Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
158 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
158 ocurrencias
3 Ini ne tamachtiani
Cecilia se tamachtiani.
p. 23 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Cecilia es una profesora.
Yaja se siwat.
p. 23 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Ella es una mujer.
Fernando se tamachtiani nusan.
p. 23 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Fernando es un profesor también.
Yaja se takat.
p. 23 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Él es un hombre.
Ini se piltzin.
p. 23 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Este es un muchachito.
Ini se siwapiltzin.
p. 23 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Esta es una muchachita.
Ini se tamal.
p. 24 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Esto es una tortilla.
Uni se elut.
p. 24 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Eso es un elote.
Uni se awakat?
p. 24 · Ver en el diccionario: se
Traducción
¿Eso es un aguacate?
Ini se awakat.
p. 24 · Ver en el diccionario: se
Traducción
E. Ini se awakat.
Sí. Esto es un aguacate.
Uni se tumat?
p. 24 · Ver en el diccionario: se
Traducción
¿Eso es un tomate?
Uni se chil.
p. 24 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Te. Uni se chil.
No. Eso es un chile.
Uni se pula.
p. 24 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Eso es un plátano.
4 Tay tikneki?
Shinechmaka se awakat.
p. 27 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Deme un aguacate.
Shinechmaka se pula nusan.
p. 27 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Deme un plátano también.
Sema pula wan awakat.
p. 27 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
Sólo plátano y aguacate.
Semaya ume tamal.
p. 27 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
Te. Semaya ume tamal.
No. Sólamente dos tortillas.
Semaya tujtumat, ajawakat wan pujpula.
p. 28 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
Sólo tomates,aguacates y plátanos.
5 Tay kichiwa?
6 Tay kichiwat yejemet?
8 Nikpia se mistun
Yaja kichiwa se petat?
p. 38 · Ver en el diccionario: se
Traducción
¿Ella hace un petate?
Yaja te kichiwa se petat.
p. 38 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Ella no hace un petate.
Kichiwa se kumal.
p. 38 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Hace un comal.
Semaya ne mistun te kikwa tatka.
p. 38 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
Sólo el gato no come nada.
Nikpia se mistun wan sejse tijlan, pero te nikpia pelu.
p. 39 · Ver en el diccionario: se, sejsé
Traducción
Tengo un gato y unas gallinas, pero no tengo perro.
9 Tay tikchiwa?
Nikmana ne et tik se kumit, wan niktalia ne kumit pak ne tit.
p. 41 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Cuezo los frijoles en una olla, y pongo la olla encima del fuego.
11 Shisa!
“Nemi yek, semaya shikuni cafe.”
p. 46 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
“Está bueno, sólo bebé café.”
12 Ken ne mupelu?
Tikpia se pelu?
p. 49 · Ver en el diccionario: se
Traducción
¿Tienes un perro?
Uni se nukunpa.
p. 49 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Ese es un mi amigo.
Mukunpa kipia se pelu?
p. 49 · Ver en el diccionario: se
Traducción
¿Él tiene un perro?
Eje, kipia se pelu wan ume mistun.
p. 49 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Sí, tiene un perro y dos gatos.
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan.
p. 51 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.
En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.
Nusan nemi se wey tepet.
p. 51 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.
En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.
15 Antaketzat Nawat?
Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
p. 59 · Ver en el diccionario: se, sejsé
Traducción
Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.
Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.
p. 59 · Ver en el diccionario: se, sejsé
Traducción
En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.
Semaya tikpiat se.
p. 59 · Ver en el diccionario: se, semaya
Traducción
Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.
Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
p. 59 · Ver en el diccionario: se, seuk
Traducción
Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.
16 Miak o chiupi?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.
p. 61 · Ver en el diccionario: se
Traducción
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.
Te nikmati, pero tik ne wey tamachtiluyan nemit miak kunet, wan tik ne chikitik, nemit semaya chiupi.
p. 61 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
No sé, pero en la escuela grande hay muchos niños, y en la pequeña, sólo hay pocos.
Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.
p. 61 · Ver en el diccionario: se, sejsé, semaya
Traducción
Tesu muchi. Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.
No todos. Algunos estudian y trabajan, y algunos no estudian, sólo trabajan.
17 Taika tichuka?
19 Te nikajsi nuamatzin
Shikwi se tisat wan shitajkwilu tik ne muamatzin!
p. 68 · Ver en el diccionario: se
Traducción
¡Usa un lápiz y escribe en tu cuaderno!
Kan tikana senpa?
p. 68
Traducción
¿Dónde lo guardas!
Nikana senpa tik ne nukustalchin.
p. 68
Traducción
Lo guardo siempre en mi mochila.
20 Shu shikua se amatzin!
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan.
p. 70 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan. Shu shikua se!
Necesitas un cuaderno para escribir en la escuela. Ve a comprar uno.
Shu shikua se!
p. 70 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan. Shu shikua se!
Necesitas un cuaderno para escribir en la escuela. Ve a comprar uno.
21 Te niweli nitajkwilua
Niaw nikua se yankwik amatzin.
p. 74 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Voy a comprar un nuevo cuaderno.
