Textos

Ashkan yawi tauya pal tami muya.

p. 19

Keman weya, kitalia ne itakil.

p. 20 · Ver en el diccionario: wey

Keman weya, tiktukat keman metzti selek.

p. 21 · Ver en el diccionario: wey

Ne papaya muteki shushuik, muishtilia iewayu, tikpitzakuat.

p. 21

Tikajkawat ma seseya pal tikwat.

p. 21 · Ver en el diccionario: sesek

Ne papaya uksituk tikwat nusan.

p. 21

Nemi miak kwajkwawit kichat intakil, ken ne chiltik tzaput, muyutzaput, sinkuya, patach, chulu istak, chulumui, chilimuyu, ichkashukut, durasnu, lala, lima, tzuntzaput...

p. 21

Keman mumantuka, mutemultia pal seseya.

p. 22 · Ver en el diccionario: sesek

Ne chiltekpin kenhaya kukuk.

p. 23

Ne shikama, ne witzaya, ne kamu, ne chiltik kamu, ne yame, ne papa... muskaliat ijtik ne tal ne wejweytiat.

p. 24 · Ver en el diccionario: witz

Nemituya se takat ka kipiatuya se kulal.

p. 26 · Ver en el diccionario: pia, nemi

Keman kitak ka yawi se tawil shushuik kitawilua se mikini, ne takat mumutij, kiski mutalua, yajki minaya.

p. 26

Keman asiket kan nemituya ne takat, inaket ne yawit kichtekit:

p. 26 · Ver en el diccionario: nemi

Seuk tunal keman asiket ne siwapil intea nemituya, wan ne at mutaluaya.

p. 28 · Ver en el diccionario: mutalua, nemi

Nemik se takat munamiktijtuk kipiatuya ne isiwaw, wan inte kimati katka ka kisa ka tayua.

p. 29 · Ver en el diccionario: pia

Semaya kita katka ka tatwi kipia tey kikwa, tey sea.

p. 29 · Ver en el diccionario: semaya

Semaya naka ne iweyka.”

p. 29 · Ver en el diccionario: semaya

Kwakuni witz ne imejmetzkuyu, kenhaya inte welik.

p. 30

Wan kan nikita tajtatkaya, ma niknawati ne pale.

p. 31 · Ver en el diccionario: tatka

Wan ne takat kipiatuya inan.

p. 32 · Ver en el diccionario: pia

Muchi ne itapewilchin tey kipia ne kujtan, muchi kitzkijket kan musentepewat, yawit katka kimakat innoya pal ma kimana tik se kumit.

p. 32

Kwakuni ne chijchin, yaja kisatuya wan kitak ka asi ne takat tumak itenshipal, yaja kikwa ne takwal.

p. 33 · Ver en el diccionario: kisa

Kwakuni semaya kishtilijket ne ikulutzin wan kitapujket wan yajket kishkat.

p. 34 · Ver en el diccionario: semaya

“Lama, ashan inte tikasitiwit, semaya se tapewilchin tikasiket.

p. 34 · Ver en el diccionario: semaya

Shikwaya.”

p. 34 · Ver en el diccionario: kwa

Shikwaya taja.

p. 34 · Ver en el diccionario: kwa

Kan tamik kishka, mutalik kikwa senpa, wan kimatki kenhaya.

p. 34

Kwakuni yajki ne seuk, kenhaya, inteatka kichiwki.

p. 36

Yaja kititanijtuya ne ishpitzi pal tajpia.

p. 37

Maya shiwikan, maya shalmukwepakan.”

p. 38 · Ver en el diccionario: maka², semaya

Nemik se tapewani kistuya mutatemuilia.

p. 39 · Ver en el diccionario: kisa

Tatwik seuk tunal, kipiaya ume kukunet.

p. 40 · Ver en el diccionario: pia

Tatwik seuk tunal, kipiaya seuk ume kukunet.

p. 40 · Ver en el diccionario: pia

Kinmiktijtuya se pual masat ijtik tajkupual shiwit, wan inte kimatki ne takat ka kipiaya tajkupual shiwit inchan ne tepewa.

p. 40 · Ver en el diccionario: pia

Maya shu-shimukwepa tikmiktia se ne nupilawan.

p. 40 · Ver en el diccionario: maka², semaya

Niu-nimetzmaka tey iwan tipanu, wan tey nimetzilia: Maya shimukwepa tikmiktia se nupilawan.

