Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
229 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
229 ocurrencias
4 Tay tikneki?
Tikneki et?
p. 27 · Ver en el diccionario: et
Traducción
¿Quiere frijoles?
5 Tay kichiwa?
Kan nemi ne kunet?
p. 30 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
¿Dónde está el niño?
Ne kunet nemi tik ne kal.
p. 30 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
El niño está en la casa.
Semaya ne kunet nemi tik ne kal.
p. 30 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
Sólo el niño está en la casa.
Tay kichiwa ne kunet?
p. 31 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
¿Qué hace el niño?
6 Tay kichiwat yejemet?
Kan nemit ne takamet?
p. 33 · Ver en el diccionario: takat
Traducción
¿Dónde están los hombres?
Wan tay kichiwat ne takamet?
p. 33 · Ver en el diccionario: takat
Traducción
¿Y qué hacen los hombres?
Yejemet tekitit tik ne mil.
p. 33 · Ver en el diccionario: yejemet
Traducción
Ellos trabajan en la milpa.
Ne takamet wan ne siwatket tekitit.
p. 33 · Ver en el diccionario: siwat, takat
Traducción
Los hombres y las mujeres trabajan.
Semaya ne kujkunet te tekitit.
p. 33 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
Sólo los niños no trabajan.
7 Tay horaj timuketza?
Tay horaj timuketza ka tapuyawa? — Nimuketza makwil horaj o makwil horaj wan tajku.
p. 35 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
¿A qué hora te levantas por la mañana? — Me levanto a las cinco o a las cinco y media.
Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.
p. 35 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.
8 Nikpia se mistun
Yaja kichiwa se petat?
p. 38 · Ver en el diccionario: petat
Traducción
¿Ella hace un petate?
Yaja te kichiwa se petat.
p. 38 · Ver en el diccionario: petat
Traducción
Ella no hace un petate.
Yaja kimana et.
p. 38 · Ver en el diccionario: et
Traducción
Ella cuece frijoles.
Ká kikwa ne et?
p. 38 · Ver en el diccionario: et
Traducción
¿Quién come los frijoles?
Ne chulet kikwa ne et.
p. 38 · Ver en el diccionario: shulét, et
Traducción
El anciano come los frijoles.
Ne kujkunet nusan kikwat et.
p. 38 · Ver en el diccionario: et, kunet
Traducción
Los niños también comen frijoles.
Taja tikpia takwalmet?
p. 39 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
¿Tú tienes animales?
9 Tay tikchiwa?
Nikchiwa tamal wan nikmana et.
p. 41 · Ver en el diccionario: et
Traducción
Hago tortillas y cuezo frijoles.
Wan ne et?
p. 41 · Ver en el diccionario: et
Traducción
¿Y los frijoles?
Nikmana ne et tik se kumit, wan niktalia ne kumit pak ne tit.
p. 41 · Ver en el diccionario: et
Traducción
Cuezo los frijoles en una olla, y pongo la olla encima del fuego.
Kikwa tamal iwan et.
p. 41 · Ver en el diccionario: et
Traducción
Come tortillas con frijoles.
10 Tay tikwa?
Nikwa tamal iwan et.
p. 44 · Ver en el diccionario: et
Traducción
Como tortillas con frijoles.
11 Shisa!
Ne inan kinutza pal muketza.
p. 46 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”
La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”
Shimuketza!”
p. 46 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”
La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”
Ne siwapiltzin isa wan muketza.
p. 46 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
La niña despierta y se levanta.
“Eje, ashan nisa wan nimuketza,” ina ne siwapiltzin.
p. 46 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
“Sí, ahora me despierto y me levanto,” dice la niña.
“Nina ka nimuketza, nunan.”
p. 46 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
“Digo que me levanto, mamá.”
12 Ken ne mupelu?
Nusan nemi se wey tepet.
p. 51 · Ver en el diccionario: tepet
Traducción
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.
