Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

96 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

96 ocurrencias

5 Tay kichiwa?

  • Kan nemi ne kunet?

    p. 30 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde está el niño?

  • Kan nemi ne kal?

    p. 30 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde está la casa?

  • Kan nemi ne ujti?

    p. 30 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde está la calle?

  • Kan nemi ne pelu?

    p. 30 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde está el perro?

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Ká nemi ka nikan?

    p. 33 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    ¿Quién está aquí?

  • Kan nemi ne siwat?

    p. 33 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde está la mujer?

  • Nemi ka nikan tik ne tenkal.

    p. 33 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Está aquí en el patio.

  • Kan nemit ne takamet?

    p. 33 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde están los hombres?

9 Tay tikchiwa?

  • Kan tikchiwa ne tajtamal?

    p. 41 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde hace las tortillas?

  • Kan tekiti ka teutak?

    p. 41 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde trabaja por la tarde?

10 Tay tikwa?

  • Kan titekiti ka teutak?

    p. 44 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde trabajas por la tarde?

13 Chilkwachtzin

  • Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!

    p. 53 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!

    Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!

14 Tinemit tik Witzapan

  • Kan tinemi?

    p. 56 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde vives?

15 Antaketzat Nawat?

  • Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?

    p. 59 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?

    ¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?

18 Kan minaya?

  • Kan minaya ashan?

    p. 66 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya. Kan minaya ashan?

    Nuestro perro juega, corre y se esconde. ¿Dónde se esconde ahora?

  • Nikmati kan nemi.

    p. 66 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    Nikmati kan nemi. Shikita! Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!

    Ahora sé dónde está. ¡Mira! ¡Juega con nuestro gato debajo de la mesa!

19 Te nikajsi nuamatzin

  • Ka te nikmati kan nemi nuamatzin.

    p. 68 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    Que no sé dónde está mi cuaderno.

  • Kan tikana senpa?

    p. 68 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde lo guardas!

  • Nikana senpa tik ne nukustalchin.

    p. 68 · Ver en el diccionario: ana

    Traducción

    Lo guardo siempre en mi mochila.

  • Wan ne mukustalchin, kan tikpia?

    p. 68 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    Y tu mochila, ¿dónde la tienes?

  • Nikan nemi.

    p. 68 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Aquí está.

20 Shu shikua se amatzin!

  • Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia...

    p. 70 · Ver en el diccionario: ashan

    Traducción

    Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.

    Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.

  • Nikita ka inte nemi nikan.

    p. 70 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.

    Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.

  • Kan niweli nikua?

    p. 70 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¿Dónde lo puedo comprar?

21 Te niweli nitajkwilua

  • Wan ashan kanka tiaw?

    p. 74 · Ver en el diccionario: ka, kan

    Traducción

    Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu... Wan ashan kanka tiaw?

    Abre tu cuaderno y escribe... ¿Y ahora a dónde vas?

  • Ika te nikmati kan nemi ne nutisaw!

    p. 74 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    ¡Porque no sé dónde está mi lápiz!

22 Tiwitz nuwan?

  • Kanka tiaw kwak tami ne tamachtiluyan?

    p. 76 · Ver en el diccionario: ka, kan

    Traducción

    Cuando termina la escuela, ¿a dónde vas?

23 Kanka yawi?

  • Kanka yawi uni piltzin?

    p. 79 · Ver en el diccionario: ka, kan

    Traducción

    ¿A dónde va ese muchacho?

24 Tik ne tiankis (1)

  • — Majtakti pula ka se dolar — kilwia ne tanamakani.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    — Diez plátanos por un dólar — le dice la vendedora.

  • Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    — Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    — ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.

  • Paula kitashtawia ne tanamakani.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    Paula kitashtawia ne tanamakani. Kinekiuk ne chil wan ne cafe. Yawia kitemua...

    Paula le paga a la vendedora. Todavía falta el chile y el café. Ya va a buscarlo...

