Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

576 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

576 ocurrencias

1 Yek tunal!

  • Niawa tel.

    p. 19 · Ver en el diccionario: niawa, yawi

    Traducción

    Ya me voy pues.

2 Ken mutukay?

  • Wan ini ne tamachtiani.

    p. 21 · Ver en el diccionario: ini, machtia, temachtiani

    Traducción

    Y éste es el profesor.

3 Ini ne tamachtiani

  • Ini ne tamachtiani.

    p. 23 · Ver en el diccionario: ini, machtia, temachtiani

    Traducción

    Esta es la profesora.

  • Cecilia se tamachtiani.

    p. 23 · Ver en el diccionario: machtia, temachtiani

    Traducción

    Cecilia es una profesora.

  • Fernando se tamachtiani nusan.

    p. 23 · Ver en el diccionario: machtia, temachtiani

    Traducción

    Fernando es un profesor también.

  • Ini se piltzin.

    p. 23 · Ver en el diccionario: ini

    Traducción

    Este es un muchachito.

  • Wan ini?

    p. 23 · Ver en el diccionario: ini

    Traducción

    ¿Y esta?

  • Ini se siwapiltzin.

    p. 23 · Ver en el diccionario: ini

    Traducción

    Esta es una muchachita.

  • Ini se tamal.

    p. 24 · Ver en el diccionario: ini

    Traducción

    Esto es una tortilla.

  • Uni se elut.

    p. 24 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    Eso es un elote.

  • Uni se awakat?

    p. 24 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    ¿Eso es un aguacate?

  • Ini se awakat.

    p. 24 · Ver en el diccionario: ini

    Traducción

    E. Ini se awakat.

    Sí. Esto es un aguacate.

  • Uni se tumat?

    p. 24 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    ¿Eso es un tomate?

  • Uni se chil.

    p. 24 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    Te. Uni se chil.

    No. Eso es un chile.

  • Tay ini?

    p. 24 · Ver en el diccionario: ini

    Traducción

    ¿Qué es esto?

  • Uni se pula.

    p. 24 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    Eso es un plátano.

4 Tay tikneki?

  • Nikneki ajawakat, pujpula wan tujtumat.

    p. 28 · Ver en el diccionario: neki

    Traducción

    Quiero aguacates, plátanos y tomates.

  • Te nikneki.

    p. 28 · Ver en el diccionario: neki

    Traducción

    No quiero.

5 Tay kichiwa?

  • Ne kal nemi tik ini ujti.

    p. 30 · Ver en el diccionario: ini

    Traducción

    La casa está en esta calle.

  • Ká ini?

    p. 31 · Ver en el diccionario: ini

    Traducción

    ¿Quién es esta?

  • Ini se siwat.

    p. 31 · Ver en el diccionario: ini

    Traducción

    Esta es una mujer.

  • Wan ká uni?

    p. 31 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    ¿Y quién es ese?

  • Uni se takat.

    p. 31 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    Ese es un hombre.

  • Wan uni pelu tay kichiwa?

    p. 31 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    ¿Y ese perro qué hace?

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Ká nemi ka nikan?

    p. 33 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    ¿Quién está aquí?

  • Wan ká nemi ka ikuni?

    p. 33 · Ver en el diccionario: ikuni

    Traducción

    ¿Y quién está allá?

  • Nemi ka nikan tik ne tenkal.

    p. 33 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Está aquí en el patio.

7 Tay horaj timuketza?

  • Taja titekiti mujmusta? — Eje, naja nitekiti mujmusta.

    p. 35 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    ¿Tú trabajas todos los días? — Sí, yo trabajo todos los días.

  • Tay horaj timuketza ka tapuyawa? — Nimuketza makwil horaj o makwil horaj wan tajku.

    p. 35 · Ver en el diccionario: ketza

    Traducción

    ¿A qué hora te levantas por la mañana? — Me levanto a las cinco o a las cinco y media.

  • Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj.

    p. 35 · Ver en el diccionario: kisa

    Traducción

    Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.

    ¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.

  • Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.

    p. 35 · Ver en el diccionario: asi, tekiti

    Traducción

    Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.

    ¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.

  • Tay horaj timukwepa ka teutak? — Nimukwepa makwil o chikwasen horaj.

    p. 35 · Ver en el diccionario: kwepa, mukwepa

    Traducción

    ¿A qué hora regresas por la tarde? — Regreso a las cinco o las seis.

  • Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.

    p. 35 · Ver en el diccionario: ketza, teka, takwa

    Traducción

    ¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.

8 Nikpia se mistun

  • Tay kimana uni lamatzin?

    p. 38 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    ¿Qué cuece esa anciana?

  • Shikita yajuni.

    p. 39 · Ver en el diccionario: yajuni

    Traducción

    Mira aquel.

  • Naja nikishmati.

    p. 39 · Ver en el diccionario: ishmati, mati

    Traducción

    Yo lo conozco.

  • Te nikmati.

    p. 39 · Ver en el diccionario: mati

    Traducción

    No sé.

  • Nikpia.

    p. 39 · Ver en el diccionario: pia

    Traducción

    Tengo.

  • Nikpia se mistun wan sejse tijlan, pero te nikpia pelu.

    p. 39 · Ver en el diccionario: pia

    Traducción

    Tengo un gato y unas gallinas, pero no tengo perro.

9 Tay tikchiwa?

  • Ninemi yek, wan taja?

    p. 41 · Ver en el diccionario: nemi

    Traducción

    Estoy bien, ¿y usted?

  • Nikchiwa tamal wan nikmana et.

    p. 41 · Ver en el diccionario: chiwa, mana

    Traducción

    Hago tortillas y cuezo frijoles.

  • Nikchiwa ne tajtamal pak ne kumal.

    p. 41 · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Hago las tortillas encima del comal.

  • Nikmana ne et tik se kumit, wan niktalia ne kumit pak ne tit.

    p. 41 · Ver en el diccionario: mana, talia

    Traducción

    Cuezo los frijoles en una olla, y pongo la olla encima del fuego.

  • Tay kichiwa uni piltzin?

    p. 41 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    ¿Qué hace ese muchacho?

10 Tay tikwa?

  • Naja nimumachtia ka tapuyawa wan nitekiti ka teutak.

    p. 44 · Ver en el diccionario: machtia, tekiti

    Traducción

    Yo estudio por la mañana y trabajo por la tarde.

  • Niajsi chikume horaj.

    p. 44 · Ver en el diccionario: asi

    Traducción

    Llego a las siete.

  • Nimukwepa tajkutunal wan nitakwa.

    p. 44 · Ver en el diccionario: kwepa, mukwepa, takwa

    Traducción

    Regreso a mediodía y como.

  • Nikwa tamal iwan et.

    p. 44 · Ver en el diccionario: kwa

    Traducción

    Como tortillas con frijoles.

  • Nikpalewia nuteku tik ne mil.

    p. 44 · Ver en el diccionario: palewia

    Traducción

    Ayudo a mi padre en la milpa.

  • Nusan nimawiltia iwan nukunpawan.

    p. 44 · Ver en el diccionario: mawiltia

    Traducción

    También juego con mis cheros.

11 Shisa!

  • “Eje, ashan nisa wan nimuketza,” ina ne siwapiltzin.

    p. 46 · Ver en el diccionario: ketza, isa

    Traducción

    “Sí, ahora me despierto y me levanto,” dice la niña.

  • “Nina ka nimuketza, nunan.”

    p. 46 · Ver en el diccionario: ketza, ina

    Traducción

    “Digo que me levanto, mamá.”

  • “Ashan shikwa tamal wan shikuni cafe,” ina ne inan.

    p. 46 · Ver en el diccionario: uni2

    Traducción

    “Hoy comé tortillas y bebé café,” dice su madre.

  • “Nunan, nikuni cafe pero te nikneki tamal, te nimayana,” ina yaja.

    p. 46 · Ver en el diccionario: neki, uni2, mayana

    Traducción

    “Mamá, bebo café pero no quiero tortillas, no tengo hambre,” dice ella.

  • “Nemi yek, semaya shikuni cafe.”

    p. 46 · Ver en el diccionario: uni2

    Traducción

    “Está bueno, sólo bebé café.”

  • Yaja kiuni cafe.

    p. 46 · Ver en el diccionario: uni2

    Traducción

    Yaja kiuni cafe. Ne siwapiltzin kita ne iikaw.

    Ella bebe café. La niña ve a su hermanito.

  • “Nikita ka kuchi, pero yaja chikitik!” ina ne inan.

    p. 46 · Ver en el diccionario: ita

    Traducción

    “¡Veo que duerme, pero él es pequeño!” dice su madre.

