Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

118 occurrences in 6 texts · Clear

Tajtaketza pal Ijtzalku48Naja Ni Genaro18Achtu Taksalis7Timumachtikan!31El Pipil de la Región de los Itzalcos2The Pipil Language of El Salvador12

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

48 occurrences

Chapter 6

  • Semaya kita katka ka tatwi kipia tey kikwa, tey sea.

    p. 29 · See in the dictionary: semaya

  • Semaya naka ne iweyka.”

    p. 29 · See in the dictionary: semaya

  • “Wan teika timayanat?”

    p. 33

  • Kwakuni semaya kishtilijket ne ikulutzin wan kitapujket wan yajket kishkat.

    p. 34 · See in the dictionary: semaya

  • “Lama, ashan inte tikasitiwit, semaya se tapewilchin tikasiket.

    p. 34 · See in the dictionary: semaya

Show all 47 sentences

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

18 occurrences

Kwak Naja Nichikitik

  • Tesu welit katka tawawasuat nan amataketzat, yajika naja maya niwelituya nitaketza Nawat.

    p. 4 · See in the dictionary: maka2, semaya

    Translation

    Since they couldn’t read and write, I only spoke Nawat.

  • Maya nimumachtij ume taksaya.

    p. 4 · See in the dictionary: maka2, semaya

    Translation

    Nipejki niaw ka tamachtiluyan kwak nikpiatuya majtakti shiwit. Maya nimumachtij ume taksaya.

    I started going to school at the age of ten. I only studied up to second grade.

  • Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka.

    p. 4 · See in the dictionary: maka2, semaya

    Translation

    Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    So when I was a boy I just carried kumals to sell (in the market). What I earned was hardly enough to pay for what I needed and to buy more kumals.

Nitamachtia Nawat

  • Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan.

    p. 6 · See in the dictionary: mayana

    Translation

    Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan. Kiunij panuk sujsul shijshiwit.

    I worked the land and grew corn so that my children and wife wouldn’t go hungry. So the years went by.

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • Kiunij panuk, pejki niajsi pal nechishmatit, wan kwak nechishmatket, ne nantzin Vicky de Amaya nechilwij:

    p. 8

    Translation

    Panuk ka nechilwijket ma niajsi ka Kulalmumachtiani pal nechishmatit. Kiunij panuk, pejki niajsi pal nechishmatit, wan kwak nechishmatket, ne nantzin Vicky de Amaya nechilwij:

    Then they invited me to visit the Students’ Circle. So along I went, and when they met me, Mrs. Vicky de Amaya said to me:

Show all 17 sentences

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

7 occurrences

Tamachtilis 3. Nikneki kukumutzin

  • Nimayana wan nikneki nitakwa.

    See in the dictionary: mayana

  • Taja timayana?

    See in the dictionary: mayana

  • Eje, nimayana nusan.

    See in the dictionary: mayana

Tamachtilis 4: Tiawikan ka tiankis!

  • Semaya tinejnemit makwil cuadraj kan kalaki ne tunal wan ume ka ajkuik.

    See in the dictionary: semaya

Tamachtilis 9. Nechkukua nuweyka.

  • Tesu nechkukua nutzuntekun nian nukupak, maya nechkukua nuijti.

    See in the dictionary: maka2, semaya

Show all 7 sentences

King, Timumachtikan! (2011)

31 occurrences

4 Tay tikneki?

  • Semaya ume tamal.

    p. 27 · See in the dictionary: semaya

    Translation (Spanish)

    Te. Semaya ume tamal.

    No. Sólamente dos tortillas.

  • Semaya tujtumat, ajawakat wan pujpula.

    p. 28 · See in the dictionary: semaya

    Translation (Spanish)

    Sólo tomates,aguacates y plátanos.

5 Tay kichiwa?

  • Semaya ne kunet nemi tik ne kal.

    p. 30 · See in the dictionary: semaya

    Translation (Spanish)

    Sólo el niño está en la casa.

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Semaya ne kujkunet te tekitit.

    p. 33 · See in the dictionary: semaya

    Translation (Spanish)

    Sólo los niños no trabajan.

8 Nikpia se mistun

  • Semaya ne mistun te kikwa tatka.

    p. 38 · See in the dictionary: semaya

    Translation (Spanish)

    Sólo el gato no come nada.

