Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

82 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku32Naja Ni Genaro4Achtu Taksalis1Timumachtikan!30El Pipil de la Región de los Itzalcos2The Pipil Language of El Salvador13

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

32 ocurrencias

Capítulo 11

  • Yawit tatzutzunat se wewet, wan ne sisiwatket yawit mijtutiat.

    p. 53

Capítulo 12

  • Sese yejemet kipiatuyat se ikunew siwat.

    p. 54 · Ver en el diccionario: siwat

  • Ne lajlamatket kichiwket se yualu pal asit né miak tajtakamet, wan ne siwapipil yawit minayat tik ne kal seuk siwat, ne kinhilia:

    p. 54 · Ver en el diccionario: siwat

  • Wan ne lajlamatket yajket kiajwat ne seuk siwat.

    p. 54 · Ver en el diccionario: siwat

Capítulo 15

  • Yajika, inteaka weli ina: “Ini michin siwat”, nian aka welit inat: “Ini michin ukich.” Ini mijmichin inte muejenchat, inte muteleksat.

    p. 64 · Ver en el diccionario: siwat

Ver las 31 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

4 ocurrencias

Kiunij Nemi Katka Ne Tutechan

  • Yajika, kwak ajsiket ne takamet istak, yejemet tesu kimatit tay inat ne takamet wan ne siwatket.

    p. 16 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Ne techanchanejket tesu welituyat taketzat tik Español, nan welit katka tawawasuat nan amataketzat. Yajika, kwak ajsiket ne takamet istak, yejemet tesu kimatit tay inat ne takamet wan ne siwatket.

    Los habitantes no sabían hablar en español, ni sabían escribir ni leer. Por eso, cuando llegaron los hombres blancos, ellos no entendían lo que decían los hombres y las mujeres.

Ne Takat Brujoj

  • Kwak se siwat kiwetzi yek kinutza.

    p. 34 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Kwak se siwat kiwetzi yek kinutza. Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.

    Cuando una mujer le caía bien la llamaba. Y si ella no quería, entonces iba a la noche, y donde dormía llegaba a abrazarla y hacerla su mujer.

Ne Tzikat Wan Ne Tzilintuk

  • Kiunij panu iwan miak takamet wan siwatket.

    p. 38 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Kiunij panu iwan miak takamet wan siwatket. Kiseliat mayan ka tesu kinekit tekitit.

    Así pasa con muchos hombres y mujeres. Pasan hambre por no querer trabajar.

Itzinu Se Tepechin

  • Tay yejyektzin ne sijsiwatket!

    p. 42 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Pero ay, ay, ay, tay siwapilchin! Tay yejyektzin ne sijsiwatket! Naja niknekiskia nitiukwit pal nechnekit muchi yejemet!

    Pero ¡ay, ay, ay, que jovencita! ¡Qué lindas las mujeres! Quisiera que fuera oro para que me quisieran todas.

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

1 ocurrencia

Tamachtilis 7. Nimetzinhishmati

  • Uni lamachin siwat, yaja nunoya Juana, wan ini chulét takat, yaja nutatanoy Pedro.

    Ver en el diccionario: siwat

King, Timumachtikan! (2011)

30 ocurrencias

3 Ini ne tamachtiani

  • Yaja se siwat.

    p. 23 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Ella es una mujer.

5 Tay kichiwa?

  • Ini se siwat.

    p. 31 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Esta es una mujer.

  • Tay kichiwa ne siwat?

    p. 31 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    ¿Qué hace la mujer?

  • Ne siwat tekiti tik ne tenkal.

    p. 31 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    La mujer trabaja en el patio.

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Se siwat.

    p. 33 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Una mujer.

Ver las 29 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

2 ocurrencias

p. 55 · Nahuizalco

  • Se siwatijlan iwan se ukichtijlan nemi tik ne kulal.

    p. 55 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tijlan

    Traducción

    Una gallina y un gallo están en el corral.

p. 73 · Nahuizalco

  • Ka nikan (nian) se tukat kenha nemi kicha ivavayu pal kitzkia ijijkwich iwan sayulin; ka ne se taltusan iwan ne weweyak iwan wan kwekwelna ijistit kwilewa ne tal, kitemua sijsikat pal kikwa; mas ka ne se takatzin ke musewia itan ne tunal chichinawi kipupua ne kojtan pal tik yaja kituka: tawiyal, shishikama, et, kamu, kanyash, ayu, talkamu, pula, kinia iwan teya muchi yaja ne tik techan timunekit; tik ini lado, se siwatuchti wan ume ipilawanchichin kinma' inchichit; tik ne seuk se at ka tzikwini wan wetzi ka patak kojtik pak wejwey wan tzijtzitzintik talpetat ka yaja ne at patak kutzajtzi saya mukwepa istak pusu iwan ini iwan mukwepa senpa pal yawi tik ne weya ujti; at tik wejwey ustut muitat panut mijmiak clases mijmichin, chakalin, tekwisi, ajayutzin iwan majmayankamet akukemet.

