Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960) · Todos los textos

19 ocurrencias · Borrar

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

19 ocurrencias

p. 49 · Nahuizalco

  • Tey kicha ne kimichin?

    p. 49 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Qué hace la rata?

p. 51 · Nahuizalco

  • Tey ankichat anmejemet?

    p. 51 · Nahuizalco

    Traducción

    Qué están haciendo Uds.?

  • Tey ankichat?

    p. 51 · Nahuizalco

    Traducción

    Qué están haciendo?

  • Ken inte weli kicha se kunet?

    p. 51 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Qué no puede hacer un niño?

  • Tey weli se kunet kicha?

    p. 51 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Qué puede un niño hacer?

  • Ken inte weli kicha se pelu?

    p. 51 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Qué no puede un perro hacer?

  • Ken weli kicha se pelu?

    p. 51 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Qué puede hacer un perro?

p. 53 · Nahuizalco

  • Se takat kicha se chikiwit.

    p. 53 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Un hombre está haciendo un canasto.

  • Nemi ne takat kicha se petat?

    p. 53 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Está el hombre haciendo una estera?

  • Nemi ne takat kicha se chikiwit?

    p. 53 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Está el hombre haciendo un canasto?

  • Tey kicha ne tutajtzin?

    p. 53 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Qué está haciendo el señor?

  • Tey kicha ne tunantzin?

    p. 53 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Qué está haciendo la señora?

p. 56 · Nahuizalco

  • Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.

  • Ini inat iwan kichat ne kukunet weyatiwit iwan kimachtijtiwit ka yejyeket takamet.

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Esto dicen y hacen los niños criados y enseñados por buenas personas.

p. 57 · Nahuizalco

  • Ma' shiksuma ne kunet, ke yaja inte kimati tey kicha, nan tey ina.

    p. 57 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Ma' shiksuma ne kunet, ke yaja inte kimati tey kicha, nan tey ina. Shikiliti iwan tikitas ka yek.

    No regañes al niño, porque él no sabe lo que hace, ni lo que dice. Enséñale y será bueno.

  • Ma' shikuchi saya, ka patak kuchi kitalia etek ne iweyka iwan tachulejtia nemanha ka ini panu kicha.

    p. 57 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    No duermas mucho, que el mucho dormir pone pesado el cuerpo y envejece pronto al que esto pasa haciendo.

p. 61 · Nahuizalco

  • Kinka kichaskia?

    p. 61 · Nahuizalco

    Traducción

    —Por qué lo hará?

p. 62 · Nahuizalco

  • Ne teshkwimet, nuishnamikchin, cosa intatka kineki kichat, kitamiat ka kitechtekit.

    p. 62 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Los haraganes, compañeritos, como no les gusta hacer nada, terminan por ser ladrones.

p. 73 · Nahuizalco

  • Ka nikan (nian) se tukat kenha nemi kicha ivavayu pal kitzkia ijijkwich iwan sayulin; ka ne se taltusan iwan ne weweyak iwan wan kwekwelna ijistit kwilewa ne tal, kitemua sijsikat pal kikwa; mas ka ne se takatzin ke musewia itan ne tunal chichinawi kipupua ne kojtan pal tik yaja kituka: tawiyal, shishikama, et, kamu, kanyash, ayu, talkamu, pula, kinia iwan teya muchi yaja ne tik techan timunekit; tik ini lado, se siwatuchti wan ume ipilawanchichin kinma' inchichit; tik ne seuk se at ka tzikwini wan wetzi ka patak kojtik pak wejwey wan tzijtzitzintik talpetat ka yaja ne at patak kutzajtzi saya mukwepa istak pusu iwan ini iwan mukwepa senpa pal yawi tik ne weya ujti; at tik wejwey ustut muitat panut mijmiak clases mijmichin, chakalin, tekwisi, ajayutzin iwan majmayankamet akukemet.

    p. 73 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Tikita nikan (nian) se kawayujchin, se mistunchin ne kijkitzkia (kitkijkia) se kimichinchin; ka ne ume peluchichin ka mutalua sin ke tzutawa ishpan inan? Ka nikan (nian) se tukat kenha nemi kicha ivavayu pal kitzkia ijijkwich iwan sayulin; ka ne se taltusan iwan ne weweyak iwan wan kwekwelna ijistit kwilewa ne tal, kitemua sijsikat pal kikwa; mas ka ne se takatzin ke musewia itan ne tunal chichinawi kipupua ne kojtan pal tik yaja kituka: tawiyal, shishikama, et, kamu, kanyash, ayu, talkamu, pula, kinia iwan teya muchi yaja ne tik techan timunekit; tik ini lado, se siwatuchti wan ume ipilawanchichin kinma' inchichit; tik ne seuk se at ka tzikwini wan wetzi ka patak kojtik pak wejwey wan tzijtzitzintik talpetat ka yaja ne at patak kutzajtzi saya mukwepa istak pusu iwan ini iwan mukwepa senpa pal yawi tik ne weya ujti; at tik wejwey ustut muitat panut mijmiak clases mijmichin, chakalin, tekwisi, ajayutzin iwan majmayankamet akukemet.

    Ves aquí un caballito, un gatito que cazó un ratoncillo; allá dos perritos que corren sin cansarse cerca a la madre? Acá una araña que parece estar haciendo su tela para cazar moscas y mosquitos; allí un topo, que, con sus largas y corvadas uñas escarba la tierra, buscando hormigas para comérselas; más allá un hombre que sin descansar bajo el ardiente sol limpia el campo para en él sembrar maíz, jícama, frijoles, yuca, caña, oyama, batata, plátano, guineo y de todo lo que en el pueblo hace falta; en este lado, una coneja con sus dos conejuelos al pie dándoles de mamar; en ese otro, un río que salta y cae de muy alto sobre grandes y duras peñas, por lo que el agua hace mucho ruido volviéndose blanca y ésta, aquella otra vez, para seguir su largo camino, río que en sus profundas pozas vense pasar muchas clases de peces, camarones, cangrejos, tortugas y hambrientos caimanes.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).