En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.
13 Chilkwachtzin
Yejemet wejwey pal nimetzkaki yek, nuishwiu!
p. 53 · Ver en el diccionario: kaki, yejemet
Traducción
¡Son grandes para que te oiga bien, nieta mía!
Nusan wejwey pal nimetzita yek! ina ne kuyut.
p. 53 · Ver en el diccionario: ita
Traducción
También son grandes para te vea bien! dice el coyote.
Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut.
p. 53 · Ver en el diccionario: napalua
Traducción
Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!
Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!
Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!
p. 53 · Ver en el diccionario: napalua
Traducción
Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!
Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!
Kia, ne nuten patawak pal naja nimetzkwa!
p. 53 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
Sí, mi boca es ancha para que yo te coma!
14 Tinemit tik Witzapan
15 Antaketzat Nawat?
Antaketzat Nawat tik anmutechan?
p. 59 · Ver en el diccionario: taketza
Traducción
¿Ustedes hablan náhuat en su pueblo?
Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
p. 59
Traducción
Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.
Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?
p. 59 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?
Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.
p. 59 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.
Wan anmejemet?
p. 59 · Ver en el diccionario: anmejemet
Traducción
Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?
¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?
16 Miak o chiupi?
Keski kunet nemit?
p. 61 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
¿Cuántos niños hay?
Te nikmati, pero tik ne wey tamachtiluyan nemit miak kunet, wan tik ne chikitik, nemit semaya chiupi.
p. 61 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
No sé, pero en la escuela grande hay muchos niños, y en la pequeña, sólo hay pocos.
Muchi ne kujkunet mumachtiat tik anmutechan?
p. 61 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
¿Todos los niños estudian en su pueblo?
17 Taika tichuka?
Taika chuka uni kunet?
p. 63 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
Taika chuka uni kunet? Anka kukuya o mayana. Tay kipia? Naja nina ka sekmiki. Yajika te kuchi.
¿Por qué llora ese niño? Acaso está enfermo o tiene hambre. ¿Qué tiene? Yo creo que tiene frío. Por eso no duerme.
Metzkukua mutzuntekun, metzkukua muijti?”
p. 63 · Ver en el diccionario: kukua
Traducción
“Taika tichuka, chikitik? Metzkukua mutzuntekun, metzkukua muijti?”
— ¿Por qué lloras, pequeño/a? ¿Te duele la cabeza o la barriga?
24 Tik ne tiankis (1)
Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia.
p. 81 · Ver en el diccionario: et
Traducción
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
26 Tik ne shajkal
— Shikita uni kuyamet tik ne ujti.
p. 86 · Ver en el diccionario: kuyamet
Traducción
— Shikita uni kuyamet tik ne ujti. Wan taja, tikpia kujkuyamet?
— ¡Mira ese cerdo en el camino! ¿Tu tienes un cerdo?
Wan taja, tikpia kujkuyamet?
p. 86 · Ver en el diccionario: kuyamet
Traducción
— Shikita uni kuyamet tik ne ujti. Wan taja, tikpia kujkuyamet?
— ¡Mira ese cerdo en el camino! ¿Tu tienes un cerdo?
— Se yejemet tiltik, ne seuk istak.
p. 86 · Ver en el diccionario: yejemet
Traducción
— Uno de ellos es negro, el otro es blanco.
— Nusan tikpia wey takwalmet?
p. 86 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— ¿También tienes otros animales?
Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat.
p. 86 · Ver en el diccionario: kuyamet
Traducción
— Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
— No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
— Tiweli titaketza Nawat?
p. 88
Traducción
— ¿Puedes hablar náhuat?
— Nunoya wan nutatanoy welit taketzat.
p. 88
Traducción
— Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!
— Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.
p. 88 · Ver en el diccionario: taketzalis
Traducción
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
— Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...
Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
p. 88 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
— Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...
