Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

257 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku158Naja Ni Genaro22Achtu Taksalis3Timumachtikan!53El Pipil de la Región de los Itzalcos17The Pipil Language of El Salvador4

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

158 ocurrencias

Capítulo 5

  • Keman tamit kichiwat muchi uni, ne kiajkawat ne siwapil.

    p. 28

Capítulo 6

  • Kan kimatki ne masat ka musaluk pak ne itzinkujku, kwakuni mutaluk wan muchi ne wijwitzti kan ne panu yawi ashta walak miki.

    p. 31

  • Wan nechilik ka ma niktuka, wan kan niktukak, ma nikpupu, ma nikwichpana, wan ma niaw muchi ne tujtunal, ma niaw nitachias.

    p. 31

  • Wan pejki nikita kan ne tzayantuk, nakak nikita wan pejki nikita ka kumunit, wan nakak nikita ka muchi pipilchichin.

    p. 32

  • Wan muchi tey ne wetzit yawit nikinpejpena wan nikinkimilua.

    p. 32

Ver las 137 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

22 ocurrencias

Kwak Naja Nichikitik

  • Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan.

    p. 4

    Traducción

    Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.

    Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.

Nitamachtia Nawat

  • Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan.

    p. 6

    Traducción

    Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan. Kiunij panuk sujsul shijshiwit.

    Preparaba la tierra para sembrar la milpa, para que en mi casa todos mis hijos y mi mujer no aguantaran hambre. Así pasaron varios años.

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.

    p. 8

    Traducción

    —Yawi nemi se congreso ipal ne Nawataketza. Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.

    —Va ha haber un congreso sobre la lengua náhaut. Te lo digo porque si quieres puedes ayudarnos con todos los profesores.

Ken Nipejki Nitekiti Tik Ne Nawataketzalis

  • Naja nikilwij ka kia niaw nipewa niwitz muchi ne dojdomingo pal nikinmachtia.

    p. 12

    Traducción

    Naja nikilwij ka kia niaw nipewa niwitz muchi ne dojdomingo pal nikinmachtia. Kiunij nipejki nitekiti tik ne Nawataketzalis.

    Yo le dije que sí, empezaría a venir todos los domingos para enseñarles. Así empecé a trabajar en el náhuat.

Ken Nikwikatuk Ne Nawataketzalis Ka Miak Tal

  • Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.

    p. 14

    Traducción

    Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani. Né ninemik kashtuli tunal iwanmet. Né nechishmatijket ka naja niweli nitaketza Nawat, wan kwak nemik ukseseyuk senputzuat teya nechajkawket ma te niu.

    Entonces venía uno que hablaba náhuatl de México para enseñar el idioma, y una vez más quería a alguien que le ayudara con todos los profesores. Allí estuvimos quince días con ellos. Allí me conocieron porque sabía hablar náhuat, y cuando había otras reuniones ya no dejaban de invitarme.

Ver las 20 oraciones

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

3 ocurrencias

Tamachtilis 5: Keski ipatiw?

  • Shinechmaka majtakti iwan muchi, ika yejemet chikitik.

Tamachtilis 7. Nimetzinhishmati

  • Nipaki nimetzinhishmati muchi anmejemet.

Tamachtilis 15: nikneki yey kumal wan yey tzutzukul

  • Sepual majtakti dólar pal muchi.

King, Timumachtikan! (2011)

53 ocurrencias

14 Tinemit tik Witzapan

  • Muchi antaketzat Nawat?

    p. 56

    Traducción

    ¿Todos hablan náhuat?

  • Tesu muchi, pero miak.

    p. 56

    Traducción

    No todos, pero muchos.

15 Antaketzat Nawat?

  • Te muchi.

    p. 59

    Traducción

    Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.

  • Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?

    p. 59

    Traducción

    ¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?

  • Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.

    p. 59

    Traducción

    En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.

Ver las 52 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

17 ocurrencias

p. 56 · Nahuizalco

  • Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    p. 56 · Nahuizalco

    Traducción

    Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.

  • Nutajtzin teku nechilijtiwit, wan naja nikita, ka kinekit muchi ne miakawan, iwan kiuni kenhaya nemi pal tikchat tejemet ka imaku, ka kiuni kenha ne iteku nemi nusan ne inpilawan.

    p. 56 · Nahuizalco

    Traducción

    Mis señores padres me han dicho, y yo lo veo, que quieren mucho a su familia y eso debemos hacer (nosotros) con ellos, porque así como es el padre deben ser sus hijos.

p. 57 · Nahuizalco

  • Ma' shikcha pensar inte yek, iwan tekiti yek, ini yek muchi.

    p. 57 · Nahuizalco

    Traducción

    No pienses mal y trabaja bien, pues esto es todo.

p. 65 · Nahuizalco

  • Inte, nunantzin, ma' shikpia taja kwidado, keman talmukwepa tashtawi muchi.

    p. 65 · Nahuizalco

p. 66 · Nahuizalco

  • Nikitztuk takamet, wejwey tejtechan, kojkojtik tejtepet, pajpatawak iwan wejweyak ajat, iwan ajanimales miak clases, ka wan ne nuish muchi nikita kan nimutalua.

    p. 66 · Nahuizalco

    Traducción

    Nikitztuk mijmiak teya ka ne yajyankwik. Nikitztuk takamet, wejwey tejtechan, kojkojtik tejtepet, pajpatawak iwan wejweyak ajat, iwan ajanimales miak clases, ka wan ne nuish muchi nikita kan nimutalua.

    He visto muchas cosas nuevas. He visto gentes, grandes caseríos, altas montañas, largos y anchos ríos y animales de todas clases, porque con mis ojos todo lo veo en mi carrera.

Ver las 17 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

4 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Muchi ne doctores panutiwit aber asu kipajtiat.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Muchi ne doctores panutiwit aber asu kipajtiat. Tesu welitiwit tesu welitiwit.

    “Todos los doctores han llegado a ver si lo podían curar; y no han podido, no lo han logrado”.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Ta kikwa ne takat kishtilia, kishtilia; muchi kishtilia, ta kineki kikwa, muchi kishtilia.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Lo que comía el hombre, se lo quitaba ella, se lo quitaba, le quitaba todo, cualquier cosa que quería comer se lo quitaba.

Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Pero, tay yejemet muchiwket afijar ka ne iujumiyu ne chumpipi, ne plumas te kikwaj pelu, entonces nakak pensativo muchi ne jwamilia tayika te kikwaj pelu ne ujumit ni ke ne plumaj.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Pero se fijaron que el perro no se comía ni los huesos ni las plumas del chompipe. Luego la familia entera quedó pensativa porque el perro no se comía ni los huesos ni las plumas.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).