Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts

55 occurrences · Clear

King, Timumachtikan! (2011)

55 occurrences

5 Tay kichiwa?

  • Nemi tik ne techan.

    p. 30 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    Está en el pueblo.

12 Ken ne mupelu?

  • Tay nemi tik mutechan?

    p. 51 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    ¿Qué hay en tu pueblo?

  • Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan.

    p. 51 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.

    En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.

14 Tinemit tik Witzapan

  • Tik nutechan nemit tajtamachtiluyan, teujteupan wan miak kal.

    p. 56 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    En mi pueblo hay escuelas, iglesias y muchas casas.

  • Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan.

    p. 56 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    En nuestro pueblo tenemos dos escuelas.

15 Antaketzat Nawat?

  • Antaketzat Nawat tik anmutechan?

    p. 59 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    ¿Ustedes hablan náhuat en su pueblo?

16 Miak o chiupi?

  • Keski tamachtiluyan ankipiat tik anmutechan?

    p. 61 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    ¿Cuántas escuelas tienen en su pueblo?

  • Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.

    p. 61 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.

  • Muchi ne kujkunet mumachtiat tik anmutechan?

    p. 61 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    ¿Todos los niños estudian en su pueblo?

27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan

  • — Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.

    p. 88 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    — Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...

    — Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...

31 Nikelnamiki nutechan

  • — Ninemi nikelnamiki nutechan.

    p. 97 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    — Ninemi nikelnamiki nutechan. Tikishmati?

    — Me estoy acordando de mi pueblo. ¿Lo conoces?

  • Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    p. 97 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    — Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    — Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.

  • Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.

    p. 97 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    — Naja te nikneki nikelkawa. Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka. Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.

    — ¡Yo no la quiero olvidar. Me lo enseñó mi madre cuando era pequeño. Es el idioma de los abuelos de nuestro pueblo, y también es nuestro idioma.

32 Ume takwikalis

  • Ini nutechan Witzapan

    p. 101 · See in the dictionary: techan

  • Ini nutechan Witzapan.

    p. 101 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    Este es mi pueblo Witzapan.

  • Tik ne nutechan ninestuk,

    p. 101 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    En mi pueblo nací,

  • Tik nutechan muchiwat

    p. 101 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    En mi pueblo se hacen ollas,

  • Ka ne nikitztuk tejtechan,

    p. 101 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    Allí he visto pueblos,

  • Ini nutechan Witzapan

    p. 101 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    Este es mi pueblo Witzapan

  • Ka ne tik ne tejtechan

    p. 101 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    Allí en los pueblos,

  • pal nikelnamiki nutechan

    p. 101 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    para no olvidar mi pueblo

  • Shikalaki tik nutechan!

    p. 101 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    ¡Entra en mi pueblo!

33 Sujsul nipakiskia

  • — Ken ne mutechan?

    p. 103 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    — ¿Cómo es tu pueblo?

  • — Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.

    p. 103 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    — No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.

  • Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan.

    p. 103 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • — Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.

    p. 103 · See in the dictionary: techan

    Translation (Spanish)

    — Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.

35 Te niajki nitekiti

  • Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani.

    p. 107 · See in the dictionary: tech

    Translation (Spanish)

    Sujsul nipakik kwak nikitak. Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani. Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.

    Me alegré mucho cuando lo vi. Cuando dije que estaba enfermo, él quiso llevarme para ir a un médico. Yo me levanté y me llevó, y fuimos a ver el médico.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • Carlita wan inoya mutalijket itech ne mesaj.

    p. 110 · See in the dictionary: tech

    Translation (Spanish)

    Carlita y su abuela se sentaron junto a la mesa.

  • — Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani.

    p. 111

    Translation (Spanish)

    — Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani. Wan timawiltijket.

    — No, también aprendimos una canción en náhuat que nos enseñó la maestra. Y jugamos.

37 Taika te tiwalaj?

  • Yaja techwikak titakwat.

    p. 113

    Translation (Spanish)

    — Ne domingoj panutuk, wan yawi mukwepa ne semanaj witz. Yaja techwikak titakwat.

    — El domingo pasado, y va a regresar la semana que viene. Él nos llevó a comer.

