Textos

Ashkan tiu-tiktaliat tik ne kushtal ipal tikwikat pak ne kawayu pal tikwikat ka techan ne tawial pal tami tiksajsakat.

p. 19

Ashta ma tami, tikwikat yey kawayu pal tami talsajsakat.

p. 19

Musta tikwikat ne yey kawayu.

p. 19

Kan waktuka, tiktaliat ijtik kumal pal shamani pal tikishtiliat ne iewayu.

p. 20

Ne kuku keman kikwajtuk ne metzti inte kipia inakayu, iayu chiupichin.

p. 21 · Ver en el diccionario: at, ayu

Ne papaya muteki shushuik, muishtilia iewayu, tikpitzakuat.

p. 21

Tikmanat pal kisa ne ilechayu.

p. 21

Nemi miak kwajkwawit kichat intakil, ken ne chiltik tzaput, muyutzaput, sinkuya, patach, chulu istak, chulumui, chilimuyu, ichkashukut, durasnu, lala, lima, tzuntzaput...

p. 21

Mushtilia ne iewayu pal kisa ne ilechayu, musalua se kwechpala pal kikwi ne ilechayu, mumana ijtik se kumit wan at.

p. 22

Keman seseka, mumalina ne kwechpala pal kisa ne iayu ne kwawit.

p. 22 · Ver en el diccionario: at, ayu

Keman tikpiat se chira, tikmakat balsamo pal inte asit ne mujmuyut.

p. 22 · Ver en el diccionario: muyut

Weli tikmanat ne kinia wan ne iewayu wan nekti.

p. 22

Ne pula ishtultik tiktisit iwan ne ayujwach pinul pal tikchat pulantishkal.

p. 22

Keman ne akat chikawi, tikutunat, tiktisit, tikmanat ne iayu ne akat pal tikchat nekti.

p. 22 · Ver en el diccionario: at, ayu

Ne tumat tiwelit tiktzuyuniat wan tejteksisti.

p. 23

Tiwelit tikwat nusan ayujwach tumat.

p. 23

Ne iat, keman waktuk ne iswayu, tikimiluat iwan tikchichinat.

p. 23 · Ver en el diccionario: iswat

Yaja ne iayu ne chil pal titakwat ajwiak.

p. 23 · Ver en el diccionario: at, ayu

Ashkan tayua niaw nitajpia.

p. 25 · Ver en el diccionario: tayua

Ashkan nu-niaw ume yual pal nikitzkia se sorio.

p. 25

Niajki senpa ka tayua.

p. 25 · Ver en el diccionario: tayua

Ka tayua nikasik takwa nemi se pesoti.

p. 25 · Ver en el diccionario: tayua

Ne itekuyu ne kamujtal yajki se wipta ka tayua kinpajpashua.

p. 26 · Ver en el diccionario: tayua

“Inte nemi ne itekuyu.

p. 26

“Ne witz ne itekuyu wan se tit chiltik.

p. 26

“Ne itekuyu nemi tachichina.

p. 26

Su ne itekuyu, niu-niknutza su nechtalkulia sese kajkamu.

p. 27

Kinutzki ne itekuyu, wan te asik.

p. 27

Ne kichiwat se yualu, kichiwat nakatamal, wan ne siwapil kitaliat itajku kan takatik katka ne at, wan kiliat ma wetzka.

p. 28

Nemik se takat munamiktijtuk kipiatuya ne isiwaw, wan inte kimati katka ka kisa ka tayua.

p. 29 · Ver en el diccionario: tayua

Kisa ka tayua pal yu -kuchi wan se seuk.

p. 29 · Ver en el diccionario: tayua, yawi

Yajki ne itzuntekun, yajket ne imejmey, kwakuni yajket ne imejmetzkuyu.

p. 29

Wan nemá ne seuk katayua muketzki tachia kan ne kujkupewtuk, wan kitak naktuk isel inajnakayu.

p. 29

Wan yajki muteka kichia keman yu-witz.

p. 29 · Ver en el diccionario: witz

“Kan ne kujkupewtuk, isel najnakayu.”

p. 29 · Ver en el diccionario: nakat

Kwakuni tiaw timuteka tikchia keman yu-witz.”

p. 30 · Ver en el diccionario: witz

Kwakuni witz ne imejmetzkuyu, kenhaya inte welik.

