Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
96 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
96 ocurrencias
5 Tay kichiwa?
Kan nemi ne kunet?
p. 30 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
¿Dónde está el niño?
Kan nemi ne kal?
p. 30 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
¿Dónde está la casa?
Kan nemi ne ujti?
p. 30 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
¿Dónde está la calle?
Kan nemi ne pelu?
p. 30 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
¿Dónde está el perro?
6 Tay kichiwat yejemet?
Ká nemi ka nikan?
p. 33 · Ver en el diccionario: nikan
Traducción
¿Quién está aquí?
Kan nemi ne siwat?
p. 33 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
¿Dónde está la mujer?
Nemi ka nikan tik ne tenkal.
p. 33 · Ver en el diccionario: nikan
Traducción
Está aquí en el patio.
Kan nemit ne takamet?
p. 33 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
¿Dónde están los hombres?
9 Tay tikchiwa?
10 Tay tikwa?
13 Chilkwachtzin
Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!
p. 53 · Ver en el diccionario: nikan
Traducción
Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!
Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!
14 Tinemit tik Witzapan
15 Antaketzat Nawat?
18 Kan minaya?
Kan minaya ashan?
p. 66 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya. Kan minaya ashan?
Nuestro perro juega, corre y se esconde. ¿Dónde se esconde ahora?
Nikmati kan nemi.
p. 66 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
Nikmati kan nemi. Shikita! Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!
Ahora sé dónde está. ¡Mira! ¡Juega con nuestro gato debajo de la mesa!
19 Te nikajsi nuamatzin
Ka te nikmati kan nemi nuamatzin.
p. 68 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
Que no sé dónde está mi cuaderno.
Kan tikana senpa?
p. 68 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
¿Dónde lo guardas!
Nikana senpa tik ne nukustalchin.
p. 68 · Ver en el diccionario: ana
Traducción
Lo guardo siempre en mi mochila.
Wan ne mukustalchin, kan tikpia?
p. 68 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
Y tu mochila, ¿dónde la tienes?
Nikan nemi.
p. 68 · Ver en el diccionario: nikan
Traducción
Aquí está.
20 Shu shikua se amatzin!
Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia...
p. 70 · Ver en el diccionario: ashan
Traducción
Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.
Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.
Nikita ka inte nemi nikan.
p. 70 · Ver en el diccionario: nikan
Traducción
Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.
Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.
Kan niweli nikua?
p. 70 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
¿Dónde lo puedo comprar?
21 Te niweli nitajkwilua
Wan ashan kanka tiaw?
p. 74 · Ver en el diccionario: ka, kan
Traducción
Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu... Wan ashan kanka tiaw?
Abre tu cuaderno y escribe... ¿Y ahora a dónde vas?
Ika te nikmati kan nemi ne nutisaw!
p. 74 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
¡Porque no sé dónde está mi lápiz!
22 Tiwitz nuwan?
23 Kanka yawi?
24 Tik ne tiankis (1)
— Majtakti pula ka se dolar — kilwia ne tanamakani.
p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani
Traducción
— Diez plátanos por un dólar — le dice la vendedora.
Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.
p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani
Traducción
— Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.
— ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.
Paula kitashtawia ne tanamakani.
p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani
Traducción
Paula kitashtawia ne tanamakani. Kinekiuk ne chil wan ne cafe. Yawia kitemua...
Paula le paga a la vendedora. Todavía falta el chile y el café. Ya va a buscarlo...
25 Tik ne tiankis (2)
Yaja kitajtanilia se tanamakani:
p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani
Traducción
Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi. Yaja kitajtanilia se tanamakani:
Paula busca chiles en el mercado y no encuentra. Ella le pregunta a una vendedora:.
Kwakuni yawi kitajtanilia ne ukse tanamakani:
p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani
Traducción
Entonces va y le pregunta a otra vendedora:
— Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.
p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani
Traducción
— Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.
28 Keman tiaw timukwepa?
Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.
p. 92
Traducción
— Niaw nikisa peyna. Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.
— Así es, voy a ir a Sonsonate en el autobús.
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
32 Ume takwikalis
nin kan munutza ne Nawat
p. 101 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
aquí donde se habla el náhuat
Kanka tiwitz, tunal,
p. 101 · Ver en el diccionario: ka, kan
Traducción
¿De dónde vienes, sol,
kan nitemu nimaltia.
p. 101 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia
Traducción
donde me bajo a bañar.
ka nikan kan tisennemit.
p. 101 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia, nikan
Traducción
aquí donde nos reunimos.
36 Yawi Carlita ichan inoya
— Nunoya, nikan ninemi!
p. 110 · Ver en el diccionario: nikan
Traducción
— Nunoya, nikan ninemi! Shiktapu!
— ¡Abuela, aquí estoy! — dijo. — ¡Abra!
Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani.
p. 110
Traducción
— Tesu. Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani. Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.
— No. Me levanté, me bañé, me puse la ropa y salí corriendo para tomar el bus. Cuando llegué a la escuela, me preguntó la maestra por qué me había tardado.
37 Taika te tiwalaj?
— Nikwij ne tawikani.
p. 113
Traducción
— Tomé el bus.
Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito.
p. 113
Traducción
— Te niajki nusel, yajki nuwan se nukunpa itukay Fernando. Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito. Taja tikishmati?
— No fui solo, fue conmigo un amigo que se llama Fernando. Tomamos el bus y en Sonsonate fuimos a ver a uno de sus hermanos mayores llamado Luisito. ¿Lo conoces?
39 Niweli nimetzmachtia!
Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj.
p. 117
Traducción
— Tesu, te yek ma shikpata. Semaya tiawit titaketzat tik Nawat. Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj. Shikelkawa ne Castillaj. Shiyultaketza semaya tik Nawat.
— No, no es bueno [no conviene] que traduzcas. Solamente vamos a hablar náhuat. No quiero que hablemos en español. Olvidá el español. Pensá en náhuat no más.
— Tik ne tamachtiluyan, nusan techilwia ne tamachtiani ma tikchiwakan ijkiuni.
p. 117
Traducción
— En la escuela, también nos dice la maestra que hagamos así.
Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.
p. 117
Traducción
— Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan. Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.
— Me alegra mucho que ustedes aprendan náhuat en la escuela. Es bueno que aprendan en la escuela y en casa..
40 Tay metzilwij ma shikchiwa?
— Kanka tiaw?
p. 120 · Ver en el diccionario: ka, kan
Traducción
— ¿A dónde vas?
— Shikana yek, maka shikajkawa ma aka metzishtili ne mutumin.
p. 120
Traducción
— Shikana yek, maka shikajkawa ma aka metzishtili ne mutumin. Tikmati tay muneki?
— Guardalo bien, no dejés que nadie te quite tu dinero. ¿Sabés lo que necesitás?
— Nikan nikpia tajkwilujtuk muchi tay kineki nunoya ma nikuili.
p. 120 · Ver en el diccionario: nikan
Traducción
— Aquí tengo escrito todo lo que quiere mi abuela que le compre.
— Techtuktij ma titajkwilukan.
p. 120
Traducción
— Techtuktij ma titajkwilukan. Tinemit pal titajkwiluat ashan pal tiwelit tikwikat ne tutekiw ka tamachtiluyan musta.
— Escribir. Tenemos que escribir ahora para que podamos llevar nuestro trabajo a la escuela mañana.
41 Se tanamakani wan se takuani
Tiwelit tinat ka yaja se tanamakani.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
Nusan se tanamakani.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
Nemit ume tanamakani nikan.
p. 124 · Ver en el diccionario: nikan, tanamakani
Se tanamakani kinamaka shujshuchit, ne seuk kinamaka kujkumal.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
Yaja te tanamakani.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
Uni siwat te tanamakani, yaja tamachtiani.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
Tinat ka yaja se takwikani.
p. 125
— Su te kichiwa tatka, tinakan ka...
p. 125 · Ver en el diccionario: ina
Tinakan ka semaya pashalua!
p. 125 · Ver en el diccionario: ina
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Timumachtikan yek:
p. 127
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Yejemet kinekit ma nimumachti, wan ma mumachtikan muchi tukniwan.
p. 130
Nunoya wan nutatanoy nusan kitat yek ma timumachtikan, wan inat ka titaketzat galantzin.
p. 130
Tejemet tiknekiskiat ma techmachtikan muchi tay welit pal te tikelkawat.
p. 130
Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…
Titaketzakan Nawat ika yaja tupal.
p. 130
Ijtik muchi, te tikajkawakan ma miki!
p. 130
45 Nitachia iwan ne nujnuish
47 Maka shikilwi!
Ne nunan ina ken kineki ma tiktalikan muchi pal naka yektzin.
p. 138
Su yaja nechmaka tumin pal nikana ijtik ne kustalchin, o su nechilwia ma nimukwepa niktemua ne itumin pal yaja kikua tay muneki, senpa nikchiwa ken nechtuktia.
p. 138 · Ver en el diccionario: ana
Yaja te kitak tatka wan te kimatki ka ne teksisti te kanaj.
p. 138
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
Nikneki ma shiwikikan ne ujume.
p. 140 · Ver en el diccionario: witz
Yek ma shinechpalewikan wan ma shimumachtikan.
p. 140
Ashan, shumet shiktalikan anmukwajkwach pal tikisat nemanha, wan tiawita!
p. 140
— Ashan shiwikikan.
p. 140 · Ver en el diccionario: witz
Shikekchiwakan ne mesaj ka nikan, — inak. — Carlita, shitaekchiwa wan shikajkawa ma metzpalewi ne mueltiw.
p. 140 · Ver en el diccionario: nikan
Shikishtikan muchi.
p. 140
Kwak tami, shumet shikuakan nakatamal o elutamal wan café.
p. 140
Shalwikakan pal titakwat wan tikunit achtu ka muchi ne siwatket ajsit takuat.
p. 140
49 Nugustoj niaw ka tiankis
Su tiaw tik ne tiankis, shikaki ne tanamakanimet.
p. 141
Tejkia ka ne tanamakanimet tesu semaya chachalakat wan pajpakit, nusan tekitit pal kichiwat ganar ne tumin ne munekit pal takwat.
p. 141
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).