Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

425 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku355Naja Ni Genaro12Achtu Taksalis6Timumachtikan!27El Pipil de la Región de los Itzalcos9The Pipil Language of El Salvador16

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

355 ocurrencias

Capítulo 1

  • Musta tiu-tiawit ashta ne tatzinu kan nemi ne kal.

    p. 19

  • Musajsaka ne sinti kan nemi ne kal.

    p. 19

Capítulo 2

  • Kan waktuka, tiktaliat ijtik kumal pal shamani pal tikishtiliat ne iewayu.

    p. 20

  • Kan nemia ne balsamo, mutamachiwa pal munamaka.

    p. 22

  • Kan uksituka tikwechuat ijpak ne metat wan istat.

    p. 23

Ver las 323 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

12 ocurrencias

Ne Takat Brujoj

  • Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.

    p. 34

    Traducción

    Kwak se siwat kiwetzi yek kinutza. Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.

    Cuando una mujer le caía bien la llamaba. Y si ella no quería, entonces iba a la noche, y donde dormía llegaba a abrazarla y hacerla su mujer.

Ne Shupan

  • Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit.

    p. 36

    Traducción

    Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?

    Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?

Ne Tzikat Wan Ne Tzilintuk

  • Ne tzikat, kan nemi ukse takwalmet ka weli kikwa, kunij tesu kisa kitemua itakwal; kunij kichia ma tayuakisa pal pewa kisa kitemua itakwal.

    p. 38

    Traducción

    La hormiga, cuando hay otros animales que la pueden comer, no sale a buscar su comida; entonces espera la noche para empezar a salir a buscar su comida.

Itzinu Se Tepechin

  • Itzinu se tepechin ne kan nesit ne shujshuchit nikitak se siwapilchin achin kisajsaka ipal.

    p. 42

    Traducción

    Al pie de un cerrito donde nacen las flores, vi a una jovencita que agua acarreaba.

  • Iwan ini naja niawa nikan kan tisennemit, maka shikelkawa, tiltik, nimetzwika tik nuyulu.

    p. 42

    Traducción

    Con esta me despido de esta reunión; no olvides, morena, te llevo en mi corazón.

Ver las 8 oraciones

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

6 ocurrencias

Tamachtilis 2. Kan muchan?

  • Kan muchan?

  • Wan taja kan tikpia muchan?

Tamachtilis 4: Tiawikan ka tiankis!

  • Kan nemi ne tiankis?

  • Semaya tinejnemit makwil cuadraj kan kalaki ne tunal wan ume ka ajkuik.

Tamachtilis 8. Itekitilis.

  • Kan nemi muteku?

Ver las 6 oraciones

King, Timumachtikan! (2011)

27 ocurrencias

5 Tay kichiwa?

  • Kan nemi ne kunet?

    p. 30

    Traducción

    ¿Dónde está el niño?

  • Kan nemi ne kal?

    p. 30

    Traducción

    ¿Dónde está la casa?

  • Kan nemi ne ujti?

    p. 30

    Traducción

    ¿Dónde está la calle?

  • Kan nemi ne pelu?

    p. 30

    Traducción

    ¿Dónde está el perro?

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Kan nemi ne siwat?

    p. 33

    Traducción

    ¿Dónde está la mujer?

Ver las 25 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

9 ocurrencias

p. 47 · Nahuizalco

  • Kan nemi ne kunet?

    p. 47 · Nahuizalco

    Traducción

    Dónde está el niño?

  • Kan tiyaw?

    p. 47 · Nahuizalco

    Traducción

    Para dónde vas?

  • Kan tiwitz cho (sic)?

    p. 47 · Nahuizalco

    Traducción

    De dónde vienes?

p. 51 · Nahuizalco

  • Kan tiwitz?

    p. 51 · Nahuizalco

    Traducción

    De dónde vienes?

p. 56 · Nahuizalco

  • Nemi pal mupia pal te shulewa ne tawipan kan te yek.

    p. 56 · Nahuizalco

Ver las 9 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

16 ocurrencias

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Kan ne miktuk, waltakatki se tekumat, waltakatki se tekumat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Mikik. Kan ne miktuk, waltakatki se tekumat, waltakatki se tekumat.

    Murió; donde había muerto brotó un árbol.

  • Yajki ya; kimatki kan nemi ne isiwapiltzin.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Llegó. Sabía donde estaba su hija.

  • Niu nimitzinilwitia kan panu ne.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “Les voy a enseñar adonde se va.”

Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Kunij inaket los tres pwes yek (ne) tay tikchiwtuk pero bien naja nikneki shikchiwa nuwan ne jwabor (juabor), shinechilwiti siquiera kan nemi ne plumas?

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Kunij inaket los tres pwes yek (ne) tay tikchiwtuk pero bien naja nikneki shikchiwa nuwan ne jwabor (juabor), shinechilwiti siquiera kan nemi ne plumas? Kan nakak ne ujumiu? Pal niyaw nikita kan nemi.

    Luego dijeron los tres, “Bueno, lo que hiciste está bien, pero quisiera que me hicieras un favor. Por lo menos enséñame donde quedaron los huesos para poder ir a verlos.”

  • Kan nakak ne ujumiu?

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Kunij inaket los tres pwes yek (ne) tay tikchiwtuk pero bien naja nikneki shikchiwa nuwan ne jwabor (juabor), shinechilwiti siquiera kan nemi ne plumas? Kan nakak ne ujumiu? Pal niyaw nikita kan nemi.

    Luego dijeron los tres, “Bueno, lo que hiciste está bien, pero quisiera que me hicieras un favor. Por lo menos enséñame donde quedaron los huesos para poder ir a verlos.”

Ver las 15 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).