12 Ken ne mupelu?

  • Nikpia.

    p. 49 · Ver en el diccionario: pia

    Traducción

    Tengo.

  • Ká uni?

    p. 49 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    ¿Quién es ese?

  • Uni se nukunpa.

    p. 49 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    Ese es un mi amigo.

  • Nikpia.

    p. 51 · Ver en el diccionario: pia

    Traducción

    Nikpia. Nitekiti mujmusta tik ne numil.

    Tengo. Trabajo en mi milpa todos los días.

  • Nitekiti mujmusta tik ne numil.

    p. 51 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Nikpia. Nitekiti mujmusta tik ne numil.

    Tengo. Trabajo en mi milpa todos los días.

13 Chilkwachtzin

  • Yejemet wejwey pal nimetzkaki yek, nuishwiu!

    p. 53 · Ver en el diccionario: kaki

    Traducción

    ¡Son grandes para que te oiga bien, nieta mía!

  • Nusan wejwey pal nimetzita yek! ina ne kuyut.

    p. 53 · Ver en el diccionario: ita

    Traducción

    También son grandes para te vea bien! dice el coyote.

  • Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut.

    p. 53 · Ver en el diccionario: napalua

    Traducción

    Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!

    Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!

  • Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!

    p. 53 · Ver en el diccionario: nikan, napalua

    Traducción

    Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!

    Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!

  • Kia, ne nuten patawak pal naja nimetzkwa!

    p. 53 · Ver en el diccionario: kwa

    Traducción

    Sí, mi boca es ancha para que yo te coma!

14 Tinemit tik Witzapan

  • Naja ninemi tik Ijtzalku.

    p. 56 · Ver en el diccionario: nemi

    Traducción

    Yo vivo en Izalco.

16 Miak o chiupi?

  • Te nikmati, pero tik ne wey tamachtiluyan nemit miak kunet, wan tik ne chikitik, nemit semaya chiupi.

    p. 61 · Ver en el diccionario: mati

    Traducción

    No sé, pero en la escuela grande hay muchos niños, y en la pequeña, sólo hay pocos.

17 Taika tichuka?

  • Taika chuka uni kunet?

    p. 63 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    Taika chuka uni kunet? Anka kukuya o mayana. Tay kipia? Naja nina ka sekmiki. Yajika te kuchi.

    ¿Por qué llora ese niño? Acaso está enfermo o tiene hambre. ¿Qué tiene? Yo creo que tiene frío. Por eso no duerme.

  • Naja nina ka sekmiki.

    p. 63 · Ver en el diccionario: ina

    Traducción

    Taika chuka uni kunet? Anka kukuya o mayana. Tay kipia? Naja nina ka sekmiki. Yajika te kuchi.

    ¿Por qué llora ese niño? Acaso está enfermo o tiene hambre. ¿Qué tiene? Yo creo que tiene frío. Por eso no duerme.

  • “Te nechkukua nuijti, nian nutzuntekun.

    p. 63 · Ver en el diccionario: nian, nikan

    Traducción

    “Te nechkukua nuijti, nian nutzuntekun. Naja te nikukuya. Nichuka ika nimajmawi.”

    — No me duele la barriga ni la cabeza. Yo no estoy enfermo. Lloro porque tengo miedo.

  • Naja te nikukuya.

    p. 63 · Ver en el diccionario: kukuya

    Traducción

    “Te nechkukua nuijti, nian nutzuntekun. Naja te nikukuya. Nichuka ika nimajmawi.”

    — No me duele la barriga ni la cabeza. Yo no estoy enfermo. Lloro porque tengo miedo.

  • Nichuka ika nimajmawi.”

    p. 63

    Traducción

    “Te nechkukua nuijti, nian nutzuntekun. Naja te nikukuya. Nichuka ika nimajmawi.”

    — No me duele la barriga ni la cabeza. Yo no estoy enfermo. Lloro porque tengo miedo.

  • “Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”

    p. 63

    Traducción

    — En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.

  • “Maka shimajmawi, nukunew, naja ninemi muwan!”

    p. 63 · Ver en el diccionario: nemi

    Traducción

    — ¡No tengas miedo, mi niño, yo estoy contigo!

18 Kan minaya?

  • — Te nikmati.

    p. 66 · Ver en el diccionario: mati

    Traducción

    — No sé.

