Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts
370 occurrences · Clear
King, Timumachtikan! (2011)
370 occurrences
3 Ini ne tamachtiani
Yaja se siwat.
p. 23 · See in the dictionary: siwat
Translation (Spanish)
Ella es una mujer.
Yaja se takat.
p. 23 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
Él es un hombre.
Uni se awakat?
p. 24 · See in the dictionary: awakat
Translation (Spanish)
¿Eso es un aguacate?
Ini se awakat.
p. 24 · See in the dictionary: awakat
Translation (Spanish)
E. Ini se awakat.
Sí. Esto es un aguacate.
Uni se tumat?
p. 24 · See in the dictionary: tumat
Translation (Spanish)
¿Eso es un tomate?
4 Tay tikneki?
Shinechmaka se awakat.
p. 27 · See in the dictionary: awakat
Translation (Spanish)
Deme un aguacate.
Sema pula wan awakat.
p. 27 · See in the dictionary: awakat
Translation (Spanish)
Sólo plátano y aguacate.
Nikneki ajawakat, pujpula wan tujtumat.
p. 28 · See in the dictionary: awakat, tumat
Translation (Spanish)
Quiero aguacates, plátanos y tomates.
Yey awakat, nawi pula wan makwil tumat.
p. 28 · See in the dictionary: awakat, tumat
Translation (Spanish)
Tres aguacates, cuatro plátanos y cinco tomates.
Semaya tujtumat, ajawakat wan pujpula.
p. 28 · See in the dictionary: awakat, tumat
Translation (Spanish)
Sólo tomates,aguacates y plátanos.
5 Tay kichiwa?
Ini se siwat.
p. 31 · See in the dictionary: siwat
Translation (Spanish)
Esta es una mujer.
Uni se takat.
p. 31 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
Ese es un hombre.
Tay kichiwa ne siwat?
p. 31 · See in the dictionary: siwat
Translation (Spanish)
¿Qué hace la mujer?
Ne siwat tekiti tik ne tenkal.
p. 31 · See in the dictionary: siwat
Translation (Spanish)
La mujer trabaja en el patio.
Wan ne takat?
p. 31 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
¿Y el hombre?
Ne takat takwa.
p. 31 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
El hombre come.
6 Tay kichiwat yejemet?
Se siwat.
p. 33 · See in the dictionary: siwat
Translation (Spanish)
Una mujer.
Ume takat.
p. 33 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
Dos hombres.
Kan nemi ne siwat?
p. 33 · See in the dictionary: siwat
Translation (Spanish)
¿Dónde está la mujer?
Tay kichiwa ne siwat?
p. 33 · See in the dictionary: siwat
Translation (Spanish)
¿Qué hace la mujer?
Wan tay kichiwat ne takamet?
p. 33 · See in the dictionary: chiwa
Translation (Spanish)
¿Y qué hacen los hombres?
Ne takamet wan ne siwatket tekitit.
p. 33 · See in the dictionary: siwat
Translation (Spanish)
Los hombres y las mujeres trabajan.
8 Nikpia se mistun
Tay kichiwa ne siwat?
p. 38 · See in the dictionary: siwat
Translation (Spanish)
¿Qué hace la mujer?
Yaja kichiwa se petat?
p. 38 · See in the dictionary: petat
Translation (Spanish)
¿Ella hace un petate?
Yaja te kichiwa se petat.
p. 38 · See in the dictionary: petat
Translation (Spanish)
Ella no hace un petate.
Tay kimana uni lamatzin?
p. 38 · See in the dictionary: lamat, lamatzin
Translation (Spanish)
¿Qué cuece esa anciana?
Ne kujkunet nusan kikwat et.
p. 38 · See in the dictionary: kwa
Translation (Spanish)
Los niños también comen frijoles.
Semaya ne mistun te kikwa tatka.
p. 38 · See in the dictionary: tatka
Translation (Spanish)
Sólo el gato no come nada.
Taja tikishmati?
p. 39 · See in the dictionary: ishmati
Translation (Spanish)
¿Tú lo conoces?
Naja nikishmati.
p. 39 · See in the dictionary: ishmati, mati
Translation (Spanish)
Yo lo conozco.
Tikmati keski?
p. 39 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
¿Sabes cuántos?
Te nikmati.
p. 39 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
No sé.
13 Chilkwachtzin
Nunoya, sujsul patawak ne muten! ina Chilkwachtzin.
p. 53 · See in the dictionary: patawak
Translation (Spanish)
Abuela, ¡qué ancha es su boca! dice Caperucita Roja.
Kia, ne nuten patawak pal naja nimetzkwa!
p. 53 · See in the dictionary: patawak
Translation (Spanish)
Sí, mi boca es ancha para que yo te coma!
