Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts
199 occurrences · Clear
King, Timumachtikan! (2011)
199 occurrences
36 Yawi Carlita ichan inoya
Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.
p. 110
Translation (Spanish)
— Tesu, nishtunak nimuketza. Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku. Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.
— No, tardé en levantarme. Cuando desperté y abrí los ojos, vi la hora: ¡seis y media! ¡Sabía que si no me levantaba de prisa, me iba a regañar la maestra cuando llegaba a la escuela y me daría mucha pena!
Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani.
p. 110
Translation (Spanish)
— Tesu. Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani. Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.
— No. Me levanté, me bañé, me puse la ropa y salí corriendo para tomar el bus. Cuando llegué a la escuela, me preguntó la maestra por qué me había tardado.
— Nikilwij tay muchijki wan tesu kwalanik.
p. 110
Translation (Spanish)
— Le dije qué había pasado y no se enojó.
Nikishtij ne nuamatzin tik ne nukustalchin wan nipejki nitajkwilua ken muchi.
p. 110
Translation (Spanish)
— Semaya nechilwij ma nimutali nitajkwilua. Nikishtij ne nuamatzin tik ne nukustalchin wan nipejki nitajkwilua ken muchi.
— Sólo me dijo que me sentara y empezara a escribir. Saqué de mi mochila mi cuaderno y empecé a escribir como los otros.
Wan timawiltijket.
p. 111
Translation (Spanish)
— Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani. Wan timawiltijket.
— No, también aprendimos una canción en náhuat que nos enseñó la maestra. Y jugamos.
— Tiweli tipewa tituchpana, wan naja niaw nipewa nitapaka.
p. 111
Translation (Spanish)
— Tiweli tipewa tituchpana, wan naja niaw nipewa nitapaka. Kwak tami tutekiw, tiaw tiwelit tikmanat ne takwal.
— Puedes empezar a barrer, y yo empezaré a lavar. Después del trabajo, podremos cocinar la comida.
37 Taika te tiwalaj?
Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito.
p. 113
Translation (Spanish)
— Te niajki nusel, yajki nuwan se nukunpa itukay Fernando. Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito. Taja tikishmati?
— No fui solo, fue conmigo un amigo que se llama Fernando. Tomamos el bus y en Sonsonate fuimos a ver a uno de sus hermanos mayores llamado Luisito. ¿Lo conoces?
Semaya walaj pal panu sejse tunal wan mukwepa ka ne.
p. 113
Translation (Spanish)
— Yaja nemi tik Canada. Semaya walaj pal panu sejse tunal wan mukwepa ka ne.
— Él vive en Canadá. Sólo vino a pasar unos días y regresa para allá.
— Ne domingoj panutuk, wan yawi mukwepa ne semanaj witz.
p. 113
Translation (Spanish)
— Ne domingoj panutuk, wan yawi mukwepa ne semanaj witz. Yaja techwikak titakwat.
— El domingo pasado, y va a regresar la semana que viene. Él nos llevó a comer.
Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.
p. 113
Translation (Spanish)
— Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.
— Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.
38 Ken intukay?
— Nikishmati, yejemet intukay Maria wan Enrique.
p. 115
Translation (Spanish)
— Nikishmati, yejemet intukay Maria wan Enrique. Ne siwat itukay Maria wan ne ikunew itukay Enrique. Nikinhishmati.
— La conozco, se llama María, y su niño se llama Enrique. Sus nombres son María y Enrique. Los conozco.
Ne siwat itukay Maria wan ne ikunew itukay Enrique.
p. 115
Translation (Spanish)
— Nikishmati, yejemet intukay Maria wan Enrique. Ne siwat itukay Maria wan ne ikunew itukay Enrique. Nikinhishmati.
— La conozco, se llama María, y su niño se llama Enrique. Sus nombres son María y Enrique. Los conozco.
Ne ipilawan intukay Lucia wan Lorenzo.
p. 115
Translation (Spanish)
— Ne siwat itukay Luisa. Ne ipilawan intukay Lucia wan Lorenzo.
— La mujer se llama Luisa. Sus hijos se llaman Lucía y Lorenzo.
— Uni witzet se lamatzin wan se chulet.
p. 115
Translation (Spanish)
— Uni witzet se lamatzin wan se chulet. Inwan witz se siwapiltzin. Ká ne?
