Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985) · Todos los textos

27 ocurrencias · Borrar

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

27 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Nepa ka se llanura, ajsiket chan se anciano, chan se shuretzin.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Llegaron allá en la llanura a la casa de un ancianito, de un viejito.

  • Kilwia ne itejtelpuchtzin: Ini yu anmuamigituj.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Les dijo a sus hijos, “Éste será su amiguito”.

  • Yut anyawit.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    Yut anyawit. Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    “Se irán y él irá con uds.; irá a divertirse”. “No ha venido para que le peguen”.

  • Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    Yut anyawit. Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    “Se irán y él irá con uds.; irá a divertirse”. “No ha venido para que le peguen”.

  • Anmuamigituj.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “Es su amiguito”.

  • Nikelnamik ka anmejemet (anhejemet) annuamigitus.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: anmejemet

    Traducción

    “Los recuerdo, que son mis amiguitos.”

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Yajki kalinh (m) ana ne ipilawantzitzin.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ana

    Traducción

    Yajki kalinh (m) ana ne ipilawantzitzin. Yawi kene tan ne puchut, tan ne puchut.

    Fue a recoger a sus niños, luego se metió debajo de un puchute, bajo un puchute.

  • Kinilwia ne iermanujwan: Nulama mitzinchiwa nemi joder; Tesu antakwat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Les dijo a sus hermanos, “mi nana los está jodiendo; no comen.”

  • Kabal mitzinmajmawaltia ne anmutejtenshipal pal muchiwat saboriar.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “No más les unta grasa en los labios para que se saboreen.”

  • Anda, ve que hace mi nanita, kilwia tik kastiaj.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Kilwia ne kutalajtzin ne seyuk, tik kastiaj kilwia: Mira tenguerechol, kilwia. Anda, ve que hace mi nanita, kilwia tik kastiaj.

    El otro le dijo al tenguereche, “mirá tenguereche”, en español les dijo, “vayan a ver lo que está haciendo,” dijo en español.

Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Kunij yaja kichiwki se trampaj, tik ne trampaj welik kikutamima se siwapil como de diesiocho años, peroj ne siwapil al mumentuj ke wetzki talchi inmediatamente mukwepki se chumpipi.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Así es que hizo una trampa. En la trampa pudo atrapar a una muchacha de unos dieciocho años. Pero en el instante que cayó al suelo, inmediatamente se volvió chompipe la muchacha.

  • Pero yejemet te inaket la verdad sino ajsiket ankilwijket si por casualidad kitztuk se siwapil panuk ka ne cerca ikal ne diaj panuk ne urakanasoj.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Pero no dijeron la verdad sino que llegaron preguntando si por casualidad habían visto pasar cerca de la casa a una muchacha el día del gran huracán.

  • Kienej nechiwtuk kontar nutatanoy wan nunoyaj, wan esta fecha siempre panu urakan pero tejemet teya keman tikitaket su walkuwetzi se, yajiika an nikchiwa kontar nuamikuj pal kwika como recuerdo ini kwentuj. <arco>

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan

    Traducción

    Eso es lo que me contaron mi abuelo y mi abuela, y siempre vienen los huracanes pero nunca hemos visto si ha caído una cabeza. Así es que, hoy le he contado esto a mi amigo para que se lleve este cuento de recuerdo.

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • An trece de julio y dia de San Antonio nin ninemi nuchan tisennemit a la par wan se nuamikuj, witz wejka, yaja kineki kikaki kwentos tay tik nutechan kikchiwtuk suceder.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan

    Traducción

    Hoy, el trece de julio, día de San Antonio, estoy aquí en mi casa a la par de mi amigo quien ha venido de muy lejos. A él le gusta escuchar historias acerca de lo que ha sucedido en mi pueblo.

  • An niyaw nikchij kontar ka nin nemi se chulet ke yaja propio yaja nechilwijtuk ka inan ne iteku né tik arkuj nemit.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan

    Traducción

    Hoy voy a contarle que hay aquí un viejo que él mismo me ha contado que su mamá y su papá están allá en el arco . (Hay un arco natural de piedra muy cerca de Santo Domingo de Guzmán.)

  • niyaw niktajtani tay nikwa, por ke yejemet kipiat deber nechmakat an ka nimayana.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan

    Traducción

    Les voy a pedir algo de comer, porque me lo tienen que dar ahora que tengo hambre.

  • Yaja oficio yaw anwelit.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Éstos son tus oficios; ve y aprendélos.”

La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Nuamikuj ikustuj na nikchiwa kontar cuentos de cosas ke chiwki suceder nin tik nutechan, an nikchij kontar una cosa ke nutatanoy nechiwki kontar Ya nechilwij ka nin tik tutechan kaj de mala suerte kimutiat, kisa se animal ke yejemet kilwiat "Tzuntekumat".

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan

    Traducción

    Nuamikuj ikustuj na nikchiwa kontar cuentos de cosas ke chiwki suceder nin tik nutechan, an nikchij kontar una cosa ke nutatanoy nechiwki kontar Ya nechilwij ka nin tik tutechan kaj de mala suerte kimutiat, kisa se animal ke yejemet kilwiat "Tzuntekumat". Yajika nutatanoy nechchiwki akonsejar kaj te ma ninejnemi tayua porke tamutiat.

    A mi amigo le gusta que le cuente historias de las cosas que han sucedido en mi pueblo. Ahora le voy a contar algo que me contó mi abuelo. Me contó que desgraciadamente en mi pueblo asustan. Hay un animal que le llaman la “calavera.” Así es que mi abuelo me aconsejó que no caminara de noche porque te puede espantar.

  • Kan kilpij, kilwia: Bueno, an tiawit ka muchan.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan

    Traducción

    Kan kilpij, kilwia: Bueno, an tiawit ka muchan. Tiawit tikitat su cierto kaj taja tiLionaj!

    Cuando la había amarrado, le dijo, “Bueno, ahora vamos a tu casa para ver si es cierto que sos la Leonarda.”

  • Pero antes de que ya musutuma, tay ora pejki kichij jwersaj pal yawi, muchiwa fijar ne takat ka ne siwat ne iijikshi tesu iijikshi ken pal jentej, sino ke iijikshi puru iijikshi tijlan.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Pero antes de soltarse, se puso a luchar para irse, el hombre se fijó que los pies de la mujer no eran como los de la gente, sino que en realidad eran patas de gallina.

  • Yajika, an nuamikoj nikchij kontar pal kimati ka nemi Tzuntekumat wan nemi Siwanawal, pal kaj te kipia balor kimutia.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan

    Traducción

    Así es que, ahora, le conté yo a mi amigo para que sepa que sí existe la “calavera” y también la Siguanaba, para asustar al que no tenga valor.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).