Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
551 ocurrencias en 6 textos · Borrar
Tajtaketza pal Ijtzalku323Naja Ni Genaro60Achtu Taksalis7Timumachtikan!80El Pipil de la Región de los Itzalcos49The Pipil Language of El Salvador32
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
323 ocurrencias
Capítulo 1
Ika, tiu -tiktait pal tiktukat ne tunalmil.
p. 17 · Ver en el diccionario: pal
Ashkan tiu-tiktait pal tiktukat et.
p. 17 · Ver en el diccionario: pal
Musta tiu-tikcha arar tatajku pal ne tawial.
p. 18 · Ver en el diccionario: pal
Pal mutashtawia, ma wiki miak tunal pal tami ne tamewal, pal tami mumewa tatuk.
p. 18 · Ver en el diccionario: pal
Ashkan yawi tauya pal tami muya.
p. 19 · Ver en el diccionario: pal
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
60 ocurrencias
Kwak Naja Nichikitik
Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan.
p. 4 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.
Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.
Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka.
p. 4 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.
Por eso cuando yo estaba chiquito sólo llevaba comales para vender. De su precio poco me quedaba para comprar lo que necesitaba y para volver a comprar más comales.
Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.
p. 4 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.
Por eso cuando yo estaba chiquito sólo llevaba comales para vender. De su precio poco me quedaba para comprar lo que necesitaba y para volver a comprar más comales.
Nitamachtia Nawat
Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan.
p. 6 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan. Kiunij panuk sujsul shijshiwit.
Preparaba la tierra para sembrar la milpa, para que en mi casa todos mis hijos y mi mujer no aguantaran hambre. Así pasaron varios años.
Ne palej kimakaket chupi tumin pal kinmaka ne tajtakamet pal kikuat abono ipal ne mil, wan né kishtij chupi pal nechtashtawa pal nitamachtia Nawat tik ne kojtantechan.
p. 6 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Senpa nipejki niajsi ka ne tiupan San Antonio ne nitamachtia Nawataketza, tik ne kojtantechan San Ramón. Ne palej kimakaket chupi tumin pal kinmaka ne tajtakamet pal kikuat abono ipal ne mil, wan né kishtij chupi pal nechtashtawa pal nitamachtia Nawat tik ne kojtantechan.
Luego empecé a llegar a la iglesia San Antonio donde enseñé lengua náhuat, en el cantón San Ramón. Al Padre le dieron algo de dinero para dar a los hombres para comprar abono para la milpa, y de allí sacó un poquito para pagarme por enseñar náhuat en el cantón.
Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)
7 ocurrencias
Tamachtilis 3. Nikneki kukumutzin
Tiawikan ka tiankis pal tikuat!
Ver en el diccionario: pal
Tamachtilis 9. Nechkukua nuweyka.
Shikwi ini pajti mujmusta pal timupajtia.
Ver en el diccionario: pal
Tamachtilis 10. Tay tikchiwat mujmusta
Tamachtilis 12. Tinechmaka
Pal nimetztashtawia nimetzmaka tumat.
Ver en el diccionario: pal
King, Timumachtikan! (2011)
80 ocurrencias
7 Tay horaj timuketza?
Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.
p. 35 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.
9 Tay tikchiwa?
Mukwepa tajkutunal pal takwa.
p. 41 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Regresa a mediodía para comer.
11 Shisa!
Ne inan kinutza pal muketza.
p. 46 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”
La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”
13 Chilkwachtzin
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
49 ocurrencias
p. 56 · Nahuizalco
Ini tupalwan, yankwik iwan puliwik, achi tumin pal mucha.
p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: pal
Nemi pal mupia pal te shulewa ne tawipan kan te yek.
p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: pal
Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit.
p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.
Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.
Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.
p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.
Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.
Nutajtzin teku nechilijtiwit, wan naja nikita, ka kinekit muchi ne miakawan, iwan kiuni kenhaya nemi pal tikchat tejemet ka imaku, ka kiuni kenha ne iteku nemi nusan ne inpilawan.
p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Mis señores padres me han dicho, y yo lo veo, que quieren mucho a su familia y eso debemos hacer (nosotros) con ellos, porque así como es el padre deben ser sus hijos.
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
32 ocurrencias
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976
Kimakak pal mutalia pak se trusujtzin, shimutali kilwia.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Le puso un trozo de madera de asiento; “siéntese”, le dijo.
Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
Yut anyawit. Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.
“Se irán y él irá con uds.; irá a divertirse”. “No ha venido para que le peguen”.
Tejemet tiawita, kilwia ne shuretzin: Shakan, pero te shikelkawa, cualquier rato shiwala wan ne mutelpuchtzin; ka nikan nemit ne iamigitus pal mawiltia.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: pal
Traducción
“Ya nos vamos”, le dijo al viejito; “Váyase también, pero no se le olvide, vuelva cuando quiera con su hijito; aquí están sus amiguitos para jugar con él”.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Yajki ka tiupan chan ne palej, ma kimaka ne konsejoj ken kichiwaskia.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Traducción
Yajki kitajtani seyuk konsejoj. Yajki ka tiupan chan ne palej, ma kimaka ne konsejoj ken kichiwaskia.
Fue a pedir consejo; fue a la iglesia, a donde el padre. Este le aconsejaría sobre lo que debía hacer.
Kilwia ne palej ka ne isiwaw brujaj.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Traducción
Le contó al padre que su mujer era bruja.
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).