p. 30

Kwakuni musaluk tech ne ishulejyu.

p. 30 · Ver en el diccionario: shulejyu

Takwa kan ne takwa ne shulejyu.

p. 30 · Ver en el diccionario: shulejyu, shulét

Wan pal mijkwita, tik ne itili ne shulejyu; wan pal mushisha, tik ne kulutzin ne shulejyu.

p. 30 · Ver en el diccionario: shulejyu, shulét

Wan pal kuchi, mukupewa katka tech ne ishulejyu, wan kuchit sanse wan tajtaketzat yek.

p. 30 · Ver en el diccionario: shulejyu

San mulina ne ishulejyu, nemá nemi yaja pachiwia pal-te kiajkawa.

p. 30 · Ver en el diccionario: shulejyu

Kwakuni kishtik ne ikwechpala ne ishulejyu wan kitalik pal ma mutali ne itzuntekun.

p. 31 · Ver en el diccionario: shulejyu

Kwakuni tejkuk ne shulejyu wan kiasik se, wan kaltajtalik se.

p. 31 · Ver en el diccionario: shulejyu, shulét

Kwakuni kiski mutalua ne masat, wan kan kikak ka mutaluk, inak yaja ka mutaluk ne shulejyu.

p. 31 · Ver en el diccionario: shulejyu, shulét

Kwakuni temuk ne ishulejyu.

p. 31 · Ver en el diccionario: shulejyu

Niu-niaw nimuyulkwitia wan ne pale.”

p. 31

Wan kan nikitak takatki se wajkalchin, niajki niknawatia ne pale wan nechilik ma nikpachiwa tey yu-kisa.

p. 32 · Ver en el diccionario: kisa

Wan niajki niknawatia ne pale, wan nechilik ma nikpachiwi tey yu-kisa.

p. 32 · Ver en el diccionario: kisa

Wan kan tami kikwa, kiajkawa chiupi iayuchin, ne kikwi wan imey, kinmaka muchi tech inten, kinsusulua.

p. 33

Wan kiajkaw chiupi iayuchin, ne kikwik wan imey, metzinmakak tech ne anmuten.”

p. 33

Tiu-tikchiwat se shaput miktan, wan tiu-tiktaliliat ne tani kwajkwawit wan pichawakchin, pal kan witz, né yu-muwetzi.

p. 33

Kwakuni, su-nte tami mumiktia kan yu-wetzi, tamit tejemet tikmiktiat.”

p. 33

Kwakuni kintitanik kalkwit at wan kinmaka tzutzukul pal yu -kalkwit ne at.

p. 34 · Ver en el diccionario: yawi

Tikpachiwikan tikitasket kan yu-kishtia ne sinti.

p. 35

Wan kitaket ka tik ne tepet yu-kishtia ne sinti.

p. 35

“Tiu-tiawit tikichtekiliat tayua.”

p. 37 · Ver en el diccionario: tayua

Neka inte kuchi ne katayua.”

p. 37

Kwakuni kichiwki ka takati ne at kan ne yu-tatuka, wan kan kitaket ne wejweymet ka chayawtuk ne at, yajket tachiat ken kichiwa ka kipia ne at chayawtuk, wan inte kitztiwit keman kimakatuk ne at.

p. 37

Maka shu-shikwakan, ka su ankikwat inte yu-takati.

p. 38

Kwakuni yajki tachia, wan kitak ka kimakatuk, ka chipintuk yajtuk ne iesyu.

p. 39

Yajki ipan tachia yawi kan ne chipintuk ne iesyu, wan asik kan nemi se achin.

p. 39

Nikan nemi ini inhujumiyu.

p. 40

Ini inte nikishketzki ka ini yu-walmukwepat.

p. 40 · Ver en el diccionario: mukwepa

Kitak ne piltzin ka nemi masat wan tutulin wan patush wan tijtijlan, wan tepeskwinti, kutush wan kujtankuyamet wan yutuch, wan wilut wan nashilin wan kuyankuat wan takwatzin, wan mapachin wan tukat wan tzikat wan tzunpupu, wan papalut wan kalat wan tzinakan.

p. 41 · Ver en el diccionario: ayutuch

Yajki kan ne yu-nemi nakak tapikti ne tumin.

p. 42 · Ver en el diccionario: nemi

Wan ne ikal nakak ken ne kiekchiwilijket ne tepewa, wan ne tumin kiekchiwilijket kan ne yu-kipia.

