Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
182 ocurrencias en 6 textos · Borrar
Tajtaketza pal Ijtzalku86Naja Ni Genaro22Achtu Taksalis4Timumachtikan!47El Pipil de la Región de los Itzalcos7The Pipil Language of El Salvador16
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
86 ocurrencias
Capítulo 4
Capítulo 6
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
22 ocurrencias
Nitamachtia Nawat
Kiunij panuk sujsul shijshiwit.
p. 6 · Ver en el diccionario: sujsul
Traducción
Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan. Kiunij panuk sujsul shijshiwit.
Preparaba la tierra para sembrar la milpa, para que en mi casa todos mis hijos y mi mujer no aguantaran hambre. Así pasaron varios años.
Su te ankinekit techishtiliat, kunij kia welit antaketzat iwan, wan su amejemet kinekit mumachtiat, welit anwitzet pal annemit tuwan.
p. 6 · Ver en el diccionario: asu
Traducción
—Kia, nikan tikpiat se tuikaw ka yaja weli taketza Nawat. Su te ankinekit techishtiliat, kunij kia welit antaketzat iwan, wan su amejemet kinekit mumachtiat, welit anwitzet pal annemit tuwan.
—Sí, aquí tenemos a un hermano que puede hablar náhuat. Si no quieren quitárnoslo, entonces ustedes pueden hablar con él, y si ustedes quieren aprender pueden venir a estar con nosotros.
Nikpalewia Ne Nawataketzalis
Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.
p. 8 · Ver en el diccionario: asu
Traducción
—Yawi nemi se congreso ipal ne Nawataketza. Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.
—Va ha haber un congreso sobre la lengua náhaut. Te lo digo porque si quieres puedes ayudarnos con todos los profesores.
Ken Nipejki Nitekiti Tik Ne Nawataketzalis
Wan kwak nipejki nitekiti ka né, pejket ajsit ne ipal CONCULTURA pal nechilwiat su nikneki niaw tik se muputzuat miak tamachtianit ka kinekit mumachtiat Nawat.
p. 12 · Ver en el diccionario: asu
Traducción
Né nipanuk nitekiti iwan ne Kulalmumachtiani. Nemanha, tik ne shiwit 1987, nitekitik wan ASID ne nitekitik yey shiwit. Wan kwak nipejki nitekiti ka né, pejket ajsit ne ipal CONCULTURA pal nechilwiat su nikneki niaw tik se muputzuat miak tamachtianit ka kinekit mumachtiat Nawat.
Allí pasé trabajando con el Círculo Estudiantil. Luego, en 1987, trabajé con ASID donde trabajé tres años. Y cuando empecé a trabajar allá, llegaron los de CONCULTURA para preguntar-me si quería ir a una reunión de varios profesores que querían estudiar náhuat.
Kiunij Nemi Katka Ne Tutechan
Inat ka kwak pejki ne techan, tesu nemituya sujsul kajkalmet, maya nemituyat se pual majtakti ume, wan ne kajkalmet nemituyat itzalan ne kwajkwawit.
p. 16 · Ver en el diccionario: sujsul
Traducción
Dicen que cuando empezó el pueblo, no habían muchas casas, solo habían treinta y dos, y las casas estaban rodeadas de árboles.
Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)
4 ocurrencias
Tamachtilis 5: Keski ipatiw?
Sujsul padiush!
Ver en el diccionario: sujsul
Tamachtilis 11. Nimetzmaka awakat.
Padiush, sujsul nugustuj awakat.
Ver en el diccionario: sujsul
Tamachtilis 13. Kaj kichiwa chilmul?
Sujsul padiush yaja techmaka.
Ver en el diccionario: sujsul
Tamachtilis 14. Nitakwa peyna
Su tikneki, weli metzmaka.
Ver en el diccionario: asu
King, Timumachtikan! (2011)
47 ocurrencias
13 Chilkwachtzin
Nunoya, sujsul patawak ne muten! ina Chilkwachtzin.
p. 53 · Ver en el diccionario: sujsul
Traducción
Abuela, ¡qué ancha es su boca! dice Caperucita Roja.
17 Taika tichuka?
“Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”
p. 63 · Ver en el diccionario: sujsul
Traducción
— En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.
25 Tik ne tiankis (2)
— Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.
p. 84 · Ver en el diccionario: asu
Traducción
— Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Su tikneki, niweli niwitz muwan pal nimetzpalewia.
p. 95 · Ver en el diccionario: asu
Traducción
— Si querés, puedo venir contigo para ayudarte.
33 Sujsul nipakiskia
Teuk mupatatuk sujsul.
p. 103 · Ver en el diccionario: sujsul
Traducción
— Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.
— Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
7 ocurrencias
p. 48 · Nahuizalco
Ume suapipil tatzumat.
p. 48 · Nahuizalco
Traducción
Dos niñas están cosiendo
p. 57 · Nahuizalco
Ma' shiki, kia su-nte tikit takukulijtia iwan tikchaya desmerecer.
p. 57 · Nahuizalco
Traducción
No bebas, porque la bebida enferma y desmerece.
Ma' shikwa saya, su-nte tikneki tikukuya.
p. 57 · Nahuizalco
Traducción
No comas mucho, si quieres no enfermarte.
p. 60 · Nahuizalco
Su-nte ka imaku yaja, taltzunchalua achi.
p. 60 · Nahuizalco
Shimucha yek wan ne pupuyumet, iwan mas su chujchulejket.
p. 60 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: asu
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
16 ocurrencias
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976
Kilwia ne inan ma tinakan ne reynaj; kilwia ne inan: Tiut tiyawit tipashaluat nepa ka kujtan Tiut tiawit aber su timuchiwa alegrar chupi.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: asu
Traducción
Su mamá – es decir la reina – su mamá le dijo, “Vamos a dar un paseo allá en el bosque”. “Vamos a ver si no te puedes alegrar un poquito.”
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Teya su welik musalua.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: asu
Traducción
Witz ka madrugada ne itzuntekun. Teya su welik musalua.
La cabeza regresó de madrugada pero ya no se la pudo pegar.
Teya su weli; yawia miki.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: asu
Traducción
Ya no aguantaba; se iba a morir.
Pero kenemej nikmakak chil, teya su welik.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: asu
Traducción
“Pero desde que le unté chile, ya no ha podido.”
Ne iishwiuwan teya su kinmaka ne takwal, se maya ne ienamorado sentakwat.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: asu
Traducción
Ya no les daba de comer a los nietos; sólo comía con el enamorado.
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).