— Allí vienen una anciana y un anciano. Viene con ellos una niña. ¿Quién es ella?
39 Niweli nimetzmachtia!
Wan taja?
p. 117
Translation (Spanish)
— Maya niweli chiupichin. Wan taja?
— Puedo un poquito no más. ¿Y vos?
— Kwak nichikitik ne nunan wan nunoya nechnutzat katka tik Nawat.
p. 117
Translation (Spanish)
— Kwak nichikitik ne nunan wan nunoya nechnutzat katka tik Nawat. Yajika niweli ne taketzalis. Ne munan weli Nawat?
— Cuando era pequeño mi madre y mi abuela me hablaban en náhuat. Por eso puedo el idioma. ¿Tu mamá puede náhuat?
Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.
p. 117
Translation (Spanish)
— Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan. Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.
— Me alegra mucho que ustedes aprendan náhuat en la escuela. Es bueno que aprendan en la escuela y en casa..
40 Tay metzilwij ma shikchiwa?
Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.
p. 120
Translation (Spanish)
— Nemi pal nikpalewia nunoya. Yaja kineki ma ninaka nikpalewia ka ichan. Su te, yawi nechajwa. Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.
— Tengo que aytudar a mi abuela. Ella quiere que me quede ayudándola en la casa. Si no, me va a regañar. Después, tengo que hacer mi tarea para la escuela.
41 Se tanamakani wan se takuani
Wan ne nantzin?
p. 124
— Yek, wan su se te kichiwa tatka?
p. 125
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Yaja kinnutza ne nuikaw wan ne nueltiw.
p. 127
Naja nusel nimuketza wan nimuapaka.
p. 127
Nemanha niktalia nukwajkwach wan niaw ka tamachtiluyan.
p. 127
Kwak tami nitakwa, nikisa wan niaw nimumachtia.
p. 127
Nikinmachtia ne nuikaw wan ne nueltiw muchi tay nimumachtijtuk tik ne tamachtiluyan.
p. 127
Kineki ina ka naja nikpalewia wan ka yaja mumachtia.
p. 127
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Yajika nitaketza Nawat tik ne tamachtiluyan wan ka nuchan.
p. 130
Nikinmachtia nuikawan wan nueltiwan ken muilwia yajini, wan ken muilwia yajuni.
p. 130
Kwak te nikmati ken itukay se, niweli niktajtanilia nunoya, nutatanoy o ne tamachtiani, wan ijkiuni nimumachtia.
p. 130
Ne nunan wan nuteku semaya welit chiupichin Nawat.
p. 130
Melka uni, yejemet pakit sujsul ika tejemet tiwelit titaketzat, wan ingustoj mumachtiat tuwan nusan.
p. 130
Yejemet kinekit ma nimumachti, wan ma mumachtikan muchi tukniwan.
p. 130
Nunoya wan nutatanoy nusan kitat yek ma timumachtikan, wan inat ka titaketzat galantzin.
p. 130
Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…
p. 130
Tejemet tinat ka ne tutaketzalis yawi yultuk su mukaki itech ne tuten, su yultuk tik ne iten ne noya wan ne iishwiu, ne chulet wan ne shulut.
p. 130
Tikmatit ka su muchi taketzat Nawat, weymet wan chijchikitik, noymet wan kujkunet, te yawi muelkawa.
p. 130
44 Se yualu
— Keski muikawan wan mueltiwan tikpia?
p. 132
— Nikpia ini nuikaw wan nusan nikpia se nueltiw.
p. 132
Yajane te walaj, ika munamiktijtuk wan nakak iwan ne ishulejyu.
p. 132
Su tikneki, shiwi wan tiaw tikinhishmati.
p. 132
45 Nitachia iwan ne nujnuish
Naja nikpia ume nuish, ume nunakas, se nuyak wan se nuten.
p. 134
— Wan naja?
p. 134
— Taja nusan tikpia muchi uni: mujmuish, munajnakas, muyak wan muten.
p. 134
Tay nemi itzalan ne tutzuntekun wan ne tukechtan?
p. 134
— Nikan nikpia ume numajkul wan ume numey wan majtakti numapipil.
p. 134
— Ini ne nuelpan wan yajini ne nuijti.
p. 134
Ijtik ne tuelpan nemi ne tuyulu, wan tik ne tuijti panu muchi tay tikwat wan tikunit.
p. 134
— Pal titamit, nikpia ume numetzkuyu wan ume nukshi.
p. 134
Ne tujtumey wan ne tumajmapil timunekit pal tikitzkiat muchi tay tiknekit wan pal titekitit.
p. 134
Timunekit ne tumejmetzkuyu wan ne tujtukshi pal tinejnemit.
p. 134
Ne tuten pal titakwat wan tiatit wan nusan pal titaketzat.
p. 134
— Iwan ne nunajnakas nitakaki, wan iwan ne nujnuish nitachia.
p. 134
— Taja kia, wan naja tesu?
p. 134
46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!
