Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en Ramírez, Naja Ni Genaro (2004) · Todos los textos
17 ocurrencias · Borrar
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
17 ocurrencias
Nitamachtia Nawat
—Kia, nikan tikpiat se tuikaw ka yaja weli taketza Nawat.
p. 6
Traducción
—Kia, nikan tikpiat se tuikaw ka yaja weli taketza Nawat. Su te ankinekit techishtiliat, kunij kia welit antaketzat iwan, wan su amejemet kinekit mumachtiat, welit anwitzet pal annemit tuwan.
—Sí, aquí tenemos a un hermano que puede hablar náhuat. Si no quieren quitárnoslo, entonces ustedes pueden hablar con él, y si ustedes quieren aprender pueden venir a estar con nosotros.
Nikpalewia Ne Nawataketzalis
Nusan Carlos, melka yaja techanchanej, pero uksan mumachtia Nawataketza.
p. 8
Traducción
Kwak niweli, nikpalewia Alan wan Cecy. Nusan Carlos, melka yaja techanchanej, pero uksan mumachtia Nawataketza. Yejemet tesu nechtashtawat, ka inat ka yejemet tesu kipiat tumin pal nechtashtawat.
Cuando puedo les ayudo a Alan y Cecilia. También a Carlos, aunque él es del pueblo, pero todavía estudia el náhuat. Ellos no me pagan, porque dicen que no tienen dinero para pagarme.
Nitakwika Ipal Ne Tiut
Wan kunij nechnutzket, wan naja niajki nitaketza iwan, wan yaja nechilwij:
p. 10
Traducción
Y así me llamaron, y yo fui a hablar con él, y me dijo:
Ne Takat Brujoj
Kwak yaja kinekituya mukwepa asumati, mukwepa.
p. 34
Traducción
Kwak yaja kinekituya mukwepa asumati, mukwepa. Mukwepa maya kwak yaja kineki tamutia.
Cuando él quería convertirse en mono, se convertía. Lo hacía sólo cuando quería asustar.
Mukwepa maya kwak yaja kineki tamutia.
p. 34
Traducción
Kwak yaja kinekituya mukwepa asumati, mukwepa. Mukwepa maya kwak yaja kineki tamutia.
Cuando él quería convertirse en mono, se convertía. Lo hacía sólo cuando quería asustar.
Ipal yaja tesu nemituya kal nemi tzaktuk.
p. 34
Traducción
Ipal yaja tesu nemituya kal nemi tzaktuk. Yaja weli kalaki melka nemi tzaktuk.
Para él no existía una casa cerrada. Él podía entrar aunque estuviera cerrada.
Yaja weli kalaki melka nemi tzaktuk.
p. 34
Traducción
Ipal yaja tesu nemituya kal nemi tzaktuk. Yaja weli kalaki melka nemi tzaktuk.
Para él no existía una casa cerrada. Él podía entrar aunque estuviera cerrada.
Wan su se takat kimujmuchteki, yaja kiejtakua wan kimiktia.
p. 34
Traducción
Wan su se takat kimujmuchteki, yaja kiejtakua wan kimiktia. Yaja kitalia isala wilisnaj, pal su se kimujmuchteki nemanha kimiktia.
Y a cualquiera que se burlara de él, lo destruía y lo mataba. Se ponía su pantalón roto, para que, si alguien se burlaba, lo matara en seguida.
Yaja kitalia isala wilisnaj, pal su se kimujmuchteki nemanha kimiktia.
p. 34
Traducción
Wan su se takat kimujmuchteki, yaja kiejtakua wan kimiktia. Yaja kitalia isala wilisnaj, pal su se kimujmuchteki nemanha kimiktia.
Y a cualquiera que se burlara de él, lo destruía y lo mataba. Se ponía su pantalón roto, para que, si alguien se burlaba, lo matara en seguida.
Ne Shupan
Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya.
p. 36
Traducción
Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?
Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?
Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit.
p. 36
Traducción
Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?
Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?
Ne Tzikat Wan Ne Tzilintuk
Yaja tesu keman musewia kitemua takwal.
p. 38
Traducción
Ne ikal ne tzikat tentuk iwan takwal. Yaja tesu keman musewia kitemua takwal. Yaja kitemua iswat wan takil ipal ne kwajkwawit.
La casa de la hormiga está llena de comida. Ella nunca para de buscar comida; busca hojas y frutos de los árboles.
Yaja kitemua iswat wan takil ipal ne kwajkwawit.
p. 38
Traducción
Ne ikal ne tzikat tentuk iwan takwal. Yaja tesu keman musewia kitemua takwal. Yaja kitemua iswat wan takil ipal ne kwajkwawit.
La casa de la hormiga está llena de comida. Ella nunca para de buscar comida; busca hojas y frutos de los árboles.
Yaja panu muchi ne tunalku takwika.
p. 38
Traducción
An tikitakan ne tzilintuk. Yaja panu muchi ne tunalku takwika. Yajika kwak witz ne shupan miki ipal sesek wan mayan.
Ahora veamos la cigarra. Ella pasa todo el verano cantando. Por eso cuando viene el invierno muere de frío y hambre.
Ne Tutut
Ne tutut, yaja se tamachtiani, ka techmachtia ken weli mupewa tiktemuat ne tutakwal pal te tikseliat mayan.
p. 40
Traducción
Tay techmachtia ne tutut, ma tejemet tikchiwakan iwan tupijpilawan. Ne tutut, yaja se tamachtiani, ka techmachtia ken weli mupewa tiktemuat ne tutakwal pal te tikseliat mayan.
Lo que nos enseña el pájaro, hagámoslo nosotros con nuestros hijos. El pájaro es un maestro, pues nos enseña cómo empezar a buscar comida para que no pasemos hambre.
Itzinu Se Tepechin
Wan kwak nikitak iselchin niajki nitaketza iwan, ishpajpaki yaja nechilwij: Tay tikelewia nutech?
p. 42
Traducción
Y cuando la vi solita fui a platicar con ella, sonriendo ella me dijo: Qué deseas de mí?
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).