14 Tinemit tik Witzapan
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan.
p. 56 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas.
Tay ankichiwat tik Witzapan?
p. 56 · See in the dictionary: chiwa
Translation (Spanish)
¿Qué hacen en Santo Domingo de Guzmán?
Nusan tikchiwat kumal.
p. 56 · See in the dictionary: chiwa
Translation (Spanish)
Titekitit tik ne mil. Nusan tikchiwat kumal.
Trabajamos en la milpa. También hacemos comales.
Muchi antaketzat Nawat?
p. 56 · See in the dictionary: taketza, Nawat
Translation (Spanish)
¿Todos hablan náhuat?
15 Antaketzat Nawat?
Antaketzat Nawat tik anmutechan?
p. 59 · See in the dictionary: taketza, Nawat
Translation (Spanish)
¿Ustedes hablan náhuat en su pueblo?
Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
p. 59
Translation (Spanish)
Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.
Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?
p. 59 · See in the dictionary: Nawat
Translation (Spanish)
¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?
Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.
p. 59
Translation (Spanish)
En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.
Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?
p. 59 · See in the dictionary: pia, Nawat
Translation (Spanish)
Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?
¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?
Semaya tikpiat se.
p. 59 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.
Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
p. 59
Translation (Spanish)
Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.
16 Miak o chiupi?
Keski tamachtiluyan ankipiat tik anmutechan?
p. 61 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
¿Cuántas escuelas tienen en su pueblo?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.
p. 61 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.
Te nikmati, pero tik ne wey tamachtiluyan nemit miak kunet, wan tik ne chikitik, nemit semaya chiupi.
p. 61 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
No sé, pero en la escuela grande hay muchos niños, y en la pequeña, sólo hay pocos.
Muchi ne kujkunet mumachtiat tik anmutechan?
p. 61
Translation (Spanish)
¿Todos los niños estudian en su pueblo?
Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.
p. 61
Translation (Spanish)
Tesu muchi. Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.
No todos. Algunos estudian y trabajan, y algunos no estudian, sólo trabajan.
18 Kan minaya?
19 Te nikajsi nuamatzin
Shikwi se tisat wan shitajkwilu tik ne muamatzin!
p. 68
Translation (Spanish)
¡Usa un lápiz y escribe en tu cuaderno!
Ka te nikmati kan nemi nuamatzin.
p. 68 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
Que no sé dónde está mi cuaderno.
20 Shu shikua se amatzin!
Shikishti muchi tik ne mukustalchin pal tiktemuat ne muamatzin.
p. 70
Translation (Spanish)
Saca todo de tu mochila para que busquemos tu cuaderno.
Shikita, naja nikishtia muchi, pero te nikita ne amatzin.
p. 70
Translation (Spanish)
Nemi yek. Shikita, naja nikishtia muchi, pero te nikita ne amatzin.
Está bien. Mira, yo saco todo. Pero no veo el cuaderno.
Nikmati!
p. 70 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
Nikmati! Yajika te niweli nitajkwilua!
¡Lo sé, por eso no puedo escribir!
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan.
p. 70
Translation (Spanish)
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan. Shu shikua se!
Necesitas un cuaderno para escribir en la escuela. Ve a comprar uno.
Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj.
p. 70
Translation (Spanish)
Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj. Shu ka ne!
Venden cuadernos en esa tienda. Ve ahí.
Keski ipatiw?
p. 70 · See in the dictionary: patiw
Translation (Spanish)
¿Cuánto cuesta?
Inte nikmati.
p. 70 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
Inte nikmati. Shu shitajtani tik ne tiendaj.
No sé. Ve a preguntar en la tienda.
21 Te niweli nitajkwilua
Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu...
p. 74
Translation (Spanish)
Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu... Wan ashan kanka tiaw?
Abre tu cuaderno y escribe... ¿Y ahora a dónde vas?
Niaw nikua se yankwik amatzin.
p. 74
Translation (Spanish)
Voy a comprar un nuevo cuaderno.
Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.
p. 74 · See in the dictionary: iswat
Translation (Spanish)
Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.
Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.
Ika te nikmati kan nemi ne nutisaw!
p. 74 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
¡Porque no sé dónde está mi lápiz!
22 Tiwitz nuwan?
Naja niaw ka tiendaj nikua se amatzin.
p. 76
Translation (Spanish)
Naja niaw ka tiendaj nikua se amatzin. Tiwitz nuwan?
Yo voy a la tienda a comprar un cuaderno. ¿Vienes conmigo?
Naja nikmati!
p. 76 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
Naja nikmati! Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj. Tikneki?
¡Yo sé! Podemos ir a tu casa primero, y luego tu hermano puede venir con nosotros a la tienda.
