Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

190 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku101Naja Ni Genaro5Achtu Taksalis6Timumachtikan!16El Pipil de la Región de los Itzalcos36The Pipil Language of El Salvador26

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

101 ocurrencias

Capítulo 1

  • Ashkan tiu-tiktaliat tik ne kushtal ipal tikwikat pak ne kawayu pal tikwikat ka techan ne tawial pal tami tiksajsakat.

    p. 19

  • Ashta ma tami, tikwikat yey kawayu pal tami talsajsakat.

    p. 19

  • Musta tikwikat ne yey kawayu.

    p. 19

Capítulo 2

  • Kan waktuka, tiktaliat ijtik kumal pal shamani pal tikishtiliat ne iewayu.

    p. 20

  • Ne kuku keman kikwajtuk ne metzti inte kipia inakayu, iayu chiupichin.

    p. 21 · Ver en el diccionario: at, ayu

Ver las 95 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

5 ocurrencias

Ne Tiut Apan

  • Taja tikchiwa ka mupanpa mumana iayu tijlan, iayu turuj, iayu kilit, masakilit iwan arros wan tumat, takwatzin iwan pinul, masat iwan pinul.

    p. 26 · Ver en el diccionario: at, ayu

    Traducción

    Tú haces que por ti se cueza la sopa de gallina, de res y de chipilín, loroco y arroz con tomate, tacuacín con pinol, venado con pinol.

Ne Teku Sinti

  • Taja tikchiwa ka tuweyka tetzilnajkisa iwan inakayu ka mupanpa tuweyka kipia esti, kipia nakat, ne tuweyka tumakisa, ne ujumit takwakakisat.

    p. 28

    Traducción

    Tú haces que nuestro cuerpo se sustente con su carne porque gracias a ti nuestro cuerpo tiene sangre, tiene carne, nuestro cuerpo engorda, los huesos se endurecen.

Ne Tutut

  • Wan pewa kitakwaltia ne shulut tutut ne inan ne tutuchin, ashta ma weya pal kitzkia iujumiyu wan weli patani pal kitemua itakwal.

    p. 40

    Traducción

    Achtu ne tutut tapishua ne teksisti, nemanha kipachua ashta ma puni, wan puntuk kenhayuk kipachua. Wan pewa kitakwaltia ne shulut tutut ne inan ne tutuchin, ashta ma weya pal kitzkia iujumiyu wan weli patani pal kitemua itakwal.

    Primero el pájaro pone el huevo, luego lo apacha hasta que nazca, y después de nacido todavía lo apacha. Y la madre del pájaro empieza a darle de comer al pájaro joven, hasta que crezca y le salgan plumas y pueda volar para buscar comida.

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

6 ocurrencias

Tamachtilis 12. Tinechmaka

  • Ne nukuyu awakat kukuya.

    Ver en el diccionario: kuyu

Tamachtilis 14. Nitakwa peyna

  • Nusiwapil yu tamana.

    Ver en el diccionario: yawi

  • Tay yu kimana?

    Ver en el diccionario: yawi

  • Yu kimana se iayu tijlan ajwiak wan akapajti.

    Ver en el diccionario: at, ayu, yawi

  • Kia, ajwiak ne iayu tijlan wan ajkapajti, nikneki nikwa.

    Ver en el diccionario: at, ayu

King, Timumachtikan! (2011)

16 ocurrencias

33 Sujsul nipakiskia

  • Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.

    p. 103 · Ver en el diccionario: shulejyu

    Traducción

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

37 Taika te tiwalaj?

  • — Nikwaj inakayu tijlan.

    p. 113

    Traducción

    — Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    — Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • — Iayu turuj.

    p. 124 · Ver en el diccionario: at, ayu

  • Niaw nikwa ne iayu turuj ne tikmana.

    p. 124 · Ver en el diccionario: at, ayu

  • Ne noya kimana iayu turuj (iayu wakash).

    p. 124 · Ver en el diccionario: at, ayu

Ver las 15 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

36 ocurrencias

p. 49 · Nahuizalco

  • Tejemet tikpiat tuishkalyu.

    p. 49 · Nahuizalco

    Traducción

    Nosotros tenemos cara

p. 55 · Nahuizalco

  • Kipia inyujmiyu ini tijlanchichin?

    p. 55 · Nahuizalco

    Traducción

    Tienen plumas los pollitos?

p. 56 · Nahuizalco

  • Ne pukti, ne pulul, ne chijchal iwan tey kijtakua ne yek ishkalyu te yek.

    p. 56 · Nahuizalco

  • Tikishmatuk yek imanha ka yek itzinu, yejyek imejmey, iwan ka ne kwawit isipalyu.

    p. 56 · Nahuizalco

    Traducción

    Está bien conocido desde hace mucho tiempo, que del buen tronco, buenas ramas y de tal árbol tal astilla.

p. 57 · Nahuizalco

  • Ken kalanchichin nemi ne kojtan, iwan ne kwajkwawyu taken shushuik iswayu (iswayuk), iwan pujpuputuka ka ishuchiu iwan miak pujpusha!

    p. 57 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: iswat

    Traducción

    Qué bonito está el campo con sus árboles vestidos de verdes hojas y olorosas flores de varios colores!

Ver las 28 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

26 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Ma mawilti wan mas pipiltzitzin, yu muchiwa alegrar.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    “Déjelo jugar con los otros niños, y se alegrará”.

  • Shitejchia, kilwia, te shiyu, shitejchia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “Espere”, dijo, “no se vayan”, “¡Espere!”.

  • Kilwia ne itejtelpuchtzin: Ini yu anmuamigituj.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    Les dijo a sus hijos, “Éste será su amiguito”.

  • Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    Yut anyawit. Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    “Se irán y él irá con uds.; irá a divertirse”. “No ha venido para que le peguen”.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Kinutza ne ishulejyu; ya tesu kichiwa kasoj, ken ne kuchikia, wan tesu kuchi.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: shulejyu

    Traducción

    Le habló al marido; éste no le hizo caso, como si hubiera estado dormido, pero no estaba dormido.

Ver las 20 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).