Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en Ramírez, Naja Ni Genaro (2004) · Todos los textos

13 ocurrencias · Borrar

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

13 ocurrencias

Nitamachtia Nawat

  • —Kia, nikan tikpiat se tuikaw ka yaja weli taketza Nawat.

    p. 6

    Traducción

    —Kia, nikan tikpiat se tuikaw ka yaja weli taketza Nawat. Su te ankinekit techishtiliat, kunij kia welit antaketzat iwan, wan su amejemet kinekit mumachtiat, welit anwitzet pal annemit tuwan.

    —Sí, aquí tenemos a un hermano que puede hablar náhuat. Si no quieren quitárnoslo, entonces ustedes pueden hablar con él, y si ustedes quieren aprender pueden venir a estar con nosotros.

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.

    p. 8

    Traducción

    —Yawi nemi se congreso ipal ne Nawataketza. Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.

    —Va ha haber un congreso sobre la lengua náhaut. Te lo digo porque si quieres puedes ayudarnos con todos los profesores.

  • Kitaket ka naja niweli nitaketza Nawat wan nusan nitawawasua.

    p. 8

    Traducción

    Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi. Wan kiunij kichiwket pal nechishmatit ne ishmatijket. Kitaket ka naja niweli nitaketza Nawat wan nusan nitawawasua. Anka yajika ka ne nawi congreso nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw.

    Me dijo la fecha del congreso para que llegase. Y así hicieron para conocerme los especialistas. Vieron que yo sabía hablar náhuat y también escribirlo. Quizá por eso es que en cuatro congresos me dijeron que me iban a dar trabajo.

  • Kwak niweli, nikpalewia Alan wan Cecy.

    p. 8

    Traducción

    Kwak niweli, nikpalewia Alan wan Cecy. Nusan Carlos, melka yaja techanchanej, pero uksan mumachtia Nawataketza. Yejemet tesu nechtashtawat, ka inat ka yejemet tesu kipiat tumin pal nechtashtawat.

    Cuando puedo les ayudo a Alan y Cecilia. También a Carlos, aunque él es del pueblo, pero todavía estudia el náhuat. Ellos no me pagan, porque dicen que no tienen dinero para pagarme.

Nitakwika Ipal Ne Tiut

  • Né nechishmatijket ka naja niweli taketza Nawat ka tik ne tiupan ipal Santa Catarina Masawat nitakwikak se takwikalis ka ina “Melka Kwak Taja Tinejnemi, Tesu Musel Tinemi”, wan kikakik ne Palej.

    p. 10

    Traducción

    Né nechishmatijket ka naja niweli taketza Nawat ka tik ne tiupan ipal Santa Catarina Masawat nitakwikak se takwikalis ka ina “Melka Kwak Taja Tinejnemi, Tesu Musel Tinemi”, wan kikakik ne Palej. Kunij inak:

    Allá me reconocieron porque sabía hablar náhuat, ya que en la iglesia de Santa Catarina Masahuát canté una canción que dice “Aún Cuando Tu Caminas, Solo No Estás”, y lo oyó el padre. Entonces dijo:

  • Tiweli tiaw ne domingo ka ne tiupan San Antonio?

    p. 10

    Traducción

    —Tay tina? Tiweli tiaw ne domingo ka ne tiupan San Antonio?

    —¿Qué decís? ¿Podés ir el domingo a la iglesia de San Antonio?

Ken Nikwikatuk Ne Nawataketzalis Ka Miak Tal

  • Né nechishmatijket ka naja niweli nitaketza Nawat, wan kwak nemik ukseseyuk senputzuat teya nechajkawket ma te niu.

    p. 14

    Traducción

    Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani. Né ninemik kashtuli tunal iwanmet. Né nechishmatijket ka naja niweli nitaketza Nawat, wan kwak nemik ukseseyuk senputzuat teya nechajkawket ma te niu.

    Entonces venía uno que hablaba náhuatl de México para enseñar el idioma, y una vez más quería a alguien que le ayudara con todos los profesores. Allí estuvimos quince días con ellos. Allí me conocieron porque sabía hablar náhuat, y cuando había otras reuniones ya no dejaban de invitarme.

Tlalok

  • wan nusan timetztajtanit ma te keman shitechajkawa ka su taja titechajkawa ne Teku Tunal weli techmiktia iwan ikwalan.

    p. 22

    Traducción

    y también te pedimos que nunca nos dejes por que si tú nos dejas el Padre Sol puede matarnos con su enojo.

Ne Takat Brujoj

  • Yaja weli kalaki melka nemi tzaktuk.

    p. 34

    Traducción

    Ipal yaja tesu nemituya kal nemi tzaktuk. Yaja weli kalaki melka nemi tzaktuk.

    Para él no existía una casa cerrada. Él podía entrar aunque estuviera cerrada.

Ne Tzikat Wan Ne Tzilintuk

  • Ne tzikat, kan nemi ukse takwalmet ka weli kikwa, kunij tesu kisa kitemua itakwal; kunij kichia ma tayuakisa pal pewa kisa kitemua itakwal.

    p. 38

    Traducción

    La hormiga, cuando hay otros animales que la pueden comer, no sale a buscar su comida; entonces espera la noche para empezar a salir a buscar su comida.

Ne Tutut

  • Wan pewa kitakwaltia ne shulut tutut ne inan ne tutuchin, ashta ma weya pal kitzkia iujumiyu wan weli patani pal kitemua itakwal.

    p. 40

    Traducción

    Achtu ne tutut tapishua ne teksisti, nemanha kipachua ashta ma puni, wan puntuk kenhayuk kipachua. Wan pewa kitakwaltia ne shulut tutut ne inan ne tutuchin, ashta ma weya pal kitzkia iujumiyu wan weli patani pal kitemua itakwal.

    Primero el pájaro pone el huevo, luego lo apacha hasta que nazca, y después de nacido todavía lo apacha. Y la madre del pájaro empieza a darle de comer al pájaro joven, hasta que crezca y le salgan plumas y pueda volar para buscar comida.

  • Ne tutut, yaja se tamachtiani, ka techmachtia ken weli mupewa tiktemuat ne tutakwal pal te tikseliat mayan.

    p. 40

    Traducción

    Tay techmachtia ne tutut, ma tejemet tikchiwakan iwan tupijpilawan. Ne tutut, yaja se tamachtiani, ka techmachtia ken weli mupewa tiktemuat ne tutakwal pal te tikseliat mayan.

    Lo que nos enseña el pájaro, hagámoslo nosotros con nuestros hijos. El pájaro es un maestro, pues nos enseña cómo empezar a buscar comida para que no pasemos hambre.

Ini Nutechan Witzapan

  • Ini nutechan Witzapan, te niweli nikelkawa, wan ne tu-Apantepet kan nitemu nimaltia.

    p. 44

    Traducción

    Este es mi pueblo Witzapan, no puedo olvidarlo, y nuestro Apantepet donde bajo a bañarme.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).