23 Kanka yawi?
Yaja yawi ka tiendaj kikua se yankwik amatzin.
p. 79
Translation (Spanish)
Va a la tienda a comprar un nuevo lápiz.
Taika muneki se yankwik amatzin?
p. 79
Translation (Spanish)
¿Por qué necesita un nuevo lápiz?
Ashan te weli tajkwilua ika te kiajsi ne iamatzin.
p. 79
Translation (Spanish)
Ika nemi pal tajkwilua. Ashan te weli tajkwilua ika te kiajsi ne iamatzin. Kitemua kitemua wan te kiajsi.
Porque tiene que escribir en su cuaderno. Ahora no puede escribir porque no encuentra su lápiz. Busca y busca pero no lo encuentra.
Kinamakat ajamatzin tik ne tiendaj?
p. 79
Translation (Spanish)
¿En la tienda venden lápices?
Kinamakat.
p. 79
Translation (Spanish)
Sí.
Tikmati keski ipatiw?
p. 79 · See in the dictionary: patiw, mati
Translation (Spanish)
¿Y sabes cuánto cuesta?
Te nikmati, yawi tajtani tik ne tiendaj.
p. 79 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
No sé, va a preguntar en la tienda.
24 Tik ne tiankis (1)
Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia.
p. 81 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe.
p. 81 · See in the dictionary: awakat
Translation (Spanish)
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia.
p. 81 · See in the dictionary: tumat
Translation (Spanish)
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis.
p. 81 · See in the dictionary: awakat, siwat
Translation (Spanish)
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.
Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
p. 81 · See in the dictionary: patiw
Translation (Spanish)
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.
— Tikneki nusan awakat?
p. 81 · See in the dictionary: awakat
Translation (Spanish)
— Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.
— ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.
Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.
p. 81 · See in the dictionary: tumat
Translation (Spanish)
— Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.
— ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.
— Keski ipatiw ne ajawakat? — kilwia Paula.
p. 81 · See in the dictionary: awakat, patiw
Translation (Spanish)
— ¿Cuánto valen los aguacates? — le dice Paula.
25 Tik ne tiankis (2)
— Keski ipatiw?
p. 84 · See in the dictionary: patiw
Translation (Spanish)
— ¿Cuánto vale?
26 Tik ne shajkal
Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat.
p. 86
Translation (Spanish)
— Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
— No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.
Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat.
p. 86
Translation (Spanish)
— Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
— No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.
Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
p. 86
Translation (Spanish)
— Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
— No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
— Tiweli titaketza Nawat?
p. 88 · See in the dictionary: Nawat
Translation (Spanish)
— ¿Puedes hablar náhuat?
— Ne Nawat mukaki ka muchan?
p. 88 · See in the dictionary: Nawat
Translation (Spanish)
— ¿El náhuat se oye en tu casa?
— Nunoya wan nutatanoy welit taketzat.
p. 88 · See in the dictionary: tatanoy
Translation (Spanish)
— Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!
— Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!
— Mumachtiat tik ne tamachtiluyan.
p. 88
Translation (Spanish)
— Mumachtiat tik ne tamachtiluyan. Naja nusan niaw nimumachtia.
— Aprenden en la escuela. Yo también voy a aprender.
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.
p. 88 · See in the dictionary: Nawat
Translation (Spanish)
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
— Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...
— Kujkunet, ankinekit mumachtiat Nawat?
p. 88 · See in the dictionary: Nawat
Translation (Spanish)
— Niños, ustedes quieren aprender náhuat?
— Tiknekit titaketzat ne taketzalis ipal ne tunoywan!
p. 88
Translation (Spanish)
— ¡Queremos hablar la lengua de nuestros abuelos!
— Wan ika ne Nawat yektzin!
p. 88 · See in the dictionary: Nawat
Translation (Spanish)
— ¡El náhuat es lindo!
28 Keman tiaw timukwepa?
Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.
p. 92 · See in the dictionary: Sentzunat
Translation (Spanish)
— Niaw nikisa peyna. Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.
— Así es, voy a ir a Sonsonate en el autobús.
— Yek, timuitat senpa ka teutak.
p. 92 · See in the dictionary: ita
Translation (Spanish)
— Bien, nos vemos otra vez en la tarde.
Tiawit timuitat kwak nimukwepa.
p. 92 · See in the dictionary: ita
Translation (Spanish)
— Yek. Tiawit timuitat kwak nimukwepa.
— Sí. Nos veremos cuando regrese.
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
— Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.
p. 94
Translation (Spanish)
— Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.
— Tikmati kanka yasneki?
p. 94 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
— ¿Sabes a dónde va a ir?
— Ka Sentzunat.
p. 94 · See in the dictionary: Sentzunat
Translation (Spanish)
— A Sonsonate.
Sentences 1–100 of 274 · Next
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).