Tiweli tiaw tikua se nemanha.
p. 74 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.
Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.
22 Tiwitz nuwan?
Naja niaw ka tiendaj nikua se amatzin.
p. 76 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Naja niaw ka tiendaj nikua se amatzin. Tiwitz nuwan?
Yo voy a la tienda a comprar un cuaderno. ¿Vienes conmigo?
23 Kanka yawi?
24 Tik ne tiankis (1)
Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
p. 81 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis.
p. 81 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.
— Majtakti pula ka se dolar — kilwia ne tanamakani.
p. 81 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Diez plátanos por un dólar — le dice la vendedora.
— Semaya se dolar?
p. 81 · Ver en el diccionario: se, semaya
Traducción
— ¿Sólo un dólar?
25 Tik ne tiankis (2)
Yaja kitajtanilia se tanamakani:
p. 84 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi. Yaja kitajtanilia se tanamakani:
Paula busca chiles en el mercado y no encuentra. Ella le pregunta a una vendedora:.
— Se colon.
p. 84 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Un colón.
26 Tik ne shajkal
28 Keman tiaw timukwepa?
— Ken senpa, niaw nimuketza kwak tanesi: makwil horaj, anka makwil wan tajku.
p. 92
Traducción
— Como siempre me levantaré al amanecer: a las cinco, tal vez las cinco y media.
Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.
p. 92 · Ver en el diccionario: Sentzunat
Traducción
— Niaw nikisa peyna. Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.
— Así es, voy a ir a Sonsonate en el autobús.
— Yek, timuitat senpa ka teutak.
p. 92
Traducción
— Bien, nos vemos otra vez en la tarde.
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
— Ka Sentzunat.
p. 94 · Ver en el diccionario: Sentzunat
Traducción
— A Sonsonate.
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Nunoya nemi tik se chikitik kal ijtik ne kojtan.
p. 95 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Mi abuela vive en una pequeña casa dentro del bosque.
33 Sujsul nipakiskia
— Kipia se yektzin apan.
p. 103 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Tiene un bonito río.
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit.
p. 103 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
— En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...
— Sejse siwat kichiwat kumal.
p. 103 · Ver en el diccionario: se, sejsé
Traducción
— Algunas mujeres hacen comales en su casa.
— Semaya ne siwatket?
p. 103 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
— ¿Sólo las mujeres?
Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.
p. 103 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.
— Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.
— Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat.
p. 103 · Ver en el diccionario: se, sejsé
Traducción
— Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.
— Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!
35 Te niajki nitekiti
Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech.
p. 107
Traducción
Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana. Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech. Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.
Luego me volví a despertar porque tenía hambre. Me levanté a comer pero no me sentí bien, por eso me acosté otra vez y me quedé en la cama. No pude salir porque estaba cansado, estaba enfermo y me dolía la cabeza.
Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa.
p. 107 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Ijkiuni nipanuk hasta ne teutak. Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa. Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.
Así pasé hasta la tarde. Entonces llegó a mi casa un amigo [o una amiga]. Él vino para ver si estaba bien, porque supo que no llegué a trabajar.
Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani.
p. 107 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Sujsul nipakik kwak nikitak. Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani. Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.
Me alegré mucho cuando lo vi. Cuando dije que estaba enfermo, él quiso llevarme para ir a un médico. Yo me levanté y me llevó, y fuimos a ver el médico.
Nechmakak se pajti pal nikuni wan nechilwij ma nimukwepa nimuteka nimusewia hasta ma nimumati yek.
p. 107 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Kwak tiajsiket ichan ne tapajtiani, yaja nechitak pero inak ka te kiajsik tatka. Inak ka naja te nikukuya, maya nisutawa. Nechmakak se pajti pal nikuni wan nechilwij ma nimukwepa nimuteka nimusewia hasta ma nimumati yek.
Cuando llegamos donde el médico, él me miró pero dijo que no halló nada. Dijo que yo no estaba enfermo, sólo cansado. Me dio una medicina para tomar y me dijo que volviera a acostarme y descansar hasta que me sintiera bien.
36 Yawi Carlita ichan inoya
Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal.
p. 110 · Ver en el diccionario: se
Traducción
Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach. Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal. Kwak tamik takwa, kiski mutalua. Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.
Carlita se levantó, se lavó de prisa y se puso la ropa. Se sentó a beber un poco de café con una tortilla. Cuando había comido, salió corriendo. Corrió hasta la casa de su abuela.
— Semaya nechilwij ma nimutali nitajkwilua.
p. 110 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
— Semaya nechilwij ma nimutali nitajkwilua. Nikishtij ne nuamatzin tik ne nukustalchin wan nipejki nitajkwilua ken muchi.
— Sólo me dijo que me sentara y empezara a escribir. Saqué de mi mochila mi cuaderno y empecé a escribir como los otros.
—Semaya titajkwiluj?
p. 110 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
— ¿Sólo escribiste?
— Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani.
p. 111 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani. Wan timawiltijket.
— No, también aprendimos una canción en náhuat que nos enseñó la maestra. Y jugamos.
