Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

501 occurrences in 6 texts · Clear

Tajtaketza pal Ijtzalku279Naja Ni Genaro57Achtu Taksalis7Timumachtikan!80El Pipil de la Región de los Itzalcos49The Pipil Language of El Salvador29

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

279 occurrences

Chapter 1

  • Ika, tiu -tiktait pal tiktukat ne tunalmil.

    p. 17

  • Ashkan tiu-tiktait pal tiktukat et.

    p. 17

  • Musta tiu-tikcha arar tatajku pal ne tawial.

    p. 18

  • Pal mutashtawia, ma wiki miak tunal pal tami ne tamewal, pal tami mumewa tatuk.

    p. 18

  • Ashkan yawi tauya pal tami muya.

    p. 19

Show all 234 sentences

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

57 occurrences

Kwak Naja Nichikitik

  • Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan.

    p. 4

    Translation

    Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.

    My name is Genaro Ramirez Vasquez. I was born in Santo Domingo de Guzmán in September, 1933, the son of Juana Ramirez and Catarino Vasquez. My mother was a housewife, and my father worked in the fields. Both were from El Salvador.

  • Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka.

    p. 4

    Translation

    Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    So when I was a boy I just carried kumals to sell (in the market). What I earned was hardly enough to pay for what I needed and to buy more kumals.

  • Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    p. 4

    Translation

    Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    So when I was a boy I just carried kumals to sell (in the market). What I earned was hardly enough to pay for what I needed and to buy more kumals.

Nitamachtia Nawat

  • Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan.

    p. 6

    Translation

    Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan. Kiunij panuk sujsul shijshiwit.

    I worked the land and grew corn so that my children and wife wouldn’t go hungry. So the years went by.

  • Ne palej kimakaket chupi tumin pal kinmaka ne tajtakamet pal kikuat abono ipal ne mil, wan né kishtij chupi pal nechtashtawa pal nitamachtia Nawat tik ne kojtantechan.

    p. 6

    Translation

    Senpa nipejki niajsi ka ne tiupan San Antonio ne nitamachtia Nawataketza, tik ne kojtantechan San Ramón. Ne palej kimakaket chupi tumin pal kinmaka ne tajtakamet pal kikuat abono ipal ne mil, wan né kishtij chupi pal nechtashtawa pal nitamachtia Nawat tik ne kojtantechan.

    Then I started going to San Antonio church, in San Ramón, where I taught Nawat language. The priest received money to distribute to the men to buy fertilizer for their fields, and from that he set aside a small amount to pay me for teaching Nawat there.

Show all 39 sentences

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

7 occurrences

Tamachtilis 3. Nikneki kukumutzin

  • Tiawikan ka tiankis pal tikuat!

Tamachtilis 9. Nechkukua nuweyka.

  • Shikwi ini pajti mujmusta pal timupajtia.

Tamachtilis 10. Tay tikchiwat mujmusta

  • Tay horaj timuteka pal tikuchi?

  • Nimuteka pal nikuchi chiknawi wan tajku.

Tamachtilis 12. Tinechmaka

  • Pal nimetztashtawia nimetzmaka tumat.

Show all 7 sentences

King, Timumachtikan! (2011)

80 occurrences

7 Tay horaj timuketza?

  • Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.

    p. 35

    Translation (Spanish)

    ¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.

9 Tay tikchiwa?

  • Mukwepa tajkutunal pal takwa.

    p. 41

    Translation (Spanish)

    Regresa a mediodía para comer.

11 Shisa!

  • Ne inan kinutza pal muketza.

    p. 46

    Translation (Spanish)

    Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”

    La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”

13 Chilkwachtzin

  • Yejemet wejwey pal nimetzkaki yek, nuishwiu!

    p. 53

    Translation (Spanish)

    ¡Son grandes para que te oiga bien, nieta mía!

  • Nusan wejwey pal nimetzita yek! ina ne kuyut.

    p. 53

    Translation (Spanish)

    También son grandes para te vea bien! dice el coyote.

Show all 68 sentences

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

49 occurrences

p. 56 · Nahuizalco

  • Ini tupalwan, yankwik iwan puliwik, achi tumin pal mucha.

    p. 56 · Nahuizalco

  • Nemi pal mupia pal te shulewa ne tawipan kan te yek.

    p. 56 · Nahuizalco

  • Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit.

    p. 56 · Nahuizalco

    Translation (Spanish)

    Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.

  • Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    p. 56 · Nahuizalco

    Translation (Spanish)

    Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.

  • Nutajtzin teku nechilijtiwit, wan naja nikita, ka kinekit muchi ne miakawan, iwan kiuni kenhaya nemi pal tikchat tejemet ka imaku, ka kiuni kenha ne iteku nemi nusan ne inpilawan.

    p. 56 · Nahuizalco

    Translation (Spanish)

    Mis señores padres me han dicho, y yo lo veo, que quieren mucho a su familia y eso debemos hacer (nosotros) con ellos, porque así como es el padre deben ser sus hijos.

Show all 34 sentences

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

29 occurrences

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Kimakak pal mutalia pak se trusujtzin, shimutali kilwia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Translation

    He gave her a block of wood to sit on; "sit down", he said.

  • Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Translation

    Yut anyawit. Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    "You'll go and he'll go with you; he'll go with you to have a good time." "He's not here for you to hit him."

  • Tejemet tiawita, kilwia ne shuretzin: Shakan, pero te shikelkawa, cualquier rato shiwala wan ne mutelpuchtzin; ka nikan nemit ne iamigitus pal mawiltia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Translation

    "We're going now", said the old man; "you go too, but don't forget, come anytime with your son; here are his friends to play with".

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Ashan nechilwia ne palej asu nikpia se nufinkita, ma niyu iwan, wan ne chijchiltik tzaput ma kikwa ne ujuksik, wan tami ma kimaka wan ne chijchikajtuk pal nikmiktia.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Translation

    "Now the priest told me that if I have a farm that I should go with her that she eat the red custard apples that are ripe, and then I should hit her with the hard ones in order to kill her."

  • Kinekit kikwat ne nakat, ne ijyak nakat pal ne masat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Translation

    They wanted to eat the meat, the stinking meat of the deer.

Show all 25 sentences

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).