p. 42 · Ver en el diccionario: pia

Ini kal yujkasu inte yaja nupal?

p. 43

Yajika, ini nemi ka tikita ken tikpia, naja nimetzilia: shikua chiupi kupal pal ne katayuaya nikneki ma shikpupuchwi ini tumin.

p. 43

Uni yaja ne kitilana ne iesyu ne tal.

p. 43

Uni tikchiwas muchi ne katayuaya.

p. 43

Ini tumin yultuk.

p. 43 · Ver en el diccionario: yulu

Yajika, nina naja ka tikitakan ken tikpiasket, ka ini tumin yultuk.”

p. 43 · Ver en el diccionario: yulu

Yaja kinhilia tey ne yawit kisat kan yu-yawit.

p. 45 · Ver en el diccionario: yawi

Ankitata: ini kuat yajaya ne iyulu ini kal.

p. 46 · Ver en el diccionario: yulu

Kwakuni yajket kitapuat se tenkal kan ne kipiat muchi ne ujumichichin pal muchi tey ne nejnemit wan nawi ikshi nikan taltikpak, wan muchi iujmiyu ne tutuchichin ne patani.

p. 46

Timetzmakat sejse umichichin wan sejse iujmiyu muchi tey ne welit patanit.

p. 47

Kwakuni kichaluk ne tet ne chulet, wan kitak kwakuni muchi muketzket: muchi ne iujumichichin wan ne iujmiyuchichin.

p. 47

Kwakuni ne chulet kimakak sejse umichichin wan sejse iujmiyuchichin wan kilik:

p. 47

Wan se ne iujmiyuchichin tikitas yu-weli tipatani nusan.

p. 47 · Ver en el diccionario: weli

Yaja né yu-kipia kishpelwia ne chajchalchiwit.

p. 50 · Ver en el diccionario: pia

Uni kunet ina ka ini wey kuat yaja itekuyu ne chajchalchiwit.

p. 50

Yawia witz ikuni ne itekuyu ne kal, yawi metzajwa.”

p. 51

Kwakuni kiasik ne itekuyu ne kal wan kilijki ka yaja asituya asu weliskia kimaka tey kicha ne lamajtzin.

p. 51

Semaya naja weli nikalaki ika naja niitekuyu.

p. 52

“Shu-shikili ka naja inte niktemujtuk, nian nikilijtuk ka naka yaja ken itekuyu.

p. 52

Keman naja nimiki tiu-tinaka ken itekuyu ne kal.”

p. 52

Inat ka ne indios, ikman panutuk, kichiwat ne yualu.

p. 53

Kiliat ma kiwika yultuk: “Nikan tiawit tikmiktiat tejemet.”

p. 53 · Ver en el diccionario: yulu

Keman tami ne yualu, tik se shikal kintitaniliat ne nakat tishkal ne kunpalejwan.

p. 53

Keman kipia nawi tunal ka panutuk ne yualu, kintitaniat kinutzat pal kintalkuliat se kuyan wan se tijlan.

p. 53

Ne lajlamatket kichiwket se yualu pal asit né miak tajtakamet, wan ne siwapipil yawit minayat tik ne kal seuk siwat, ne kinhilia:

p. 54

“Keman kichiwat seuk yualu, shiwikikan ka nikan.”

p. 54

Keman asiket ne siwapipil, kilijket ma kiekchiwakan ne inkwejkwechpala: yu-yawit wejka yejemet.

p. 54 · Ver en el diccionario: yawi

Niu-nimetzmaka se aniyu taja tikwika tik mumey.

p. 55

Kwakuni yawit kikwit ne ajat pal ka senkak: kan kisa ne shupan, ne tepewa yawit kikwit ne ajat kan ne yu-kalaki ne shupan.

p. 57 · Ver en el diccionario: kalaki

Muchi tey ne tiktukat — muchi yultuk — ini ka yejemet pejtuk tikpiat.

p. 58 · Ver en el diccionario: yulu

Ini muchi yultuk.

p. 58 · Ver en el diccionario: yulu

Tey ne inte temakat tey ne kipiat, tikitas kwak yu-mukwepat tatukat: muchi weli puliwi.

p. 58 · Ver en el diccionario: mukwepa

Wan ne tepewa kenhaya yajasan itekuyu muchi ne shujshuchit.

p. 58