Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts
249 occurrences · Clear
King, Timumachtikan! (2011)
249 occurrences
4 Tay tikneki?
Tay tikneki?
p. 27 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
¿Qué quiere (usted)?
Tikneki et?
p. 27 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
¿Quiere frijoles?
Tikneki tamal?
p. 27 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
¿Quiere tortillas?
Tikneki yey?
p. 27 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
Keski? Tikneki yey?
¿Cuántas? ¿Quiere tres?
Tay tikneki?
p. 28 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
¿Qué quieres?
Keski tikneki?
p. 28 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
¿Cuántos quieres?
Tikneki nusan ejelut?
p. 28 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
¿Quieres también elotes?
Te tikneki chijchil?
p. 28 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
¿No quieres chiles?
5 Tay kichiwa?
Ne kunet nemi tik ne kal.
p. 30 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
El niño está en la casa.
Ne kal nemi tik ini ujti.
p. 30 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
La casa está en esta calle.
Nemi tik ne techan.
p. 30 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Está en el pueblo.
Ne pelu nemi tik ne tenkal.
p. 30 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
El perro está en el patio.
Semaya ne kunet nemi tik ne kal.
p. 30 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Sólo el niño está en la casa.
Ne siwat tekiti tik ne tenkal.
p. 31 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
La mujer trabaja en el patio.
Kuchi tik ne kal.
p. 31 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Duerme en la casa.
Yaja mutalua tik ne ujti.
p. 31 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Él corre en la calle.
6 Tay kichiwat yejemet?
Nemi ka nikan tik ne tenkal.
p. 33 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Está aquí en el patio.
Nemit ka né tik ne mil.
p. 33 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Están ahí en la milpa.
Yaja tekiti tik ne tenkal.
p. 33 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Ella trabaja en el patio.
Yejemet tekitit tik ne mil.
p. 33 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Ellos trabajan en la milpa.
7 Tay horaj timuketza?
Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj.
p. 35 · See in the dictionary: kisa
Translation (Spanish)
Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.
¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.
Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.
p. 35 · See in the dictionary: kuchi
Translation (Spanish)
¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.
8 Nikpia se mistun
9 Tay tikchiwa?
Tay tikchiwa?
p. 41 · See in the dictionary: chiwa
Translation (Spanish)
¿Qué hace (usted)?
Kan tikchiwa ne tajtamal?
p. 41 · See in the dictionary: chiwa
Translation (Spanish)
¿Dónde hace las tortillas?
Nikmana ne et tik se kumit, wan niktalia ne kumit pak ne tit.
p. 41 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Cuezo los frijoles en una olla, y pongo la olla encima del fuego.
Kipalewia iteku tik ne mil.
p. 41 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Ayuda a su padre en la milpa.
10 Tay tikwa?
Tay tikchiwa, pipil?
p. 44 · See in the dictionary: chiwa
Translation (Spanish)
¿Qué haces, muchacho?
Tay tikwa?
p. 44 · See in the dictionary: kwa
Translation (Spanish)
¿Qué comes?
Nikpalewia nuteku tik ne mil.
p. 44 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Ayudo a mi padre en la milpa.
12 Ken ne mupelu?
Tikpia se pelu?
p. 49 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
¿Tienes un perro?
Tay nemi tik mutechan?
p. 51 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
¿Qué hay en tu pueblo?
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan.
p. 51 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.
En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.
Tay nemi tik ne kojtan?
p. 51 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
¿Qué hay en el monte?
Tik ne kojtan nemit kwajkwawit.
p. 51 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
En el monte hay árboles.
Tikpia mil?
p. 51 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
¿Tienes milpa?
Nitekiti mujmusta tik ne numil.
p. 51 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Nikpia. Nitekiti mujmusta tik ne numil.
Tengo. Trabajo en mi milpa todos los días.
14 Tinemit tik Witzapan
Naja ninemi tik Ijtzalku.
p. 56 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Yo vivo en Izalco.
Tik nutechan nemit tajtamachtiluyan, teujteupan wan miak kal.
p. 56 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
En mi pueblo hay escuelas, iglesias y muchas casas.
Tejemet tinemit tik Witzapan.
p. 56 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Nosotros vivimos en Santo Domingo de Guzmán.