  • Niktemua wan te nikajsi...

    p. 66 · Ver en el diccionario: asi

    Traducción

    — Te. Niktemua wan te nikajsi...

    — No. Lo busco y no lo encuentro...

  • Nikmati kan nemi.

    p. 66 · Ver en el diccionario: mati

    Traducción

    Nikmati kan nemi. Shikita! Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!

    Ahora sé dónde está. ¡Mira! ¡Juega con nuestro gato debajo de la mesa!

19 Te nikajsi nuamatzin

  • Ika te nikpia tay iwan.

    p. 68 · Ver en el diccionario: pia

    Traducción

    Porque no tengo con qué.

  • Te niweli.

    p. 68 · Ver en el diccionario: weli

    Traducción

    No puedo.

  • Ka te nikmati kan nemi nuamatzin.

    p. 68 · Ver en el diccionario: mati

    Traducción

    Que no sé dónde está mi cuaderno.

  • Naja niktemua wan te nikajsi.

    p. 68 · Ver en el diccionario: asi

    Traducción

    Yo lo busco, pero no lo encuentro.

  • Nikana senpa tik ne nukustalchin.

    p. 68 · Ver en el diccionario: ana

    Traducción

    Lo guardo siempre en mi mochila.

  • Nikan nemi.

    p. 68 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Aquí está.

20 Shu shikua se amatzin!

  • Shikita, naja nikishtia muchi, pero te nikita ne amatzin.

    p. 70 · Ver en el diccionario: ita

    Traducción

    Nemi yek. Shikita, naja nikishtia muchi, pero te nikita ne amatzin.

    Está bien. Mira, yo saco todo. Pero no veo el cuaderno.

  • Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia...

    p. 70 · Ver en el diccionario: ini, tachia

    Traducción

    Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.

    Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.

  • Nikita ka inte nemi nikan.

    p. 70 · Ver en el diccionario: nikan, ita

    Traducción

    Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.

    Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.

  • Nikmati!

    p. 70 · Ver en el diccionario: mati

    Traducción

    Nikmati! Yajika te niweli nitajkwilua!

    ¡Lo sé, por eso no puedo escribir!

  • Yajika te niweli nitajkwilua!

    p. 70 · Ver en el diccionario: weli

    Traducción

    Nikmati! Yajika te niweli nitajkwilua!

    ¡Lo sé, por eso no puedo escribir!

  • Kan niweli nikua?

    p. 70 · Ver en el diccionario: kua, weli

    Traducción

    ¿Dónde lo puedo comprar?

  • Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj.

    p. 70 · Ver en el diccionario: uni, uni2

    Traducción

    Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj. Shu ka ne!

    Venden cuadernos en esa tienda. Ve ahí.

  • Inte nikmati.

    p. 70 · Ver en el diccionario: mati

    Traducción

    Inte nikmati. Shu shitajtani tik ne tiendaj.

    No sé. Ve a preguntar en la tienda.

  • Shu shitajtani tik ne tiendaj.

    p. 70 · Ver en el diccionario: tajtani

    Traducción

    Inte nikmati. Shu shitajtani tik ne tiendaj.

    No sé. Ve a preguntar en la tienda.

21 Te niweli nitajkwilua

  • Niaw nikua se yankwik amatzin.

    p. 74 · Ver en el diccionario: yawi, kua

    Traducción

    Voy a comprar un nuevo cuaderno.

  • Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.

    p. 74 · Ver en el diccionario: ini

    Traducción

    Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.

    Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.

  • Te niweli nitajkwilua.

    p. 74 · Ver en el diccionario: weli

    Traducción

    No puedo escribir.

  • Ika te nikmati kan nemi ne nutisaw!

    p. 74 · Ver en el diccionario: mati

    Traducción

    ¡Porque no sé dónde está mi lápiz!

22 Tiwitz nuwan?

  • Niaw nuchan.

    p. 76 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    Niaw nuchan. Wan taja?

    Voy a casa. ¿Y tú?

  • Naja niaw ka tiendaj nikua se amatzin.

    p. 76 · Ver en el diccionario: yawi, kua

    Traducción

    Naja niaw ka tiendaj nikua se amatzin. Tiwitz nuwan?

    Yo voy a la tienda a comprar un cuaderno. ¿Vienes conmigo?

Oraciones 1–100 de 368 · Siguientes

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).