25 Tik ne tiankis (2)

  • Yaja kitajtanilia se tanamakani:

    p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi. Yaja kitajtanilia se tanamakani:

    Paula busca chiles en el mercado y no encuentra. Ella le pregunta a una vendedora:.

  • Kwakuni yawi kitajtanilia ne ukse tanamakani:

    p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    Entonces va y le pregunta a otra vendedora:

  • — Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.

    p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    — Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.

28 Keman tiaw timukwepa?

  • Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.

    p. 92

    Traducción

    — Niaw nikisa peyna. Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.

    — Así es, voy a ir a Sonsonate en el autobús.

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • — Tikmati kanka yasneki?

    p. 94 · Ver en el diccionario: ka, kan

    Traducción

    — ¿Sabes a dónde va a ir?

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Nukunew, kanka tiaw iwan uni chikiwit tentuk iwan takwal?

    p. 95 · Ver en el diccionario: ka, kan

    Traducción

    — Mi hija, ¿a dónde vas con ese canasto lleno de comida?

  • — Ne ikal ne munoya kan nemi?

    p. 95 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    — ¿La casa de tu abuela dónde está?

32 Ume takwikalis

  • nin kan munutza ne Nawat

    p. 101 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    aquí donde se habla el náhuat

  • Kanka tiwitz, tunal,

    p. 101 · Ver en el diccionario: ka, kan

    Traducción

    ¿De dónde vienes, sol,

  • kan nitemu nimaltia.

    p. 101 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    donde me bajo a bañar.

  • ka nikan kan tisennemit.

    p. 101 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia, nikan

    Traducción

    aquí donde nos reunimos.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • — Nunoya, nikan ninemi!

    p. 110 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    — Nunoya, nikan ninemi! Shiktapu!

    — ¡Abuela, aquí estoy! — dijo. — ¡Abra!

  • Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani.

    p. 110

    Traducción

    — Tesu. Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani. Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.

    — No. Me levanté, me bañé, me puse la ropa y salí corriendo para tomar el bus. Cuando llegué a la escuela, me preguntó la maestra por qué me había tardado.

37 Taika te tiwalaj?

  • — Nikwij ne tawikani.

    p. 113

    Traducción

    — Tomé el bus.

  • Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito.

    p. 113

    Traducción

    — Te niajki nusel, yajki nuwan se nukunpa itukay Fernando. Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito. Taja tikishmati?

    — No fui solo, fue conmigo un amigo que se llama Fernando. Tomamos el bus y en Sonsonate fuimos a ver a uno de sus hermanos mayores llamado Luisito. ¿Lo conoces?

39 Niweli nimetzmachtia!

  • Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj.

    p. 117

    Traducción

    — Tesu, te yek ma shikpata. Semaya tiawit titaketzat tik Nawat. Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj. Shikelkawa ne Castillaj. Shiyultaketza semaya tik Nawat.

    — No, no es bueno [no conviene] que traduzcas. Solamente vamos a hablar náhuat. No quiero que hablemos en español. Olvidá el español. Pensá en náhuat no más.

  • — Tik ne tamachtiluyan, nusan techilwia ne tamachtiani ma tikchiwakan ijkiuni.

    p. 117

    Traducción

    — En la escuela, también nos dice la maestra que hagamos así.

  • Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.

    p. 117

    Traducción

    — Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan. Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.

    — Me alegra mucho que ustedes aprendan náhuat en la escuela. Es bueno que aprendan en la escuela y en casa..

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • — Kanka tiaw?

    p. 120 · Ver en el diccionario: ka, kan

    Traducción

    — ¿A dónde vas?

  • — Shikana yek, maka shikajkawa ma aka metzishtili ne mutumin.

    p. 120

    Traducción

    — Shikana yek, maka shikajkawa ma aka metzishtili ne mutumin. Tikmati tay muneki?

    — Guardalo bien, no dejés que nadie te quite tu dinero. ¿Sabés lo que necesitás?

  • — Nikan nikpia tajkwilujtuk muchi tay kineki nunoya ma nikuili.

    p. 120 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    — Aquí tengo escrito todo lo que quiere mi abuela que le compre.

