Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts

244 occurrences · Clear

King, Timumachtikan! (2011)

244 occurrences

3 Ini ne tamachtiani

  • Yaja se siwat.

    p. 23 · See in the dictionary: siwat

    Translation (Spanish)

    Ella es una mujer.

  • Yaja se takat.

    p. 23 · See in the dictionary: takat

    Translation (Spanish)

    Él es un hombre.

  • Uni se awakat?

    p. 24 · See in the dictionary: awakat

    Translation (Spanish)

    ¿Eso es un aguacate?

  • Ini se awakat.

    p. 24 · See in the dictionary: awakat

    Translation (Spanish)

    E. Ini se awakat.

    Sí. Esto es un aguacate.

  • Uni se tumat?

    p. 24 · See in the dictionary: tumat

    Translation (Spanish)

    ¿Eso es un tomate?

4 Tay tikneki?

  • Shinechmaka se awakat.

    p. 27 · See in the dictionary: awakat

    Translation (Spanish)

    Deme un aguacate.

  • Sema pula wan awakat.

    p. 27 · See in the dictionary: awakat

    Translation (Spanish)

    Sólo plátano y aguacate.

  • Nikneki ajawakat, pujpula wan tujtumat.

    p. 28 · See in the dictionary: awakat, tumat

    Translation (Spanish)

    Quiero aguacates, plátanos y tomates.

  • Yey awakat, nawi pula wan makwil tumat.

    p. 28 · See in the dictionary: awakat, tumat

    Translation (Spanish)

    Tres aguacates, cuatro plátanos y cinco tomates.

  • Semaya tujtumat, ajawakat wan pujpula.

    p. 28 · See in the dictionary: awakat, tumat

    Translation (Spanish)

    Sólo tomates,aguacates y plátanos.

5 Tay kichiwa?

  • Ini se siwat.

    p. 31 · See in the dictionary: siwat

    Translation (Spanish)

    Esta es una mujer.

  • Uni se takat.

    p. 31 · See in the dictionary: takat

    Translation (Spanish)

    Ese es un hombre.

  • Tay kichiwa ne siwat?

    p. 31 · See in the dictionary: siwat

    Translation (Spanish)

    ¿Qué hace la mujer?

  • Ne siwat tekiti tik ne tenkal.

    p. 31 · See in the dictionary: siwat

    Translation (Spanish)

    La mujer trabaja en el patio.

  • Wan ne takat?

    p. 31 · See in the dictionary: takat

    Translation (Spanish)

    ¿Y el hombre?

  • Ne takat takwa.

    p. 31 · See in the dictionary: takat

    Translation (Spanish)

    El hombre come.

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Se siwat.

    p. 33 · See in the dictionary: siwat

    Translation (Spanish)

    Una mujer.

  • Ume takat.

    p. 33 · See in the dictionary: takat

    Translation (Spanish)

    Dos hombres.

  • Kan nemi ne siwat?

    p. 33 · See in the dictionary: siwat

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está la mujer?

  • Tay kichiwa ne siwat?

    p. 33 · See in the dictionary: siwat

    Translation (Spanish)

    ¿Qué hace la mujer?

  • Wan tay kichiwat ne takamet?

    p. 33 · See in the dictionary: chiwa

    Translation (Spanish)

    ¿Y qué hacen los hombres?

8 Nikpia se mistun

  • Tay kichiwa ne siwat?

    p. 38 · See in the dictionary: siwat

    Translation (Spanish)

    ¿Qué hace la mujer?

  • Yaja kichiwa se petat?

    p. 38 · See in the dictionary: petat

    Translation (Spanish)

    ¿Ella hace un petate?

  • Yaja te kichiwa se petat.

    p. 38 · See in the dictionary: petat

    Translation (Spanish)

    Ella no hace un petate.

  • Ne kujkunet nusan kikwat et.

    p. 38 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Los niños también comen frijoles.

