Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

744 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku399Naja Ni Genaro94Achtu Taksalis9Timumachtikan!125El Pipil de la Región de los Itzalcos77The Pipil Language of El Salvador40

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

399 ocurrencias

Capítulo 1

  • Ika, tiu -tiktait pal tiktukat ne tunalmil.

    p. 17 · Ver en el diccionario: pal

  • Shiktamuta ne tasul ipal tikcha arar ipal tiktuka ne tawial ne tunalmil.

    p. 17 · Ver en el diccionario: pal

  • Ashkan tiu-tiktait pal tiktukat et.

    p. 17 · Ver en el diccionario: pal

  • Tiktukat ne shupanmil keman ne tal waktuk, ipal keman wetzki ne at takati ne tawial.

    p. 18 · Ver en el diccionario: pal

  • Musta tiu-tikcha arar tatajku pal ne tawial.

    p. 18 · Ver en el diccionario: pal

Ver las 331 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

94 ocurrencias

Kwak Naja Nichikitik

  • Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez.

    p. 4 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.

    Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.

  • Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan.

    p. 4 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.

    Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.

  • Ne ume ipal Kushkatan.

    p. 4 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.

    Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.

  • Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka.

    p. 4 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    Por eso cuando yo estaba chiquito sólo llevaba comales para vender. De su precio poco me quedaba para comprar lo que necesitaba y para volver a comprar más comales.

  • Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    p. 4 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    Por eso cuando yo estaba chiquito sólo llevaba comales para vender. De su precio poco me quedaba para comprar lo que necesitaba y para volver a comprar más comales.

Ver las 63 oraciones

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

9 ocurrencias

Tamachtilis 3. Nikneki kukumutzin

  • Tiawikan ka tiankis pal tikuat!

    Ver en el diccionario: pal

Tamachtilis 9. Nechkukua nuweyka.

  • Shikwi ini pajti mujmusta pal timupajtia.

    Ver en el diccionario: pal

Tamachtilis 10. Tay tikchiwat mujmusta

  • Tay horaj timuteka pal tikuchi?

    Ver en el diccionario: pal

  • Nimuteka pal nikuchi chiknawi wan tajku.

    Ver en el diccionario: pal

Tamachtilis 11. Nimetzmaka awakat.

  • Nalwika ejelut mupal; yejemet ipal numil.

    Ver en el diccionario: pal

Ver las 8 oraciones

King, Timumachtikan! (2011)

125 ocurrencias

7 Tay horaj timuketza?

  • Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.

    p. 35 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    ¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.

9 Tay tikchiwa?

  • Mukwepa tajkutunal pal takwa.

    p. 41 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    Regresa a mediodía para comer.

  • Kipalewia iteku tik ne mil.

    p. 41 · Ver en el diccionario: palewia

    Traducción

    Ayuda a su padre en la milpa.

10 Tay tikwa?

  • Nikpalewia nuteku tik ne mil.

    p. 44 · Ver en el diccionario: palewia

    Traducción

    Ayudo a mi padre en la milpa.

11 Shisa!

  • Ne inan kinutza pal muketza.

    p. 46 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”

    La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”

Ver las 99 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

77 ocurrencias

p. 47 · Nahuizalco

  • Ume peta-pala.

    p. 47 · Nahuizalco

    Traducción

    Dos petates viejos

p. 49 · Nahuizalco

  • Keshki papalumet tikitak patanit?

    p. 49 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: papalut

    Traducción

    Cuántas mariposillas vió Ud. volar?

p. 51 · Nahuizalco

  • Yaja kipia ume ijikshi, ume iyak, ume tenshipal, ume ijishchin iwan ume kajkamachin.

    p. 51 · Nahuizalco

    Traducción

    El tiene dos pies, dos narices, dos labios, dos orejas y dos carrillitos

p. 56 · Nahuizalco

  • Ini tupalwan, yankwik iwan puliwik, achi tumin pal mucha.

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: pal

  • Nemi pal mupia pal te shulewa ne tawipan kan te yek.

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: pal

Ver las 49 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

40 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Kimakak pal mutalia pak se trusujtzin, shimutali kilwia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    Le puso un trozo de madera de asiento; “siéntese”, le dijo.

  • Ini ja niknekiskia ma nupal!, esto.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    “Quisiera que eso fuera mío, eso”.

  • Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    Yut anyawit. Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    “Se irán y él irá con uds.; irá a divertirse”. “No ha venido para que le peguen”.

  • Tejemet tiawita, kilwia ne shuretzin: Shakan, pero te shikelkawa, cualquier rato shiwala wan ne mutelpuchtzin; ka nikan nemit ne iamigitus pal mawiltia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: pal

    Traducción

    “Ya nos vamos”, le dijo al viejito; “Váyase también, pero no se le olvide, vuelva cuando quiera con su hijito; aquí están sus amiguitos para jugar con él”.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Yajki ka tiupan chan ne palej, ma kimaka ne konsejoj ken kichiwaskia.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Yajki kitajtani seyuk konsejoj. Yajki ka tiupan chan ne palej, ma kimaka ne konsejoj ken kichiwaskia.

    Fue a pedir consejo; fue a la iglesia, a donde el padre. Este le aconsejaría sobre lo que debía hacer.

Ver las 29 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).