Keski tamachtiluyan nemit tik Witzapan?
p. 56 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
¿Cuántas escuelas hay en Santo Domingo?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan.
p. 56 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik, pia
Translation (Spanish)
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas.
Tay ankichiwat tik Witzapan?
p. 56 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
¿Qué hacen en Santo Domingo de Guzmán?
Titekitit tik ne mil.
p. 56 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Titekitit tik ne mil. Nusan tikchiwat kumal.
Trabajamos en la milpa. También hacemos comales.
Nusan tikchiwat kumal.
p. 56 · See in the dictionary: chiwa
Translation (Spanish)
Titekitit tik ne mil. Nusan tikchiwat kumal.
Trabajamos en la milpa. También hacemos comales.
15 Antaketzat Nawat?
Antaketzat Nawat tik anmutechan?
p. 59 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
¿Ustedes hablan náhuat en su pueblo?
Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?
p. 59 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?
Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.
p. 59 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.
Semaya tikpiat se.
p. 59 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.
Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
p. 59 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.
16 Miak o chiupi?
Keski tamachtiluyan ankipiat tik anmutechan?
p. 61 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
¿Cuántas escuelas tienen en su pueblo?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.
p. 61 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik, pia
Translation (Spanish)
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.
Te nikmati, pero tik ne wey tamachtiluyan nemit miak kunet, wan tik ne chikitik, nemit semaya chiupi.
p. 61 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
No sé, pero en la escuela grande hay muchos niños, y en la pequeña, sólo hay pocos.
Muchi ne kujkunet mumachtiat tik anmutechan?
p. 61 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
¿Todos los niños estudian en su pueblo?
19 Te nikajsi nuamatzin
Shikwi se tisat wan shitajkwilu tik ne muamatzin!
p. 68 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
¡Usa un lápiz y escribe en tu cuaderno!
Kan tikana senpa?
p. 68
Translation (Spanish)
¿Dónde lo guardas!
Nikana senpa tik ne nukustalchin.
p. 68 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Lo guardo siempre en mi mochila.
Wan ne mukustalchin, kan tikpia?
p. 68 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
Y tu mochila, ¿dónde la tienes?
20 Shu shikua se amatzin!
Shikishti muchi tik ne mukustalchin pal tiktemuat ne muamatzin.
p. 70 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Saca todo de tu mochila para que busquemos tu cuaderno.
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan.
p. 70 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan. Shu shikua se!
Necesitas un cuaderno para escribir en la escuela. Ve a comprar uno.
Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj.
p. 70 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj. Shu ka ne!
Venden cuadernos en esa tienda. Ve ahí.
Shu shitajtani tik ne tiendaj.
p. 70 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Inte nikmati. Shu shitajtani tik ne tiendaj.
No sé. Ve a preguntar en la tienda.
21 Te niweli nitajkwilua
Tiweli tiaw tikua se nemanha.
p. 74 · See in the dictionary: kua
Translation (Spanish)
Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.
Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.
Ashan tiweli tikwi ne nupal.
p. 74
Translation (Spanish)
Ashan tiweli tikwi ne nupal. Tiweli tiktemua ne mupal nemanha.
Ahora puedes usar el mío. Puedes buscar el tuyo luego.
Tiweli tiktemua ne mupal nemanha.
p. 74
Translation (Spanish)
Ashan tiweli tikwi ne nupal. Tiweli tiktemua ne mupal nemanha.
Ahora puedes usar el mío. Puedes buscar el tuyo luego.
22 Tiwitz nuwan?
Tikneki?
p. 76 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
Naja nikmati! Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj. Tikneki?
¡Yo sé! Podemos ir a tu casa primero, y luego tu hermano puede venir con nosotros a la tienda.
23 Kanka yawi?
Kinamakat ajamatzin tik ne tiendaj?
p. 79 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
¿En la tienda venden lápices?
Tikmati keski ipatiw?
p. 79 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
¿Y sabes cuánto cuesta?
Te nikmati, yawi tajtani tik ne tiendaj.
p. 79 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
No sé, va a preguntar en la tienda.
24 Tik ne tiankis (1)
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis.
p. 81 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.
— Tikneki nusan awakat?
p. 81 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
— Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.
— ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.