14 Tinemit tik Witzapan

  • Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan.

    p. 56 · See in the dictionary: pia

    Translation (Spanish)

    En nuestro pueblo tenemos dos escuelas.

  • Tay ankichiwat tik Witzapan?

    p. 56 · See in the dictionary: chiwa

    Translation (Spanish)

    ¿Qué hacen en Santo Domingo de Guzmán?

  • Nusan tikchiwat kumal.

    p. 56 · See in the dictionary: chiwa

    Translation (Spanish)

    Titekitit tik ne mil. Nusan tikchiwat kumal.

    Trabajamos en la milpa. También hacemos comales.

  • Muchi antaketzat Nawat?

    p. 56 · See in the dictionary: taketza, Nawat

    Translation (Spanish)

    ¿Todos hablan náhuat?

15 Antaketzat Nawat?

  • Antaketzat Nawat tik anmutechan?

    p. 59 · See in the dictionary: taketza, Nawat

    Translation (Spanish)

    ¿Ustedes hablan náhuat en su pueblo?

  • Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    p. 59

    Translation (Spanish)

    Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.

  • Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?

    p. 59 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    ¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?

  • Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.

    p. 59

    Translation (Spanish)

    En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.

  • Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?

    p. 59 · See in the dictionary: pia, Nawat

    Translation (Spanish)

    Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?

    ¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?

  • Semaya tikpiat se.

    p. 59 · See in the dictionary: pia

    Translation (Spanish)

    Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.

    Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.

  • Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.

    p. 59

    Translation (Spanish)

    Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.

    Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.

16 Miak o chiupi?

  • Keski tamachtiluyan ankipiat tik anmutechan?

    p. 61 · See in the dictionary: pia

    Translation (Spanish)

    ¿Cuántas escuelas tienen en su pueblo?

  • Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.

    p. 61 · See in the dictionary: pia

    Translation (Spanish)

    En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.

  • Muchi ne kujkunet mumachtiat tik anmutechan?

    p. 61

    Translation (Spanish)

    ¿Todos los niños estudian en su pueblo?

  • Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.

    p. 61

    Translation (Spanish)

    Tesu muchi. Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.

    No todos. Algunos estudian y trabajan, y algunos no estudian, sólo trabajan.

19 Te nikajsi nuamatzin

  • Shikwi se tisat wan shitajkwilu tik ne muamatzin!

    p. 68

    Translation (Spanish)

    ¡Usa un lápiz y escribe en tu cuaderno!

20 Shu shikua se amatzin!

  • Shikishti muchi tik ne mukustalchin pal tiktemuat ne muamatzin.

    p. 70

    Translation (Spanish)

    Saca todo de tu mochila para que busquemos tu cuaderno.

  • Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj.

    p. 70

    Translation (Spanish)

    Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj. Shu ka ne!

    Venden cuadernos en esa tienda. Ve ahí.

21 Te niweli nitajkwilua

  • Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.

    p. 74 · See in the dictionary: iswat

    Translation (Spanish)

    Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.

    Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.

23 Kanka yawi?

  • Kinamakat ajamatzin tik ne tiendaj?

    p. 79

    Translation (Spanish)

    ¿En la tienda venden lápices?

  • Kinamakat.

    p. 79

    Translation (Spanish)

    Sí.

24 Tik ne tiankis (1)

  • Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe.

    p. 81 · See in the dictionary: awakat

    Translation (Spanish)

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia.

    p. 81 · See in the dictionary: tumat

    Translation (Spanish)

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis.

    p. 81 · See in the dictionary: awakat, siwat

    Translation (Spanish)

    Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.

    Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.

  • — Tikneki nusan awakat?

    p. 81 · See in the dictionary: awakat

    Translation (Spanish)

    — Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    — ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.

  • Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    p. 81 · See in the dictionary: tumat

    Translation (Spanish)

    — Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    — ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.

  • — Keski ipatiw ne ajawakat? — kilwia Paula.

    p. 81 · See in the dictionary: awakat

    Translation (Spanish)

    — ¿Cuánto valen los aguacates? — le dice Paula.