Yaja mas tumawak que naja, wan mas chapachin.
p. 136
Ne nupipi te tumawak, yaja kojtik wan pichawak.
p. 136
— Yaja tumawak wan kojtik katka.
p. 136
47 Maka shikilwi!
Ne nunan tanamaka tik ne tiankis, wan kwak naja te nimumachtia nikpalewia.
p. 138
Nemanha, tikishtiat wan tikekchiwat ijpak ne mesaj muchi tay tikwikatiwit pal tiknamakat.
p. 138
— Shu shalwika muchi ne tejteksisti wan shikalakti ijtik ini wajkal.
p. 138
Shikchiwa yulik wan nejnejmach!
p. 138
Yaja te kitak tatka wan te kimatki ka ne teksisti te kanaj.
p. 138
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
Nusan kinekituya ma wiki tuwan ne nueltiw chikitik, pal te naka isel tik ne kal wan pal techpalewia tik ne tiankis.
p. 140
Ne noya walaj tuchan tajpia ne kal wan tamana, pal tiwelit titakwat kwak tiwitzet.
p. 140
Yaja kinekituya naka iwan ne noya, pero ne nunan kilwij ma wiki, wan walaj.
p. 140
Yek ma shinechpalewikan wan ma shimumachtikan.
p. 140
Ashan, shumet shiktalikan anmukwajkwach pal tikisat nemanha, wan tiawita!
p. 140
Tejemet tiktalijket tukwajkwach wan tikisket timutaluat pal tiajsit peyna.
p. 140
Shikekchiwakan ne mesaj ka nikan, — inak. — Carlita, shitaekchiwa wan shikajkawa ma metzpalewi ne mueltiw.
p. 140
Nikneki ma shiktali muchi ijpak ne mesaj: ne pula, ne chil, ne kamuj, ne ayut, ne eshut, ne lala wan ne tzaput.
p. 140
Kwak tami, shumet shikuakan nakatamal o elutamal wan café.
p. 140
Shalwikakan pal titakwat wan tikunit achtu ka muchi ne siwatket ajsit takuat.
p. 140
49 Nugustoj niaw ka tiankis
Yejemet senpa chachalakat wan kichiwat fregar.
p. 141
Wan kwak kichiwa suceder se tik ne techan wan kipiat sejse pal kichiwat contar, muchiwat alegrar sujsul.
p. 141
Tejkia ka ne tanamakanimet tesu semaya chachalakat wan pajpakit, nusan tekitit pal kichiwat ganar ne tumin ne munekit pal takwat.
p. 141
50 Tamachtiani Alejandro
Yaja itukay Tajtzin Alejandro, wan nusan tikilwiat katka Tamachtiani Alejandro.
p. 143
Ne nunan wan nuteku inaket ka yek ma naja nimumachti, wan kinekituyat ma niaw tik ne tamachtiluyan.
p. 143
Naja wan ne nukunpawan timutaliat katka itech se mesaj tik itachialis ne Tajtzin Alejandro.
p. 143
Kwak se tamia ne itekiw, kiajkukia ne imey wan ina katka: “Tamachtiani, nemia!” Kwak panu ne horaj, yaja ina katka “Tamik!” wan timukwepa katka ka tuchan.
p. 143
Nikelnamiki ka yaja se takat kojtik wan kipiatuya se wey itentzun.
p. 143
Melka techtasujta, muchi tejemet timajmawit kwak yaja kwalani wan techajwa.
p. 143
Naja te nikelkawa, wan nusan te nikelkawa muchi ne nukunpawan.
p. 143
Kitzakket ne tamachtiluyan ikman, wan tea nemituya tamachtiani tik tutechan.
p. 143
Sentences 101–182 of 182 · Previous
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).