Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

21 occurrences in 4 texts · Clear

Tajtaketza pal Ijtzalku8Naja Ni Genaro4Timumachtikan!6El Pipil de la Región de los Itzalcos3

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

8 occurrences

Chapter 8

  • Wan kan musewiat chiupi ne itzunpan ne kwawichin, kwakuni mukwepat patanit kiyawaluat seuk yey, yeshpa.

    p. 45

Chapter 10

  • Keman mukwepa ikuni nechtajtanilia kan nemi, inte niu-nikmaka.

    p. 52 · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

Chapter 19

  • Mukwepa tachia pal ikajku kita ka nemi se sital imelawka ne tzutzukul.

    p. 72 · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

Chapter 28

  • Kwak yejemet mukwepat, kenhaya inte kiekchiwtiwit.

    p. 84

Chapter 29

  • Keman se tet tit wetzi tik ne at, kwakuni inat ka ne tet mukwepa neshti wan kisa ka ikajku ne tepet.

    p. 86 · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

Show all 8 sentences

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

4 occurrences

Ken Titankwaketzat

  • Wan kwak kunyuaki mukwepat mutankwaketzat pal kimakat padiush ka panuket ne tunal, wan te panuket datka.

    p. 18

    Translation

    And at dusk they prayed again to give thanks for having survived the day without mishap.

Ne Takat Brujoj

  • Kwak yaja kinekituya mukwepa asumati, mukwepa.

    p. 34 · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

    Translation

    Kwak yaja kinekituya mukwepa asumati, mukwepa. Mukwepa maya kwak yaja kineki tamutia.

    He could turn into a monkey whenever he wanted to. He only did so when he wanted to give someone a fright.

  • Mukwepa maya kwak yaja kineki tamutia.

    p. 34 · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

    Translation

    Kwak yaja kinekituya mukwepa asumati, mukwepa. Mukwepa maya kwak yaja kineki tamutia.

    He could turn into a monkey whenever he wanted to. He only did so when he wanted to give someone a fright.

King, Timumachtikan! (2011)

6 occurrences

9 Tay tikchiwa?

  • Tay horaj mukwepa?

    p. 41 · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

    Translation (Spanish)

    ¿A qué hora regresa?

  • Mukwepa tajkutunal pal takwa.

    p. 41 · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

    Translation (Spanish)

    Regresa a mediodía para comer.

25 Tik ne tiankis (2)

  • Kwak tami kikua chil, cafe wan muchi tay muneki, Paula mukwepa ichan.

    p. 84 · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • Pero yawi mukwepa ka tajkutunal.

    p. 94 · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

    Translation (Spanish)

    — Te nikmati, te nechilwij. Pero yawi mukwepa ka tajkutunal. Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.

    — No sé, no me dijo. Pero regresará a mediodía. Puedes ir a preguntarle en la tarde.

37 Taika te tiwalaj?

  • Semaya walaj pal panu sejse tunal wan mukwepa ka ne.

    p. 113 · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

    Translation (Spanish)

    — Yaja nemi tik Canada. Semaya walaj pal panu sejse tunal wan mukwepa ka ne.

    — Él vive en Canadá. Sólo vino a pasar unos días y regresa para allá.

Show all 6 sentences

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

3 occurrences

p. 73 · Nahuizalco

  • Ka nikan (nian) se tukat kenha nemi kicha ivavayu pal kitzkia ijijkwich iwan sayulin; ka ne se taltusan iwan ne weweyak iwan wan kwekwelna ijistit kwilewa ne tal, kitemua sijsikat pal kikwa; mas ka ne se takatzin ke musewia itan ne tunal chichinawi kipupua ne kojtan pal tik yaja kituka: tawiyal, shishikama, et, kamu, kanyash, ayu, talkamu, pula, kinia iwan teya muchi yaja ne tik techan timunekit; tik ini lado, se siwatuchti wan ume ipilawanchichin kinma' inchichit; tik ne seuk se at ka tzikwini wan wetzi ka patak kojtik pak wejwey wan tzijtzitzintik talpetat ka yaja ne at patak kutzajtzi saya mukwepa istak pusu iwan ini iwan mukwepa senpa pal yawi tik ne weya ujti; at tik wejwey ustut muitat panut mijmiak clases mijmichin, chakalin, tekwisi, ajayutzin iwan majmayankamet akukemet.

    p. 73 · Nahuizalco · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

    Translation (Spanish)

    Tikita nikan (nian) se kawayujchin, se mistunchin ne kijkitzkia (kitkijkia) se kimichinchin; ka ne ume peluchichin ka mutalua sin ke tzutawa ishpan inan? Ka nikan (nian) se tukat kenha nemi kicha ivavayu pal kitzkia ijijkwich iwan sayulin; ka ne se taltusan iwan ne weweyak iwan wan kwekwelna ijistit kwilewa ne tal, kitemua sijsikat pal kikwa; mas ka ne se takatzin ke musewia itan ne tunal chichinawi kipupua ne kojtan pal tik yaja kituka: tawiyal, shishikama, et, kamu, kanyash, ayu, talkamu, pula, kinia iwan teya muchi yaja ne tik techan timunekit; tik ini lado, se siwatuchti wan ume ipilawanchichin kinma' inchichit; tik ne seuk se at ka tzikwini wan wetzi ka patak kojtik pak wejwey wan tzijtzitzintik talpetat ka yaja ne at patak kutzajtzi saya mukwepa istak pusu iwan ini iwan mukwepa senpa pal yawi tik ne weya ujti; at tik wejwey ustut muitat panut mijmiak clases mijmichin, chakalin, tekwisi, ajayutzin iwan majmayankamet akukemet.

    Ves aquí un caballito, un gatito que cazó un ratoncillo; allá dos perritos que corren sin cansarse cerca a la madre? Acá una araña que parece estar haciendo su tela para cazar moscas y mosquitos; allí un topo, que, con sus largas y corvadas uñas escarba la tierra, buscando hormigas para comérselas; más allá un hombre que sin descansar bajo el ardiente sol limpia el campo para en él sembrar maíz, jícama, frijoles, yuca, caña, oyama, batata, plátano, guineo y de todo lo que en el pueblo hace falta; en este lado, una coneja con sus dos conejuelos al pie dándoles de mamar; en ese otro, un río que salta y cae de muy alto sobre grandes y duras peñas, por lo que el agua hace mucho ruido volviéndose blanca y ésta, aquella otra vez, para seguir su largo camino, río que en sus profundas pozas vense pasar muchas clases de peces, camarones, cangrejos, tortugas y hambrientos caimanes.

p. 74 · Nahuizalco

  • Ka kineki mumachtia sema kineki mutalia cuidado ma mukwepa panu miyak veces yajaya tekit pal kiuni naka tik tutzuntekun; kelia yek ken muita tik amat, mupewaltia ne kipiat sesan ijpak, eyupan ka ne ume, ka yey iwan kiuni ka nemit cunfurme ka mumachtiaya.

    p. 74 · Nahuizalco · See in the dictionary: kwepa, mukwepa

    Translation (Spanish)

    El que quiera aprenderlo, sólo necesita poner cuidado y repasar bien muchas veces una misma lección, a fin de que se quede en la memoria; siendo mejor, como se ve en el texto, principiar por las que tienen una sola voz, después por las de dos, de tres y así sucesivamente, según el aprovechamiento obtenido.

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).