    p. 73 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tuchti

    Traducción

    Tikita nikan (nian) se kawayujchin, se mistunchin ne kijkitzkia (kitkijkia) se kimichinchin; ka ne ume peluchichin ka mutalua sin ke tzutawa ishpan inan? Ka nikan (nian) se tukat kenha nemi kicha ivavayu pal kitzkia ijijkwich iwan sayulin; ka ne se taltusan iwan ne weweyak iwan wan kwekwelna ijistit kwilewa ne tal, kitemua sijsikat pal kikwa; mas ka ne se takatzin ke musewia itan ne tunal chichinawi kipupua ne kojtan pal tik yaja kituka: tawiyal, shishikama, et, kamu, kanyash, ayu, talkamu, pula, kinia iwan teya muchi yaja ne tik techan timunekit; tik ini lado, se siwatuchti wan ume ipilawanchichin kinma' inchichit; tik ne seuk se at ka tzikwini wan wetzi ka patak kojtik pak wejwey wan tzijtzitzintik talpetat ka yaja ne at patak kutzajtzi saya mukwepa istak pusu iwan ini iwan mukwepa senpa pal yawi tik ne weya ujti; at tik wejwey ustut muitat panut mijmiak clases mijmichin, chakalin, tekwisi, ajayutzin iwan majmayankamet akukemet.

    Ves aquí un caballito, un gatito que cazó un ratoncillo; allá dos perritos que corren sin cansarse cerca a la madre? Acá una araña que parece estar haciendo su tela para cazar moscas y mosquitos; allí un topo, que, con sus largas y corvadas uñas escarba la tierra, buscando hormigas para comérselas; más allá un hombre que sin descansar bajo el ardiente sol limpia el campo para en él sembrar maíz, jícama, frijoles, yuca, caña, oyama, batata, plátano, guineo y de todo lo que en el pueblo hace falta; en este lado, una coneja con sus dos conejuelos al pie dándoles de mamar; en ese otro, un río que salta y cae de muy alto sobre grandes y duras peñas, por lo que el agua hace mucho ruido volviéndose blanca y ésta, aquella otra vez, para seguir su largo camino, río que en sus profundas pozas vense pasar muchas clases de peces, camarones, cangrejos, tortugas y hambrientos caimanes.

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

13 ocurrencias

Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Keman inat yejemet ka yawi panu urakan, segun yejemet inat ka tik ne ejekat panu ne witzet hombres wan siwatket al aire con tal de que witzet kwikat elut pal yejemet kiwikat, kunij ne mijmil nakak bien quebrado, bien aplastado, varias mazorcas desfigurado en un aspecto de como buba, yajane mazorcas kwikat ne Chiltiupanekos sekun nutatanoy wan nu noyaj kichiwket kontar.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Cuando decían que habría una gran tormenta, según dicen, en el viento que pasaba venían hombres y mujeres; en el viento venían a llevarse mazorcas para comer. Así es que las milpas quedaban todas quebradas, bien aplastadas, con varias mazorcas tan desfiguradas que parecían bubas. Esas eran las mazorcas que se llevaban los chilteopanecos, según mi abuelo y mi abuela.

  • A los tres dias ka panutuk ne urakan wan kikwajtiwit ne chumpipi. walajket ume takamet wan se siwat kitemuat, kunij ajsiket ichan ne takat kaj kikutaminki por que yejemet poco mas o menos kimatiata katka kaj kikutamin.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Al tercer día de que había pasado el huracán y que se habían comido el chompipe, llegaron dos hombres y una mujer buscándolo. Llegaron a la casa del hombre que lo había atrapado porque más o menos sabían quien lo había atrapado.

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Al ratito kisa ne siwat.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Al ratito salió la mujer.

La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Ya klaroj kitak kaj witz ne siwat, pero en ese rato yaja kishmatki, kitak yaja se siwat itukay Lionaj.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    La vio claramente acercarse pero cuando la reconoció pensó que era una conocida de él que se llamaba Leonarda.

  • Kwikak ne siwat ichan neyuk siwat itukay Lionaj.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Kwikak ne siwat ichan neyuk siwat itukay Lionaj. Wan Lionaj kichiwtuk sentir sujsul sesek, yajika muketztuk peyna bien tayua; kitatia tit pal panu isesek.

    Llevó a la mujer a la casa de la otra mujer que se llamaba Leonarda y ésta había sentido mucho frío. Así es que se levantó muy de noche para prender la lumbre para quitarse el frío.

Ver las 11 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).