Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
36 ocurrencias en 4 textos · Borrar
Tajtaketza pal Ijtzalku6Naja Ni Genaro11Timumachtikan!11The Pipil Language of El Salvador8
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
6 ocurrencias
Capítulo 2
Tiwelit tikwat ijtik takwal wan nakat wan kamu wan kilit.
p. 23 · Ver en el diccionario: kwa
Capítulo 6
Kwakuni pejki asi se takat wey, pejki kineki ne lamachin, wan kan pejki kineki pejki kikwa ne takwal.
p. 33 · Ver en el diccionario: kwa
Kwakuni ne chijchin, yaja kisatuya wan kitak ka asi ne takat tumak itenshipal, yaja kikwa ne takwal.
p. 33 · Ver en el diccionario: kwa
Yaja kikwak muchi ne takwal.
p. 33 · Ver en el diccionario: kwa
Capítulo 47
Nechmaka miak nutakwal, iwan tey ne nechtitania chiupichin.
p. 135
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
11 ocurrencias
Ken Titankwaketzat
Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.
p. 18
Traducción
Yejemet tesu kimatit, ken an tejemet tikmatit, ka nemi se Tiut ka te tikishmatit. Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.
Ellos no sabían, como nosotros hoy sabemos, que hay un Dios ya que no lo conocíamos. Ellos conocían lo que veían, como el sol, la lluvia, la tierra, el maíz, los árboles y la naturaleza, que son para su comida, para la caza, y los árboles frutales para que comamos y no pasemos hambre.
Ñol Tit
Yajika, Ñol Tit, taja timetzmunekit pal te tikwat muchi ne tutakwal shushuik, wan ne tuelishku tesu ijtakawi.
p. 30
Traducción
Por eso, Señor Fuego, te necesitamos a ti para no comer cruda toda nuestra comida, y que nuestro no se descomponga.
Ne Shupan
Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan.
p. 36
Traducción
Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?
Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?
Ne Tzikat Wan Ne Tzilintuk
Ne ikal ne tzikat tentuk iwan takwal.
p. 38 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
Ne ikal ne tzikat tentuk iwan takwal. Yaja tesu keman musewia kitemua takwal. Yaja kitemua iswat wan takil ipal ne kwajkwawit.
La casa de la hormiga está llena de comida. Ella nunca para de buscar comida; busca hojas y frutos de los árboles.
Yaja tesu keman musewia kitemua takwal.
p. 38 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
Ne ikal ne tzikat tentuk iwan takwal. Yaja tesu keman musewia kitemua takwal. Yaja kitemua iswat wan takil ipal ne kwajkwawit.
La casa de la hormiga está llena de comida. Ella nunca para de buscar comida; busca hojas y frutos de los árboles.
King, Timumachtikan! (2011)
11 ocurrencias
24 Tik ne tiankis (1)
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta.
p. 81 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Nukunew, kanka tiaw iwan uni chikiwit tentuk iwan takwal?
p. 95 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— Mi hija, ¿a dónde vas con ese canasto lleno de comida?
32 Ume takwikalis
iwan tikuat tutakwal
p. 101
Traducción
y compramos nuestra comida
33 Sujsul nipakiskia
Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.
p. 103 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.
— También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.
Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
p. 103 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
— En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
8 ocurrencias
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Uk uksik ne takwal, kenemej yejemet muchijtiwit desbelar, kuchit.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
Cuando ya estuvo la comida, como se habían desvelado, se quedaron dormidos.
Nemia ne takwal!
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
Kinnutzki ne inlama. Kilwia: Shisakan! Nemia ne takwal! Shisakan, nupilawantzitzin, shisakan! Nemia ne takwal!
La nana les habló, les dijo, “¡despierten, ya está la comida, despierten mis niños, despierten, ya está la comida!”
Nemia ne takwal!
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
Kinnutzki ne inlama. Kilwia: Shisakan! Nemia ne takwal! Shisakan, nupilawantzitzin, shisakan! Nemia ne takwal!
La nana les habló, les dijo, “¡despierten, ya está la comida, despierten mis niños, despierten, ya está la comida!”
Kikwat ne takwal.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
Kikwat ne takwal. Kikwat ne takwal ka yut tapewiat.
Se comieron la comida; se comieron la comida que habían salido a cazar.
Kikwat ne takwal ka yut tapewiat.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
Kikwat ne takwal. Kikwat ne takwal ka yut tapewiat.
Se comieron la comida; se comieron la comida que habían salido a cazar.
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).