39 Niweli nimetzmachtia!

  • — Tik ne tamachtiluyan, nusan techilwia ne tamachtiani ma tikchiwakan ijkiuni.

    p. 117

    Translation (Spanish)

    — En la escuela, también nos dice la maestra que hagamos así.

  • — Techmachtia ume tunal ipal ne semana.

    p. 117 · See in the dictionary: machtia

    Translation (Spanish)

    — Techmachtia ume tunal ipal ne semana. Naja niknekiskia ma techmachti Nawat mujmusta.

    — Nos enseña dos días a la semana. Yo quisiera que nos enseñara náhuat todos los días.

  • Naja niknekiskia ma techmachti Nawat mujmusta.

    p. 117

    Translation (Spanish)

    — Techmachtia ume tunal ipal ne semana. Naja niknekiskia ma techmachti Nawat mujmusta.

    — Nos enseña dos días a la semana. Yo quisiera que nos enseñara náhuat todos los días.

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • — Techtuktij ma titajkwilukan.

    p. 120

    Translation (Spanish)

    — Techtuktij ma titajkwilukan. Tinemit pal titajkwiluat ashan pal tiwelit tikwikat ne tutekiw ka tamachtiluyan musta.

    — Escribir. Tenemos que escribir ahora para que podamos llevar nuestro trabajo a la escuela mañana.

42 Nikinmachtia tay nimumachtia

  • Tik ne tamachtiluyan ne tamachtiani techmachtia Nawat.

    p. 127 · See in the dictionary: machtia

  • Nikelnamiki tay yaja techmachtia, pal kiane najasan niweli nimuchiwa tamachtiani kwak nimukwepa nuchan.

    p. 127 · See in the dictionary: machtia

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Sujsul nugustoj nitaketza tik Nawat, ika yaja ne taketzalis ipal tutechan.

    p. 130 · See in the dictionary: techan

  • Tejemet tiknekiskiat ma techmachtikan muchi tay welit pal te tikelkawat.

    p. 130

  • Ika tiktasujtat tutechan, te tiknekit ma kielkawa ne itaketzalis.

    p. 130 · See in the dictionary: techan

  • Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…

    p. 130 · See in the dictionary: techan

  • Tejemet tinat ka ne tutaketzalis yawi yultuk su mukaki itech ne tuten, su yultuk tik ne iten ne noya wan ne iishwiu, ne chulet wan ne shulut.

    p. 130 · See in the dictionary: tech

48 Nikneki ma shiwikikan nuwan

  • Nusan kinekituya ma wiki tuwan ne nueltiw chikitik, pal te naka isel tik ne kal wan pal techpalewia tik ne tiankis.

    p. 140

  • Ma wiki techpalewia.

    p. 140

  • Kwak tiajsiket, muchi tipejket tikchiwat muchi tay ne tunan techtuktia.

    p. 140

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Nugustoj niaw ka tiankis ika welit tikakit muchi tay kichiwat contar tik ne techan.

    p. 141 · See in the dictionary: techan

  • Wan kwak kichiwa suceder se tik ne techan wan kipiat sejse pal kichiwat contar, muchiwat alegrar sujsul.

    p. 141 · See in the dictionary: techan

50 Tamachtiani Alejandro

  • Nemituya se tamachtiani tik nutechan.

    p. 143 · See in the dictionary: techan

  • Yaja kipiatuya se chikitik tamachtiluyan tik ne techan.

    p. 143 · See in the dictionary: techan

  • Nechtuktijket itech Tamachtiani Alejandro.

    p. 143 · See in the dictionary: tech

  • Naja wan ne nukunpawan timutaliat katka itech se mesaj tik itachialis ne Tajtzin Alejandro.

    p. 143 · See in the dictionary: tech

  • Techtuktia katka ma titajkwilukan.

    p. 143

  • Melka techtasujta, muchi tejemet timajmawit kwak yaja kwalani wan techajwa.

    p. 143

  • Kitzakket ne tamachtiluyan ikman, wan tea nemituya tamachtiani tik tutechan.

    p. 143 · See in the dictionary: techan

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).