kene tan ne puchut, tan ne puchut.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tajtani, tajtanilia
Traducción
Yajki kalinh (m) ana ne ipilawantzitzin. Yawi kene tan ne puchut, tan ne puchut.
Fue a recoger a sus niños, luego se metió debajo de un puchute, bajo un puchute.
Yajki kitantia ne itan.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Traducción
Yajki kitantia ne itan. Nepa ten kebrada kitantia ne itan pal kikwa ne piltzitzin.
allá en la orilla de la quebrada se puso a afilar el diente para comerse al muchachito.
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).