Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
35 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
35 ocurrencias
11 Shisa!
Ne inan kinutza pal muketza.
p. 46 · Ver en el diccionario: nan
Traducción
Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”
La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”
Yaja ina: “Shisa!
p. 46 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”
La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”
“Taja tisa?” ina ne inan.
p. 46 · Ver en el diccionario: ina, nan
Traducción
“¿Te despertás?” dice su madre.
“Eje, ashan nisa wan nimuketza,” ina ne siwapiltzin.
p. 46 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
“Sí, ahora me despierto y me levanto,” dice la niña.
“Ashan shikwa tamal wan shikuni cafe,” ina ne inan.
p. 46 · Ver en el diccionario: ina, nan
Traducción
“Hoy comé tortillas y bebé café,” dice su madre.
“Nunan, nikuni cafe pero te nikneki tamal, te nimayana,” ina yaja.
p. 46 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
“Mamá, bebo café pero no quiero tortillas, no tengo hambre,” dice ella.
“Shikita nuikaw, yaja kuchi!” ina ne siwapiltzin.
p. 46 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
“¡Mire mi hermano, él duerme!” dice la niña.
“Nikita ka kuchi, pero yaja chikitik!” ina ne inan.
p. 46 · Ver en el diccionario: ina, nan
Traducción
“¡Veo que duerme, pero él es pequeño!” dice su madre.
13 Chilkwachtzin
Nusan wejwey pal nimetzita yek! ina ne kuyut.
p. 53 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
También son grandes para te vea bien! dice el coyote.
Nunoya, ina Chilkwachtzin, wejweyak ne mumajmajkul!
p. 53 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
Abuela, dice Caperucita Roja, ¡qué largos son sus brazos!
Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut.
p. 53 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!
Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!
Nunoya, sujsul patawak ne muten! ina Chilkwachtzin.
p. 53 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
Abuela, ¡qué ancha es su boca! dice Caperucita Roja.
24 Tik ne tiankis (1)
— Baj, nemi yek — ina Paula.
p. 81 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
— Vaya, está bien — dice Paula.
25 Tik ne tiankis (2)
— Baj, padiush — ina Paula.
p. 84 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
— Vaya, gracias — dice Paula.
— Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.
p. 84 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
— Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!
p. 88 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
— Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!
— Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!
31 Nikelnamiki nutechan
Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.
p. 97
Traducción
— Te keman nikitztuk. Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.
— Nunca lo he visto. Dicen que mucha gente puede hablar náhuat allí.
35 Te niajki nitekiti
Kwak tiajsiket ichan ne tapajtiani, yaja nechitak pero inak ka te kiajsik tatka.
p. 107 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
Kwak tiajsiket ichan ne tapajtiani, yaja nechitak pero inak ka te kiajsik tatka. Inak ka naja te nikukuya, maya nisutawa. Nechmakak se pajti pal nikuni wan nechilwij ma nimukwepa nimuteka nimusewia hasta ma nimumati yek.
Cuando llegamos donde el médico, él me miró pero dijo que no halló nada. Dijo que yo no estaba enfermo, sólo cansado. Me dio una medicina para tomar y me dijo que volviera a acostarme y descansar hasta que me sintiera bien.
Inak ka naja te nikukuya, maya nisutawa.
p. 107 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
Kwak tiajsiket ichan ne tapajtiani, yaja nechitak pero inak ka te kiajsik tatka. Inak ka naja te nikukuya, maya nisutawa. Nechmakak se pajti pal nikuni wan nechilwij ma nimukwepa nimuteka nimusewia hasta ma nimumati yek.
Cuando llegamos donde el médico, él me miró pero dijo que no halló nada. Dijo que yo no estaba enfermo, sólo cansado. Me dio una medicina para tomar y me dijo que volviera a acostarme y descansar hasta que me sintiera bien.
36 Yawi Carlita ichan inoya
Kwak Carlita isak wan kitapuj ne ijish, inak:
p. 110 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
Cuando Carlita despertó y abrió sus ojos, dijo:
— Sujsul nimayana! — inak Carlita.
p. 110 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
— ¡Tengo mucha hambre! — dijo Carlita.
— Ashan shinechilwi tay tikchijki yalua — inak ne lamatzin...
p. 110 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
— Ahora cuéntame lo que hicista ayer — dijo la anciana...
— Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa.
p. 110 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
— Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa. Timuketzki peyna?
— ¡Está bien! — dijo su abuela. — Para empezar, ¿a qué hora te despertaste por la mañana? ¿Acaso te levantaste temprano?
37 Taika te tiwalaj?
— Nikwaj inakayu tijlan.
p. 113
Traducción
— Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.
— Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Kineki ina ka naja nikpalewia wan ka yaja mumachtia.
p. 127 · Ver en el diccionario: ina
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Nunoya wan nutatanoy nusan kitat yek ma timumachtikan, wan inat ka titaketzat galantzin.
p. 130
47 Maka shikilwi!
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
Shikekchiwakan ne mesaj ka nikan, — inak. — Carlita, shitaekchiwa wan shikajkawa ma metzpalewi ne mueltiw.
p. 140 · Ver en el diccionario: ina
50 Tamachtiani Alejandro
Ne nunan wan nuteku inaket ka yek ma naja nimumachti, wan kinekituyat ma niaw tik ne tamachtiluyan.
p. 143 · Ver en el diccionario: ina
Kwak se tamia ne itekiw, kiajkukia ne imey wan ina katka: “Tamachtiani, nemia!” Kwak panu ne horaj, yaja ina katka “Tamik!” wan timukwepa katka ka tuchan.
p. 143 · Ver en el diccionario: ina
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).