Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

501 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku279Naja Ni Genaro57Achtu Taksalis7Timumachtikan!80El Pipil de la Región de los Itzalcos49The Pipil Language of El Salvador29

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

279 ocurrencias

Capítulo 1

  • Ika, tiu -tiktait pal tiktukat ne tunalmil.

    p. 17

  • Ashkan tiu-tiktait pal tiktukat et.

    p. 17

  • Musta tiu-tikcha arar tatajku pal ne tawial.

    p. 18

  • Pal mutashtawia, ma wiki miak tunal pal tami ne tamewal, pal tami mumewa tatuk.

    p. 18

  • Ashkan yawi tauya pal tami muya.

    p. 19

Ver las 234 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

57 ocurrencias

Kwak Naja Nichikitik

  • Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan.

    p. 4

    Traducción

    Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.

    Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.

  • Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka.

    p. 4

    Traducción

    Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    Por eso cuando yo estaba chiquito sólo llevaba comales para vender. De su precio poco me quedaba para comprar lo que necesitaba y para volver a comprar más comales.

  • Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    p. 4

    Traducción

    Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    Por eso cuando yo estaba chiquito sólo llevaba comales para vender. De su precio poco me quedaba para comprar lo que necesitaba y para volver a comprar más comales.

Nitamachtia Nawat

  • Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan.

    p. 6

    Traducción

    Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan. Kiunij panuk sujsul shijshiwit.

    Preparaba la tierra para sembrar la milpa, para que en mi casa todos mis hijos y mi mujer no aguantaran hambre. Así pasaron varios años.

  • Ne palej kimakaket chupi tumin pal kinmaka ne tajtakamet pal kikuat abono ipal ne mil, wan né kishtij chupi pal nechtashtawa pal nitamachtia Nawat tik ne kojtantechan.

    p. 6

    Traducción

    Senpa nipejki niajsi ka ne tiupan San Antonio ne nitamachtia Nawataketza, tik ne kojtantechan San Ramón. Ne palej kimakaket chupi tumin pal kinmaka ne tajtakamet pal kikuat abono ipal ne mil, wan né kishtij chupi pal nechtashtawa pal nitamachtia Nawat tik ne kojtantechan.

    Luego empecé a llegar a la iglesia San Antonio donde enseñé lengua náhuat, en el cantón San Ramón. Al Padre le dieron algo de dinero para dar a los hombres para comprar abono para la milpa, y de allí sacó un poquito para pagarme por enseñar náhuat en el cantón.

Ver las 39 oraciones

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

7 ocurrencias

Tamachtilis 3. Nikneki kukumutzin

  • Tiawikan ka tiankis pal tikuat!

Tamachtilis 9. Nechkukua nuweyka.

  • Shikwi ini pajti mujmusta pal timupajtia.

Tamachtilis 10. Tay tikchiwat mujmusta

  • Tay horaj timuteka pal tikuchi?

  • Nimuteka pal nikuchi chiknawi wan tajku.

Tamachtilis 12. Tinechmaka

  • Pal nimetztashtawia nimetzmaka tumat.

Ver las 7 oraciones

King, Timumachtikan! (2011)

80 ocurrencias

7 Tay horaj timuketza?

  • Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.

    p. 35

    Traducción

    ¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.

9 Tay tikchiwa?

  • Mukwepa tajkutunal pal takwa.

    p. 41

    Traducción

    Regresa a mediodía para comer.

11 Shisa!

  • Ne inan kinutza pal muketza.

    p. 46

    Traducción

    Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”

    La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”

13 Chilkwachtzin

  • Yejemet wejwey pal nimetzkaki yek, nuishwiu!

    p. 53

    Traducción

    ¡Son grandes para que te oiga bien, nieta mía!

  • Nusan wejwey pal nimetzita yek! ina ne kuyut.

    p. 53

    Traducción

    También son grandes para te vea bien! dice el coyote.

Ver las 68 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

49 ocurrencias

p. 56 · Nahuizalco

  • Ini tupalwan, yankwik iwan puliwik, achi tumin pal mucha.

    p. 56 · Nahuizalco

  • Nemi pal mupia pal te shulewa ne tawipan kan te yek.

    p. 56 · Nahuizalco

  • Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit.

    p. 56 · Nahuizalco

    Traducción

    Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.

  • Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    p. 56 · Nahuizalco

    Traducción

    Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.

  • Nutajtzin teku nechilijtiwit, wan naja nikita, ka kinekit muchi ne miakawan, iwan kiuni kenhaya nemi pal tikchat tejemet ka imaku, ka kiuni kenha ne iteku nemi nusan ne inpilawan.

    p. 56 · Nahuizalco

    Traducción

    Mis señores padres me han dicho, y yo lo veo, que quieren mucho a su familia y eso debemos hacer (nosotros) con ellos, porque así como es el padre deben ser sus hijos.

Ver las 34 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

29 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Kimakak pal mutalia pak se trusujtzin, shimutali kilwia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Le puso un trozo de madera de asiento; “siéntese”, le dijo.

  • Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Yut anyawit. Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    “Se irán y él irá con uds.; irá a divertirse”. “No ha venido para que le peguen”.

  • Tejemet tiawita, kilwia ne shuretzin: Shakan, pero te shikelkawa, cualquier rato shiwala wan ne mutelpuchtzin; ka nikan nemit ne iamigitus pal mawiltia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “Ya nos vamos”, le dijo al viejito; “Váyase también, pero no se le olvide, vuelva cuando quiera con su hijito; aquí están sus amiguitos para jugar con él”.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Ashan nechilwia ne palej asu nikpia se nufinkita, ma niyu iwan, wan ne chijchiltik tzaput ma kikwa ne ujuksik, wan tami ma kimaka wan ne chijchikajtuk pal nikmiktia.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “Pues el padre me dijo que si tengo una finquita que la lleve a comer zapote maduro y que le pegue en la cabeza duro con los que están duros para matarla.”

  • Kinekit kikwat ne nakat, ne ijyak nakat pal ne masat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Se querían comer la carne, la carne hedionda del venado.

Ver las 25 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).