Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
30 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
30 ocurrencias
1 Yek tunal!
Ken tinemi?
p. 19
Traducción
Yek tunal. Ken tinemi?
Buenos días. ¿Cómo estás?
2 Ken mutukay?
Ken mutukay?
p. 21
Traducción
¿Cómo te llamas?
9 Tay tikchiwa?
Ken tinemi?
p. 41
Traducción
¿Cómo está?
12 Ken ne mupelu?
Ken itukay ne mupelu?
p. 49
Traducción
¿Cómo se llama tu perro?
Ken ne mupelu?
p. 49
Traducción
¿Cómo es tu perro?
Ken itukay?
p. 49
Traducción
¿Cómo se llama?
Ken ne ipelu?
p. 49
Traducción
¿Cómo es su perro?
21 Te niweli nitajkwilua
Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.
p. 74
Traducción
Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.
Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.
24 Tik ne tiankis (1)
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta.
p. 81
Traducción
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
26 Tik ne shajkal
— Ken itachishka?
p. 86
Traducción
— De qué color son?
28 Keman tiaw timukwepa?
— Musta niaw nikchiwa kenha ken nikchiwa mujmusta: niaw nitekiti.
p. 92
Traducción
— Mañana voy a hacer lo mismo como hago todos los días: voy a trabajar.
— Ken senpa, niaw nimuketza kwak tanesi: makwil horaj, anka makwil wan tajku.
p. 92
Traducción
— Como siempre me levantaré al amanecer: a las cinco, tal vez las cinco y media.
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
Niasneki nusel, ken nechtuktij ne nunan.
p. 95
Traducción
— Padiush, tajtzin Kuyut. Niasneki nusel, ken nechtuktij ne nunan.
— Gracias, señor Coyote. Iré sola, como me mandó mi madre.
33 Sujsul nipakiskia
— Ken ne mutechan?
p. 103
Traducción
— ¿Cómo es tu pueblo?
— Kunij, an muchi nemi kenha ken katka?
p. 103
Traducción
— ¿Entonces, hoy todo está igual que antes?
Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet.
p. 103
Traducción
— Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.
— Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!
36 Yawi Carlita ichan inoya
— Shikalaki, chikitik! — kilwij. — Ken tinemi?
p. 110
Traducción
— Shikalaki, chikitik! — kilwij. — Ken tinemi? Taja timayana?
— ¡Entra, pequeña! — le dijo. — ¿Cómo estás? ¿Tienes hambre?
Nikishtij ne nuamatzin tik ne nukustalchin wan nipejki nitajkwilua ken muchi.
p. 110
Traducción
— Semaya nechilwij ma nimutali nitajkwilua. Nikishtij ne nuamatzin tik ne nukustalchin wan nipejki nitajkwilua ken muchi.
— Sólo me dijo que me sentara y empezara a escribir. Saqué de mi mochila mi cuaderno y empecé a escribir como los otros.
37 Taika te tiwalaj?
— Ken tiajki?
p. 113
Traducción
— ¿Cómo fuiste?
38 Ken intukay?
Ken intukay?
p. 115
Traducción
— Taja tikinhishmati? Ken intukay?
— ¿Cómo se llaman? ¿Tú los conoces?
Nikinhishmati, pero te nikelnamiki ken itukay ne siwapiltzin.
p. 115
Traducción
— Yajané ne inhishwiu. Nikinhishmati, pero te nikelnamiki ken itukay ne siwapiltzin. Musta niaw nikinhita ne inoywan. Niaw nikintajtanilia ken itukay.
— Ella es su nieta. Los conozco pero no recuerdo cómo se llama la niña. Mañana voy a ver a los abuelos y les preguntaré cómo es que se llama.
Niaw nikintajtanilia ken itukay.
p. 115
Traducción
— Yajané ne inhishwiu. Nikinhishmati, pero te nikelnamiki ken itukay ne siwapiltzin. Musta niaw nikinhita ne inoywan. Niaw nikintajtanilia ken itukay.
— Ella es su nieta. Los conozco pero no recuerdo cómo se llama la niña. Mañana voy a ver a los abuelos y les preguntaré cómo es que se llama.
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Nikinmachtia nuikawan wan nueltiwan ken muilwia yajini, wan ken muilwia yajuni.
p. 130
Kwak te nikmati ken itukay se, niweli niktajtanilia nunoya, nutatanoy o ne tamachtiani, wan ijkiuni nimumachtia.
p. 130
45 Nitachia iwan ne nujnuish
— Tikmati ken itukay muchi ne tajtakutun ipal ne tuweyka?
p. 134
46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!
— Tesu ken ne mupipi!
p. 136
Yaja ken ne tunan.
p. 136
47 Maka shikilwi!
Ne nunan ina ken kineki ma tiktalikan muchi pal naka yektzin.
p. 138
Su yaja nechmaka tumin pal nikana ijtik ne kustalchin, o su nechilwia ma nimukwepa niktemua ne itumin pal yaja kikua tay muneki, senpa nikchiwa ken nechtuktia.
p. 138
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).