25 Tik ne tiankis (2)
Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi.
p. 84 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi. Yaja kitajtanilia se tanamakani:
Paula busca chiles en el mercado y no encuentra. Ella le pregunta a una vendedora:.
— Taja tiknamaka chil?
p. 84
Translation (Spanish)
— ¿Usted vende chile?
— Yek tunal, taja tikpia chil?
p. 84 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
— Buen día, ¿usted tiene chile?
— Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.
p. 84 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
— Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.
26 Tik ne shajkal
— Shikita uni kuyamet tik ne ujti.
p. 86 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
— Shikita uni kuyamet tik ne ujti. Wan taja, tikpia kujkuyamet?
— ¡Mira ese cerdo en el camino! ¿Tu tienes un cerdo?
Wan taja, tikpia kujkuyamet?
p. 86 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
— Shikita uni kuyamet tik ne ujti. Wan taja, tikpia kujkuyamet?
— ¡Mira ese cerdo en el camino! ¿Tu tienes un cerdo?
— Nikpia ume tik ne shajkal.
p. 86 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
— Tengo dos en el rancho.
— Nusan tikpia wey takwalmet?
p. 86 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
— ¿También tienes otros animales?
— Tikpia wakash?
p. 86 · See in the dictionary: pia
Translation (Spanish)
— ¿Tienes vaca?
Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat.
p. 86
Translation (Spanish)
— Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
— No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.
Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat.
p. 86
Translation (Spanish)
— Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
— No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
— Mumachtiat tik ne tamachtiluyan.
p. 88 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
— Mumachtiat tik ne tamachtiluyan. Naja nusan niaw nimumachtia.
— Aprenden en la escuela. Yo también voy a aprender.
— Taika tikneki timumachtia?
p. 88 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
— ¿Por qué quieres aprender?
— Tiknekit!!
p. 88
Translation (Spanish)
— ¡¡Sí!!
— Tiknekit titaketzat ne taketzalis ipal ne tunoywan!
p. 88
Translation (Spanish)
— ¡Queremos hablar la lengua de nuestros abuelos!
28 Keman tiaw timukwepa?
— Tay tiaw tikchiwa musta?
p. 92 · See in the dictionary: chiwa
Translation (Spanish)
— ¿Qué vas a hacer mañana?
— Tiaw tikisa peyna?
p. 92 · See in the dictionary: kisa
Translation (Spanish)
— ¿Entonces vas a salir temprano?
Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.
p. 92 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
— Niaw nikisa peyna. Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.
— Así es, voy a ir a Sonsonate en el autobús.
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
— Tay tiaw tikchiwa musta ka tapuyawa?
p. 94 · See in the dictionary: chiwa
Translation (Spanish)
— ¿Qué vas a hacer mañana por la mañana?
— Taika tikneki titaketza iwan?
p. 94 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
— ¿Por qué quieres hablar con él?
— Te tiaw tiweli tikita ne tajtzin Francisco musta ka tapuyawa.
p. 94 · See in the dictionary: ita
Translation (Spanish)
— No podrás ver al señor Francisco mañana por la mañana.
— Tikmati kanka yasneki?
p. 94 · See in the dictionary: mati
Translation (Spanish)
— ¿Sabes a dónde va a ir?
Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.
p. 94
Translation (Spanish)
— Te nikmati, te nechilwij. Pero yawi mukwepa ka tajkutunal. Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.
— No sé, no me dijo. Pero regresará a mediodía. Puedes ir a preguntarle en la tarde.
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Nunoya nemi tik se chikitik kal ijtik ne kojtan.
p. 95 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
— Mi abuela vive en una pequeña casa dentro del bosque.
— Su tikneki, niweli niwitz muwan pal nimetzpalewia.
p. 95 · See in the dictionary: neki
Translation (Spanish)
— Si querés, puedo venir contigo para ayudarte.
— Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti.
p. 95 · See in the dictionary: Nawat, tajtani, tik
Translation (Spanish)
— Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti. Niawa tel!
— Ella me dijo que no puedo hablar con nadie en el camino. Ya me voy pues!
31 Nikelnamiki nutechan
Tikishmati?
p. 97 · See in the dictionary: ishmati
Translation (Spanish)
— Ninemi nikelnamiki nutechan. Tikishmati?
— Me estoy acordando de mi pueblo. ¿Lo conoces?
Sentences 1–100 of 216 · Next
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).