Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985) · Todos los textos

21 ocurrencias · Borrar

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

21 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Shitejchia, kilwia, te shiyu, shitejchia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “Espere”, dijo, “no se vayan”, “¡Espere!”.

  • Tejemet tiawita, kilwia ne shuretzin: Shakan, pero te shikelkawa, cualquier rato shiwala wan ne mutelpuchtzin; ka nikan nemit ne iamigitus pal mawiltia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “Ya nos vamos”, le dijo al viejito; “Váyase también, pero no se le olvide, vuelva cuando quiera con su hijito; aquí están sus amiguitos para jugar con él”.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Te shikwakan nushulejyu, te shikwakan nushulejyu!, asi le dice.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “¡No se coman a mi marido! ¡No se coman a mi marido!” así les decía.

  • Te, porke yu kikukuawitzti, yu kikukuawitzti!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Te, porke yu kikukuawitzti, yu kikukuawitzti! Kinilwia.

    “No, no porque se va a puyar con las espinas, se va a puyar,” les dice.

  • Ka te panu ne iashish nepa, tiut tikmiktiat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “Al que no pueda, lo mataremos.”

Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Pero, tay yejemet muchiwket afijar ka ne iujumiyu ne chumpipi, ne plumas te kikwaj pelu, entonces nakak pensativo muchi ne jwamilia tayika te kikwaj pelu ne ujumit ni ke ne plumaj.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Pero se fijaron que el perro no se comía ni los huesos ni las plumas del chompipe. Luego la familia entera quedó pensativa porque el perro no se comía ni los huesos ni las plumas.

  • Pero yejemet te inaket la verdad sino ajsiket ankilwijket si por casualidad kitztuk se siwapil panuk ka ne cerca ikal ne diaj panuk ne urakanasoj.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Pero no dijeron la verdad sino que llegaron preguntando si por casualidad habían visto pasar cerca de la casa a una muchacha el día del gran huracán.

  • Los tres ajsiket kan nemi ne plumas wan ne wejwesuj ka te kikwajtuk pelu.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Llegaron los tres a donde estaban los huesos y las plumas que no se había querido comer el perro.

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Kunij shikwa sikiera pan por ke tamal te kanaj.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Kunij shikwa sikiera pan por ke tamal te kanaj. Shikwa pan pal panu mumayana.

    Pues por lo menos un poco de pan porque tortillas no hay; comé pan para que se te quite el hambre.”

  • Yejemet ka kipiat tumin, yajika ne yajket kimakat fin tik Arkuj, wan naj te nechajkawilijket tumin, maya pobresaj.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Ellos son los que tienen pisto. Así fue que llegaron allá a terminar en el arco . Y no me dejaron pisto, sino pura pobreza .

  • Naj su te nitekiti, te nitakwa.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Yo, si no trabajo, no como.

  • Al fin keman yaja kineki miki ka mayana wan te kipia kishtia se espejuj tay oraj takipini.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Al fin, cuando se quiso morir del hambre y porque no tenía nada, sacó un espejo cuando estaba relampagueando.

  • Tatawilua wan ne espejuj, pero né tesu yaja idestino te keman kimiktij.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Alumbró con el espejo, pero ése no sería su destino; nunca lo mató.

La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Yajika nutatanoy nechchiwki akonsejar kaj te ma ninejnemi tayua porke tamutiat.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Nuamikuj ikustuj na nikchiwa kontar cuentos de cosas ke chiwki suceder nin tik nutechan, an nikchij kontar una cosa ke nutatanoy nechiwki kontar Ya nechilwij ka nin tik tutechan kaj de mala suerte kimutiat, kisa se animal ke yejemet kilwiat "Tzuntekumat". Yajika nutatanoy nechchiwki akonsejar kaj te ma ninejnemi tayua porke tamutiat.

    A mi amigo le gusta que le cuente historias de las cosas que han sucedido en mi pueblo. Ahora le voy a contar algo que me contó mi abuelo. Me contó que desgraciadamente en mi pueblo asustan. Hay un animal que le llaman la “calavera.” Así es que mi abuelo me aconsejó que no caminara de noche porque te puede espantar.

  • Tayika te?

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Tayika te? Naja niLionaj!

    “Como no, sí soy la Leonarda.”

  • "Tayika te?

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    "Tayika te? NiLionaj."

    “'Claro que soy Leonarda.'“

  • Tayika te?

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Tayika te? Naj nin (ni)nemi, mas bien nisekmiki.

    “Claro que aquí estoy pero tenía frío.”

  • Yajika, an nuamikoj nikchij kontar pal kimati ka nemi Tzuntekumat wan nemi Siwanawal, pal kaj te kipia balor kimutia.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Así es que, ahora, le conté yo a mi amigo para que sepa que sí existe la “calavera” y también la Siguanaba, para asustar al que no tenga valor.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).