Show all 31 sentences

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

2 occurrences

p. 71 · Nahuizalco

  • Mas yek ninemi ishwituk iwan nimiki, ken ke waktuk (watuk) wan mayan wan kenhaya ka nu-nimiki ken muchi.

    p. 71 · Nahuizalco · See in the dictionary: mayana

p. 73 · Nahuizalco

  • Ka nikan (nian) se tukat kenha nemi kicha ivavayu pal kitzkia ijijkwich iwan sayulin; ka ne se taltusan iwan ne weweyak iwan wan kwekwelna ijistit kwilewa ne tal, kitemua sijsikat pal kikwa; mas ka ne se takatzin ke musewia itan ne tunal chichinawi kipupua ne kojtan pal tik yaja kituka: tawiyal, shishikama, et, kamu, kanyash, ayu, talkamu, pula, kinia iwan teya muchi yaja ne tik techan timunekit; tik ini lado, se siwatuchti wan ume ipilawanchichin kinma' inchichit; tik ne seuk se at ka tzikwini wan wetzi ka patak kojtik pak wejwey wan tzijtzitzintik talpetat ka yaja ne at patak kutzajtzi saya mukwepa istak pusu iwan ini iwan mukwepa senpa pal yawi tik ne weya ujti; at tik wejwey ustut muitat panut mijmiak clases mijmichin, chakalin, tekwisi, ajayutzin iwan majmayankamet akukemet.

    p. 73 · Nahuizalco

    Translation (Spanish)

    Tikita nikan (nian) se kawayujchin, se mistunchin ne kijkitzkia (kitkijkia) se kimichinchin; ka ne ume peluchichin ka mutalua sin ke tzutawa ishpan inan? Ka nikan (nian) se tukat kenha nemi kicha ivavayu pal kitzkia ijijkwich iwan sayulin; ka ne se taltusan iwan ne weweyak iwan wan kwekwelna ijistit kwilewa ne tal, kitemua sijsikat pal kikwa; mas ka ne se takatzin ke musewia itan ne tunal chichinawi kipupua ne kojtan pal tik yaja kituka: tawiyal, shishikama, et, kamu, kanyash, ayu, talkamu, pula, kinia iwan teya muchi yaja ne tik techan timunekit; tik ini lado, se siwatuchti wan ume ipilawanchichin kinma' inchichit; tik ne seuk se at ka tzikwini wan wetzi ka patak kojtik pak wejwey wan tzijtzitzintik talpetat ka yaja ne at patak kutzajtzi saya mukwepa istak pusu iwan ini iwan mukwepa senpa pal yawi tik ne weya ujti; at tik wejwey ustut muitat panut mijmiak clases mijmichin, chakalin, tekwisi, ajayutzin iwan majmayankamet akukemet.

    Ves aquí un caballito, un gatito que cazó un ratoncillo; allá dos perritos que corren sin cansarse cerca a la madre? Acá una araña que parece estar haciendo su tela para cazar moscas y mosquitos; allí un topo, que, con sus largas y corvadas uñas escarba la tierra, buscando hormigas para comérselas; más allá un hombre que sin descansar bajo el ardiente sol limpia el campo para en él sembrar maíz, jícama, frijoles, yuca, caña, oyama, batata, plátano, guineo y de todo lo que en el pueblo hace falta; en este lado, una coneja con sus dos conejuelos al pie dándoles de mamar; en ese otro, un río que salta y cae de muy alto sobre grandes y duras peñas, por lo que el agua hace mucho ruido volviéndose blanca y ésta, aquella otra vez, para seguir su largo camino, río que en sus profundas pozas vense pasar muchas clases de peces, camarones, cangrejos, tortugas y hambrientos caimanes.

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

12 occurrences

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Naka ne ikwerpoj, se maya ne itzuntekun.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · See in the dictionary: maka2, semaya

    Translation

    Her body remains and only her head goes.

  • Ne iishwiuwan teya su kinmaka ne takwal, se maya ne ienamorado sentakwat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · See in the dictionary: maka2, semaya

    Translation

    She no longer gave the food to her grandchildren; she only ate together with her lover.

Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Al ratito tikwini,kan (kwak)(keman) tikwinik yaja kita ka maya kimak bueltaj en la buelta ke kimaka muciwket elevar wan muchiwket desaparecer.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · See in the dictionary: maka2, semaya

    Translation

    Soon it thrundered. When it thundered he saw that it just turned around. In the turn that it made it raised and disappeared.

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Yajika keman yaja mayana , ina isel, "por el ultimo nikmai kan nemi nuteku, kan nemi nunan."

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · See in the dictionary: mayana

    Translation

    So when he was hungry, he said to himself, "finally I know where my father is, where my mother is".

  • niyaw niktajtani tay nikwa, por ke yejemet kipiat deber nechmakat an ka nimayana.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · See in the dictionary: mayana

    Translation

    I'm going to ask them for something to eat, because they have to give it to me now that I'm hungry.

Show all 12 sentences

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).