Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

53 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

53 ocurrencias

14 Tinemit tik Witzapan

  • Muchi antaketzat Nawat?

    p. 56

    Traducción

    ¿Todos hablan náhuat?

  • Tesu muchi, pero miak.

    p. 56

    Traducción

    No todos, pero muchos.

15 Antaketzat Nawat?

  • Te muchi.

    p. 59

    Traducción

    Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.

  • Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?

    p. 59

    Traducción

    ¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?

  • Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.

    p. 59

    Traducción

    En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.

16 Miak o chiupi?

  • Muchi ne kujkunet mumachtiat tik anmutechan?

    p. 61

    Traducción

    ¿Todos los niños estudian en su pueblo?

  • Tesu muchi.

    p. 61

    Traducción

    Tesu muchi. Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.

    No todos. Algunos estudian y trabajan, y algunos no estudian, sólo trabajan.

20 Shu shikua se amatzin!

  • Shikishti muchi tik ne mukustalchin pal tiktemuat ne muamatzin.

    p. 70

    Traducción

    Saca todo de tu mochila para que busquemos tu cuaderno.

  • Shikita, naja nikishtia muchi, pero te nikita ne amatzin.

    p. 70

    Traducción

    Nemi yek. Shikita, naja nikishtia muchi, pero te nikita ne amatzin.

    Está bien. Mira, yo saco todo. Pero no veo el cuaderno.

  • Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia...

    p. 70

    Traducción

    Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.

    Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.

21 Te niweli nitajkwilua

  • Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.

    p. 74

    Traducción

    Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.

    Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.

25 Tik ne tiankis (2)

  • Kwak tami kikua chil, cafe wan muchi tay muneki, Paula mukwepa ichan.

    p. 84

31 Nikelnamiki nutechan

  • Pero ashan tea welit taketzat muchi.

    p. 97

    Traducción

    — Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    — Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.

  • — Pero muchi teuk kielkawtiwit.

    p. 97

    Traducción

    — Pero muchi teuk kielkawtiwit. Ne taketzalis nemi yultuk.

    — ¡Pero todos aún no la han olvidado. La lengua está viva.

32 Ume takwikalis

  • muchi ne kujkunet

    p. 101

    Traducción

    todos los niños

33 Sujsul nipakiskia

  • — Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.

    p. 103

    Traducción

    — No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.

  • Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    p. 103

    Traducción

    — Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    — En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...

  • — Kunij, an muchi nemi kenha ken katka?

    p. 103

    Traducción

    — ¿Entonces, hoy todo está igual que antes?

  • — Te muchi.

    p. 103

    Traducción

    — Te muchi. An miak kipatatiwit ikwajkwach wan tea kinekit taketzat Nawat, o kielkawtiwit.

    — No todo. Hoy muchos han cambiado su vestimenta y ya no quieren hablar náhuat, o lo han olvidado.

34 Tay tikchijki?

  • — Naja nimuketzki peyna wan nitekitki muchi ne tapuyawa.

    p. 105

    Traducción

    — Me levanté temprano, y trabajé toda la mañana.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • — Niu-nimetzilwia muchi tay nikchijki yalua.

    p. 110

    Traducción

    — Le voy a contar todo lo que hice ayer.

  • Nikishtij ne nuamatzin tik ne nukustalchin wan nipejki nitajkwilua ken muchi.

    p. 110

    Traducción

    — Semaya nechilwij ma nimutali nitajkwilua. Nikishtij ne nuamatzin tik ne nukustalchin wan nipejki nitajkwilua ken muchi.

    — Sólo me dijo que me sentara y empezara a escribir. Saqué de mi mochila mi cuaderno y empecé a escribir como los otros.

37 Taika te tiwalaj?

  • Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    p. 113

    Traducción

    — Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    — Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • — Nikan nikpia tajkwilujtuk muchi tay kineki nunoya ma nikuili.

    p. 120

    Traducción

    — Aquí tengo escrito todo lo que quiere mi abuela que le compre.

42 Nikinmachtia tay nimumachtia

  • Mujmusta kwak tanesi, muchi timuketzat tik ne tuchan.

    p. 127

  • Kwak ne takwal nemia pak ne mesaj, muchi timutaliat titakwat.

    p. 127

  • Nikinmachtia ne nuikaw wan ne nueltiw muchi tay nimumachtijtuk tik ne tamachtiluyan.

    p. 127

  • Nikchiwa muchi nusel.

    p. 127

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Yejemet kinekit ma nimumachti, wan ma mumachtikan muchi tukniwan.

    p. 130

  • Tejemet tiknekiskiat ma techmachtikan muchi tay welit pal te tikelkawat.

    p. 130

  • Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…

    p. 130

  • Tikmatit ka su muchi taketzat Nawat, weymet wan chijchikitik, noymet wan kujkunet, te yawi muelkawa.

    p. 130

  • Ijtik muchi, te tikajkawakan ma miki!

    p. 130

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • — Tikmati ken itukay muchi ne tajtakutun ipal ne tuweyka?

    p. 134

  • — Taja nusan tikpia muchi uni: mujmuish, munajnakas, muyak wan muten.

    p. 134

  • Ijtik ne tuelpan nemi ne tuyulu, wan tik ne tuijti panu muchi tay tikwat wan tikunit.

    p. 134

  • — Taika timunekit muchi ini tajtakutun ipal tuweyka?

    p. 134

  • Ne tujtumey wan ne tumajmapil timunekit pal tikitzkiat muchi tay tiknekit wan pal titekitit.

    p. 134

47 Maka shikilwi!

  • Kwak tiawit titekitit ka tiankis, nikchiwa muchi tay nechtuktia ne nunan.

    p. 138

  • Nemanha, tikishtiat wan tikekchiwat ijpak ne mesaj muchi tay tikwikatiwit pal tiknamakat.

    p. 138

  • Ne nunan ina ken kineki ma tiktalikan muchi pal naka yektzin.

    p. 138

  • — Shu shalwika muchi ne tejteksisti wan shikalakti ijtik ini wajkal.

    p. 138

48 Nikneki ma shiwikikan nuwan

  • Kwak tiajsiket, muchi tipejket tikchiwat muchi tay ne tunan techtuktia.

    p. 140

  • Achtu tikishtijket muchi tay tikpiatuyat pal munamaka.

    p. 140

  • Nikneki ma shiktali muchi ijpak ne mesaj: ne pula, ne chil, ne kamuj, ne ayut, ne eshut, ne lala wan ne tzaput.

    p. 140

  • Shikishtikan muchi.

    p. 140

  • Shalwikakan pal titakwat wan tikunit achtu ka muchi ne siwatket ajsit takuat.

    p. 140

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Nugustoj niaw ka tiankis ika welit tikakit muchi tay kichiwat contar tik ne techan.

    p. 141

  • Kwak niaw, nikchiwa aprovechar pal nimumachtia muchi tay panutuk.

    p. 141

50 Tamachtiani Alejandro

  • Ikman, muchi ne kujkunet te mumachtiat katka.

    p. 143

  • Melka techtasujta, muchi tejemet timajmawit kwak yaja kwalani wan techajwa.

    p. 143

  • Naja te nikelkawa, wan nusan te nikelkawa muchi ne nukunpawan.

    p. 143

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).