37 Taika te tiwalaj?
— Ika niajki Sentzunat, yajika te niwalaj.
p. 113 · Ver en el diccionario: Sentzunat
Traducción
— Porque fui a Sonsonate, por eso no vine.
— Te niajki nusel, yajki nuwan se nukunpa itukay Fernando.
p. 113 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Te niajki nusel, yajki nuwan se nukunpa itukay Fernando. Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito. Taja tikishmati?
— No fui solo, fue conmigo un amigo que se llama Fernando. Tomamos el bus y en Sonsonate fuimos a ver a uno de sus hermanos mayores llamado Luisito. ¿Lo conoces?
Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito.
p. 113 · Ver en el diccionario: se, Sentzunat
Traducción
— Te niajki nusel, yajki nuwan se nukunpa itukay Fernando. Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito. Taja tikishmati?
— No fui solo, fue conmigo un amigo que se llama Fernando. Tomamos el bus y en Sonsonate fuimos a ver a uno de sus hermanos mayores llamado Luisito. ¿Lo conoces?
Semaya walaj pal panu sejse tunal wan mukwepa ka ne.
p. 113 · Ver en el diccionario: se, sejsé, semaya
Traducción
— Yaja nemi tik Canada. Semaya walaj pal panu sejse tunal wan mukwepa ka ne.
— Él vive en Canadá. Sólo vino a pasar unos días y regresa para allá.
— Ne domingoj panutuk, wan yawi mukwepa ne semanaj witz.
p. 113
Traducción
— Ne domingoj panutuk, wan yawi mukwepa ne semanaj witz. Yaja techwikak titakwat.
— El domingo pasado, y va a regresar la semana que viene. Él nos llevó a comer.
38 Ken intukay?
— Ikuni witz se siwat, taja tikita?
p. 115 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Allí viene una mujer, ¿la ves?
Yaja kiwika se kunet.
p. 115 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Nikita. Yaja kiwika se kunet.
— La veo. Ella lleva a un niño.
— Uni witzet se lamatzin wan se chulet.
p. 115 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Uni witzet se lamatzin wan se chulet. Inwan witz se siwapiltzin. Ká ne?
— Allí vienen una anciana y un anciano. Viene con ellos una niña. ¿Quién es ella?
Inwan witz se siwapiltzin.
p. 115 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Uni witzet se lamatzin wan se chulet. Inwan witz se siwapiltzin. Ká ne?
— Allí vienen una anciana y un anciano. Viene con ellos una niña. ¿Quién es ella?
39 Niweli nimetzmachtia!
Naja tea niu-nitaketza muwan tik Castillaj, semaya tik Nawat.
p. 117 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
— Ashan! Naja tea niu-nitaketza muwan tik Castillaj, semaya tik Nawat.
— ¡Ahora! Ya no voy a hablar contigo en español, sólo en náhuat.
Semaya tiawit titaketzat tik Nawat.
p. 117 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
— Tesu, te yek ma shikpata. Semaya tiawit titaketzat tik Nawat. Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj. Shikelkawa ne Castillaj. Shiyultaketza semaya tik Nawat.
— No, no es bueno [no conviene] que traduzcas. Solamente vamos a hablar náhuat. No quiero que hablemos en español. Olvidá el español. Pensá en náhuat no más.
Shiyultaketza semaya tik Nawat.
p. 117 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
— Tesu, te yek ma shikpata. Semaya tiawit titaketzat tik Nawat. Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj. Shikelkawa ne Castillaj. Shiyultaketza semaya tik Nawat.
— No, no es bueno [no conviene] que traduzcas. Solamente vamos a hablar náhuat. No quiero que hablemos en español. Olvidá el español. Pensá en náhuat no más.
Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.
p. 117 · Ver en el diccionario: se
Traducción
— Nemi yek. Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.
— Está bueno. Si no sé algo, te preguntaré.
— Techmachtia ume tunal ipal ne semana.
p. 117
Traducción
— Techmachtia ume tunal ipal ne semana. Naja niknekiskia ma techmachti Nawat mujmusta.
— Nos enseña dos días a la semana. Yo quisiera que nos enseñara náhuat todos los días.
40 Tay metzilwij ma shikchiwa?
Semaya shinechchia chiupichin pal niweli niaw niktemua nutumin.
p. 120 · Ver en el diccionario: semaya
Traducción
— Yek, naja nusan nimuneki niaw nitakua. Semaya shinechchia chiupichin pal niweli niaw niktemua nutumin.
— Bien, yo también necesito ir a comprar. Sólo esperame un poquito para que pueda ir a buscar mi dinero.
41 Se tanamakani wan se takuani
Nikneki nikua se kumal.
p. 124 · Ver en el diccionario: se
Te, te kineki kikua shujshuchit, kineki kikua se kumal.
p. 124 · Ver en el diccionario: se
Tiwelit tinat ka yaja se tanamakani.
p. 124 · Ver en el diccionario: se
Nusan se tanamakani.
p. 124 · Ver en el diccionario: se
Se tanamakani kinamaka shujshuchit, ne seuk kinamaka kujkumal.
Oraciones 1–100 de 137 · Siguientes
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).