p. 40 · Ver en el diccionario: maka², semaya

Nikan tikitaya ini pula.

p. 41 · Ver en el diccionario: ita

“Maya shimukwepa tinechmiktilia se ne nupilawan.

p. 42 · Ver en el diccionario: maka², semaya

Kwak ne kitzajtzak ne ijish, nemituya itech ne chulet, wan kwak kitapuk nemituya ejkatuk ten ne achin kan nemituya ne siwapil tapaka.

p. 42 · Ver en el diccionario: nemi

Wan inte kielnamiktuya kishtia tey ne kitakulijtiwit.

p. 42

Ashan tey ne nemit katka wejweya, kitak yaja muchi shujshuretket.

p. 42

Ini kal tikitaya ken nechekchiwilijket.

p. 43 · Ver en el diccionario: ita

Yajika, ini nemi ka tikita ken tikpia, naja nimetzilia: shikua chiupi kupal pal ne katayuaya nikneki ma shikpupuchwi ini tumin.

p. 43

Uni tikchiwas muchi ne katayuaya.

p. 43

Wan inte kitztuya ne takat ka yaja nemia katka ejkatuk ijpak ne kuat.

p. 44

Yaja, kwak ne kisat; wan kenhaya pal ne kwak kalakit temut pak ne itzunpan.

p. 45

Yaja nesi ka nemi ilpituk: kenhaya ken yaja, ijkia ne iwan ilpituk.

p. 45

Yajika, nemi ka mumaka se tejteya tey ne tejemet tikpiat nikan.

p. 46 · Ver en el diccionario: teya

Ankitata: ini kuat yajaya ne iyulu ini kal.

p. 46 · Ver en el diccionario: yaja

“Semaya tey inte tikilik ne nuteku ka kanka tiu-tikitzkia pal ka muchan?”

p. 48 · Ver en el diccionario: semaya

Kwakuni kitak ka muchi tey ne kitztuk muchiwki: ne kal wan muchi tey ne kipiatuya.

p. 49 · Ver en el diccionario: pia

Inte mijkwani, semaya tachiasan.

p. 50 · Ver en el diccionario: semaya

Semaya mutenpelua wan nesi ne itajtan wan ne itajtankwich ashta kistuk ne itajtankwich.

p. 50 · Ver en el diccionario: semaya

Wan nesi ka semaya tachia, inte mukwekwepa.

p. 50 · Ver en el diccionario: semaya

Se wipta nemituya se lamatzin.

p. 51 · Ver en el diccionario: nemi

Yaja inak ka keman yaja nemituya siwapil, kilijket ne shujshulejmet ka ipan ne teupan nemituya se ujti ka yawi chan ejekat, wan ne nemi se kumit kwakwalaka wan at, wan mushtukat muchi maltiat.

p. 51 · Ver en el diccionario: nemi

Semaya nalejkutuk nikita asu tinechtalkulia se chiupi tumin.”

p. 51 · Ver en el diccionario: semaya

Kwakuni kiasik ne itekuyu ne kal wan kilijki ka yaja asituya asu weliskia kimaka tey kicha ne lamajtzin.

p. 51 · Ver en el diccionario: asi

Kilijki ka asituya wan kiasik ne kuat chijchin, wan kilijki ma walmukwepa pal taketza wan ne kuat wey.

p. 51 · Ver en el diccionario: asi

Semaya naja weli nikalaki ika naja niitekuyu.

p. 52 · Ver en el diccionario: semaya

Kan kipiatuyat chikwasen tunal, kilijket ka kinekituya yawi tachia inan.

p. 55 · Ver en el diccionario: neki

“Keman niasik inte nemituya.

p. 55 · Ver en el diccionario: nemi

Ne tenkal nemituya tzaktuk.

p. 55 · Ver en el diccionario: nemi

Nemá niwalak pal nimetzilia ka inte nemituya.”

p. 55 · Ver en el diccionario: nemi

“Yaja walak wan inte tinemituya.”

p. 56

Ne ajachichin — wan ne wejwey kenhaya ken ne chijchichin — kan yawia kalaki ne shupan pitzawaya; wejwey wan chijchichin ajat kashawi.

p. 57

Kwakuni kwak ne kisa ini shupan, tikitat ka muchi ne ajat chamawaya; yaja kwak ne kimakishtiat ne at ne tepewa, intea kikwit ne at pal kitejkultiat.

p. 57

Ika, ini kenhaya ken titaksaskiat pak se nikan taltikpak.