  • — Techtuktij ma titajkwilukan.

    p. 120

    Traducción

    — Techtuktij ma titajkwilukan. Tinemit pal titajkwiluat ashan pal tiwelit tikwikat ne tutekiw ka tamachtiluyan musta.

    — Escribir. Tenemos que escribir ahora para que podamos llevar nuestro trabajo a la escuela mañana.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • Tiwelit tinat ka yaja se tanamakani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Nusan se tanamakani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Nemit ume tanamakani nikan.

    p. 124 · Ver en el diccionario: nikan, tanamakani

  • Se tanamakani kinamaka shujshuchit, ne seuk kinamaka kujkumal.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Yaja te tanamakani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Uni siwat te tanamakani, yaja tamachtiani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Tinat ka yaja se takwikani.

    p. 125

  • — Su te kichiwa tatka, tinakan ka...

    p. 125 · Ver en el diccionario: ina

  • Tinakan ka semaya pashalua!

    p. 125 · Ver en el diccionario: ina

42 Nikinmachtia tay nimumachtia

  • Timumachtikan yek:

    p. 127

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Yejemet kinekit ma nimumachti, wan ma mumachtikan muchi tukniwan.

    p. 130

  • Nunoya wan nutatanoy nusan kitat yek ma timumachtikan, wan inat ka titaketzat galantzin.

    p. 130

  • Tejemet tiknekiskiat ma techmachtikan muchi tay welit pal te tikelkawat.

    p. 130

  • Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…

    p. 130 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

  • Titaketzakan Nawat ika yaja tupal.

    p. 130

  • Ijtik muchi, te tikajkawakan ma miki!

    p. 130

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • Tikitakan: kan tikneki ma tipewakan?

    p. 134 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

  • — Tipewakan iwan ne tutzuntekun.

    p. 134

  • — Nikan nikpia ume numajkul wan ume numey wan majtakti numapipil.

    p. 134 · Ver en el diccionario: nikan

47 Maka shikilwi!

  • Ne nunan ina ken kineki ma tiktalikan muchi pal naka yektzin.

    p. 138

  • Su yaja nechmaka tumin pal nikana ijtik ne kustalchin, o su nechilwia ma nimukwepa niktemua ne itumin pal yaja kikua tay muneki, senpa nikchiwa ken nechtuktia.

    p. 138 · Ver en el diccionario: ana

  • Yaja te kitak tatka wan te kimatki ka ne teksisti te kanaj.

    p. 138

48 Nikneki ma shiwikikan nuwan

  • Nikneki ma shiwikikan ne ujume.

    p. 140 · Ver en el diccionario: witz

  • Yek ma shinechpalewikan wan ma shimumachtikan.

    p. 140

  • Ashan, shumet shiktalikan anmukwajkwach pal tikisat nemanha, wan tiawita!

    p. 140

  • — Ashan shiwikikan.

    p. 140 · Ver en el diccionario: witz

  • Shikekchiwakan ne mesaj ka nikan, — inak. — Carlita, shitaekchiwa wan shikajkawa ma metzpalewi ne mueltiw.

    p. 140 · Ver en el diccionario: nikan

  • Shikishtikan muchi.

    p. 140

  • Kwak tami, shumet shikuakan nakatamal o elutamal wan café.

    p. 140

  • Shalwikakan pal titakwat wan tikunit achtu ka muchi ne siwatket ajsit takuat.

    p. 140

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Su tiaw tik ne tiankis, shikaki ne tanamakanimet.

    p. 141

  • Tejkia ka ne tanamakanimet tesu semaya chachalakat wan pajpakit, nusan tekitit pal kichiwat ganar ne tumin ne munekit pal takwat.

    p. 141

50 Tamachtiani Alejandro

  • Techtuktia katka ma titajkwilukan.

    p. 143

  • Ne shiwit witz, yawit kitapuat se yankwik tamachtiluyan ipal ne chijchikitik, kan yawit mumachtiat Nawat!

    p. 143 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).