26 Tik ne shajkal

  • Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat.

    p. 86

    Translation (Spanish)

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

  • Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat.

    p. 86

    Translation (Spanish)

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

  • Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    p. 86

    Translation (Spanish)

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan

  • — Tiweli titaketza Nawat?

    p. 88 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    — ¿Puedes hablar náhuat?

  • — Ne Nawat mukaki ka muchan?

    p. 88 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    — ¿El náhuat se oye en tu casa?

  • — Nunoya wan nutatanoy welit taketzat.

    p. 88

    Translation (Spanish)

    — Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!

    — Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!

  • — Mumachtiat tik ne tamachtiluyan.

    p. 88

    Translation (Spanish)

    — Mumachtiat tik ne tamachtiluyan. Naja nusan niaw nimumachtia.

    — Aprenden en la escuela. Yo también voy a aprender.

  • — Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.

    p. 88 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    — Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...

    — Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...

  • — Kujkunet, ankinekit mumachtiat Nawat?

    p. 88 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    — Niños, ustedes quieren aprender náhuat?

  • — Tiknekit titaketzat ne taketzalis ipal ne tunoywan!

    p. 88

    Translation (Spanish)

    — ¡Queremos hablar la lengua de nuestros abuelos!

  • — Wan ika ne Nawat yektzin!

    p. 88 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    — ¡El náhuat es lindo!

28 Keman tiaw timukwepa?

  • Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.

    p. 92 · See in the dictionary: Sentzunat

    Translation (Spanish)

    — Niaw nikisa peyna. Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.

    — Así es, voy a ir a Sonsonate en el autobús.

  • — Yek, timuitat senpa ka teutak.

    p. 92 · See in the dictionary: ita

    Translation (Spanish)

    — Bien, nos vemos otra vez en la tarde.

  • Tiawit timuitat kwak nimukwepa.

    p. 92 · See in the dictionary: ita

    Translation (Spanish)

    — Yek. Tiawit timuitat kwak nimukwepa.

    — Sí. Nos veremos cuando regrese.

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • — Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.

    p. 94

    Translation (Spanish)

    — Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.

  • — Ka Sentzunat.

    p. 94 · See in the dictionary: Sentzunat

    Translation (Spanish)

    — A Sonsonate.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Shiawa tel, chikitik, timuitat nemanha...

    p. 95 · See in the dictionary: ita

    Translation (Spanish)

    — Vete pues, pequeña, nos vemos más tarde...

31 Nikelnamiki nutechan

  • Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.

    p. 97 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    — Te keman nikitztuk. Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.

    — Nunca lo he visto. Dicen que mucha gente puede hablar náhuat allí.

  • Pero ashan tea welit taketzat muchi.

    p. 97

    Translation (Spanish)

    — Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    — Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.

  • Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    p. 97

    Translation (Spanish)

    — Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    — Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.

32 Ume takwikalis

  • nin kan munutza ne Nawat

    p. 101 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    aquí donde se habla el náhuat

  • Tik nutechan muchiwat

    p. 101

    Translation (Spanish)

    En mi pueblo se hacen ollas,

  • kumal pal tiknamakat,

    p. 101

    Translation (Spanish)

    comales para vender,

  • iwan tikuat tutakwal

    p. 101 · See in the dictionary: kua

    Translation (Spanish)

    y compramos nuestra comida

  • wan uksejseuk ipal titakwat.

    p. 101 · See in the dictionary: takwa

    Translation (Spanish)

    y otras cosas para comer.

  • tekitit, mawiltiat

    p. 101

    Translation (Spanish)

    trabajan, juegan

  • wan tajtaketzat Nawat.

    p. 101 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    y platican en náhuat.

33 Sujsul nipakiskia

  • — Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat.

    p. 103

    Translation (Spanish)

    — Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    — También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.

  • Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    p. 103 · See in the dictionary: chiwa, kua

    Translation (Spanish)

    — Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    — También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.

  • — Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.

    p. 103 · See in the dictionary: takwa

    Translation (Spanish)

    — No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.

  • Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    p. 103

    Translation (Spanish)

    — Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    — En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...

  • — Sejse siwat kichiwat kumal.

    p. 103 · See in the dictionary: chiwa, siwat

    Translation (Spanish)

    — Algunas mujeres hacen comales en su casa.

  • — Kia, ne takamet te kichiwat.

    p. 103 · See in the dictionary: chiwa

    Translation (Spanish)

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.

    p. 103 · See in the dictionary: siwat

    Translation (Spanish)

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • An miak kipatatiwit ikwajkwach wan tea kinekit taketzat Nawat, o kielkawtiwit.

    p. 103 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    — Te muchi. An miak kipatatiwit ikwajkwach wan tea kinekit taketzat Nawat, o kielkawtiwit.

    — No todo. Hoy muchos han cambiado su vestimenta y ya no quieren hablar náhuat, o lo han olvidado.

  • — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat.

    p. 103

    Translation (Spanish)

    — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.

    — Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!

  • Te tiwelit tikelkawat.

    p. 103

    Translation (Spanish)

    — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.

    — Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!

  • — Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.

    p. 103

    Translation (Spanish)

    — Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.

34 Tay tikchijki?

  • Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal.

    p. 105 · See in the dictionary: kua

    Translation (Spanish)

    — Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.

    — Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.

35 Te niajki nitekiti

  • Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.

    p. 107

    Translation (Spanish)

    Sujsul nipakik kwak nikitak. Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani. Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.

    Me alegré mucho cuando lo vi. Cuando dije que estaba enfermo, él quiso llevarme para ir a un médico. Yo me levanté y me llevó, y fuimos a ver el médico.

  • Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik.

    p. 107 · See in the dictionary: at

    Translation (Spanish)

    Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • — Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa.

    p. 110

    Translation (Spanish)

    — Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa. Timuketzki peyna?

    — ¡Está bien! — dijo su abuela. — Para empezar, ¿a qué hora te despertaste por la mañana? ¿Acaso te levantaste temprano?

  • — Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani.

    p. 111 · See in the dictionary: Nawat

    Translation (Spanish)

    — Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani. Wan timawiltijket.

    — No, también aprendimos una canción en náhuat que nos enseñó la maestra. Y jugamos.

  • Kwak tami tutekiw, tiaw tiwelit tikmanat ne takwal.

    p. 111

    Translation (Spanish)

    — Tiweli tipewa tituchpana, wan naja niaw nipewa nitapaka. Kwak tami tutekiw, tiaw tiwelit tikmanat ne takwal.

    — Puedes empezar a barrer, y yo empezaré a lavar. Después del trabajo, podremos cocinar la comida.

37 Taika te tiwalaj?

  • — Ika niajki Sentzunat, yajika te niwalaj.

    p. 113 · See in the dictionary: Sentzunat

    Translation (Spanish)

    — Porque fui a Sonsonate, por eso no vine.

  • Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito.

    p. 113 · See in the dictionary: Sentzunat

    Translation (Spanish)

    — Te niajki nusel, yajki nuwan se nukunpa itukay Fernando. Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito. Taja tikishmati?

    — No fui solo, fue conmigo un amigo que se llama Fernando. Tomamos el bus y en Sonsonate fuimos a ver a uno de sus hermanos mayores llamado Luisito. ¿Lo conoces?

  • Yaja techwikak titakwat.

    p. 113 · See in the dictionary: takwa

    Translation (Spanish)

    — Ne domingoj panutuk, wan yawi mukwepa ne semanaj witz. Yaja techwikak titakwat.

    — El domingo pasado, y va a regresar la semana que viene. Él nos llevó a comer.

38 Ken intukay?

  • — Ikuni witz se siwat, taja tikita?

    p. 115 · See in the dictionary: siwat

    Translation (Spanish)

    — Allí viene una mujer, ¿la ves?

Sentences 1–100 of 183 · Next

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).