p. 58

Wan ne tepewa kenhaya yajasan itekuyu muchi ne shujshuchit.

p. 58

Tey ne tiktukat tejemet nikan, kenhaya ne yejemet kipiat.

p. 58

Muchi ne shujshuchit tey ne tikpiat nikan tejemet, kenhaya yejemet kipiat.

p. 58

Yaja kipia se tunal ini shuchit, yaja kichiwa kenhaya ken ne metzti.

p. 59

Semaya ne kwawit kitepewiliat.

p. 60 · Ver en el diccionario: semaya

Ne tet nemi semaya chichipika at.

p. 60 · Ver en el diccionario: semaya

Yajaya kan ne ajkewit pal ka ajku yejemet pal tejkut tejkut ijtik ini mishti.

p. 60 · Ver en el diccionario: yaja

Wan kwak ne semaya kichichinua, yaja kwak ne atutunil.

p. 61 · Ver en el diccionario: semaya

Kan ne wetzi pak se kwawit, semaya ne iswayu shini.

p. 61 · Ver en el diccionario: semaya

Yaja, kwak ne yu-kalaki ne shupan, tikitat ka muketza ne mishti wan kunyuaki, wan pewa shijshini ne at, inte kimaka, ika yaja inte weli kichiwa; semaya tey weli kiejekua.

p. 62 · Ver en el diccionario: semaya

Kenhaya, kan ne yawi kisa ne shupan: kwak ne tikitat ka panu se tapayawichin, ipan witz seuk, wan sansenkak yawi.

p. 62

Kenhaya nusan yaja ne kinhita muchi ne chajchalchiwit.

p. 62

Yaja ne kenhaya nemi ka kishpelwia ma yu-muajketzu uni wajkal.

p. 63

Nemis semaya ishtapachijtuk.

p. 63 · Ver en el diccionario: semaya

Michin inte shinachteya: ne at wan ne metzti kichat ka takati.

p. 64

Wan kenhaya ne mijmichin, yaja ne kintekimakat yawit kisentepewat muchi ne mijmishti.

p. 64

Muita ka ne metzti kitekimaka ne ajat, wan muita ka siwat nusan ne at, ika nesi kukuya nusan ken kukuya se siwat: itenpan kishtia ne iesyu wan ne pusul.

p. 67 · Ver en el diccionario: kukua, kukuya

Kenhaya ken ne metzti ka inte nejmachnemi, kenhaya: ken ne metzti tey ne kichiwa, ijkia kichiwa nusan ne at.

p. 67

Ashkan tatemi ijkiashan, musta yu-tatemi mas tayuaya, wipta mas tayuaya.

p. 67 · Ver en el diccionario: tayua

Kehhaya ken kichiwa ne metzti kichiwa nusan ne at.

p. 67

Kenhaya ne tunalku, ini metzti kitekimaka ne ejekat nusan.

p. 67

Kenhaya ken kichiwa wan ne at, kichiwa nusan wan ejekat: weli kijkwani ush kitalia ka senkak.

p. 67

“Asiket chan se siwapil ka nemituya tisi.

p. 69 · Ver en el diccionario: nemi

“‘Naja inte niknekituya nitemaka ne nukunew.’

p. 70

“Se wipta, inat ka mikik se yejemet ka kikwajki se kuat sajtik inte kipiatuya ujumit.

p. 71 · Ver en el diccionario: pia

Ne takat, keman kitapuk, kitak ka inte kipiatuya ujumit, semaya kipiatuya nakat, wan kiwikak tik ne ichan, ne kitalik ma uksi tik se kumit.

p. 71 · Ver en el diccionario: pia, semaya

Semaya iayu kiunik, ne nakat inte kikwajki.

p. 71 · Ver en el diccionario: semaya

Wan pejket kitat semaya ne itejtentzun kisa pejki kintutunia, wan kan kiski ne iweyka kimatket ajwiak.

p. 73 · Ver en el diccionario: semaya

Wan kan takwaya nemi, kwakuni niu-nikilia ka anwalajtiwit.

p. 74 · Ver en el diccionario: kwa

Wan pal kuchi, ashan kuchi peyna, musta tayuaya, wipta mas tayuaya.

p. 75 · Ver en el diccionario: tayua

Inte nejmachnemi, semaya kinmawiltia, kinshijshikua ne tajtakamet wan ne sijsiwatkechinchin.

p. 75 · Ver en el diccionario: semaya

Shan pal kuchi kenhaya.

p. 75