— Kujkunet, ankinekit mumachtiat Nawat?
p. 88 · Ver en el diccionario: kunet
Traducción
— Niños, ustedes quieren aprender náhuat?
— Tiknekit titaketzat ne taketzalis ipal ne tunoywan!
p. 88 · Ver en el diccionario: taketzalis
Traducción
— ¡Queremos hablar la lengua de nuestros abuelos!
28 Keman tiaw timukwepa?
— Tay horaj tiaw timuketza pal tiaw titekiti?
p. 92 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
— ¿A qué hora te vas a levantar para irte a trabajar?
— Ken senpa, niaw nimuketza kwak tanesi: makwil horaj, anka makwil wan tajku.
p. 92 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
— Como siempre me levantaré al amanecer: a las cinco, tal vez las cinco y media.
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
— Naja nikneki niaw nitaketza iwan ne tamachtiani Francisco.
p. 94 · Ver en el diccionario: taketza
Traducción
— Quiero ir a hablar con el maestro Francisco.
— Taika tikneki titaketza iwan?
p. 94
Traducción
— ¿Por qué quieres hablar con él?
— Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.
p. 94 · Ver en el diccionario: witz
Traducción
— Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Su tikneki, niweli niwitz muwan pal nimetzpalewia.
p. 95 · Ver en el diccionario: palewia
Traducción
— Si querés, puedo venir contigo para ayudarte.
— Tay metzilwij ne munan?
p. 95
Traducción
— ¿Qué te dijo tu madre?
— Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti.
p. 95 · Ver en el diccionario: taketza
Traducción
— Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti. Niawa tel!
— Ella me dijo que no puedo hablar con nadie en el camino. Ya me voy pues!
31 Nikelnamiki nutechan
Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.
p. 97
Traducción
— Te keman nikitztuk. Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.
— Nunca lo he visto. Dicen que mucha gente puede hablar náhuat allí.
Pero ashan tea welit taketzat muchi.
p. 97
Traducción
— Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.
— Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.
Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.
p. 97
Traducción
— Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.
— Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.
Ne taketzalis nemi yultuk.
p. 97 · Ver en el diccionario: taketzalis
Traducción
— Pero muchi teuk kielkawtiwit. Ne taketzalis nemi yultuk.
— ¡Pero todos aún no la han olvidado. La lengua está viva.
Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
p. 97 · Ver en el diccionario: taketzalis
Traducción
— Naja te nikneki nikelkawa. Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka. Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
— ¡Yo no la quiero olvidar. Me lo enseñó mi madre cuando era pequeño. Es el idioma de los abuelos de nuestro pueblo, y también es nuestro idioma.
— Muita ka tiktasujta ne Nawataketzalis!
p. 97 · Ver en el diccionario: Nawat
Traducción
— Se ve que amas la lengua náhuat.
32 Ume takwikalis
33 Sujsul nipakiskia
— Tay itekiw ne chanejket?
p. 103
Traducción
— ¿Cuál es la ocupación de los habitantes?
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit.
p. 103 · Ver en el diccionario: takat
Traducción
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
— En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...
Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
p. 103 · Ver en el diccionario: kunet, siwat
Traducción
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
— En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...
— Semaya ne siwatket?
p. 103 · Ver en el diccionario: siwat
Traducción
— ¿Sólo las mujeres?
— Kia, ne takamet te kichiwat.
p. 103 · Ver en el diccionario: takat
Traducción
— Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.
— Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.
Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.
p. 103 · Ver en el diccionario: siwat
Traducción
— Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.
— Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.
An miak kipatatiwit ikwajkwach wan tea kinekit taketzat Nawat, o kielkawtiwit.
p. 103
Traducción
— Te muchi. An miak kipatatiwit ikwajkwach wan tea kinekit taketzat Nawat, o kielkawtiwit.
— No todo. Hoy muchos han cambiado su vestimenta y ya no quieren hablar náhuat, o lo han olvidado.
Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet.
p. 103
Traducción
— Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.
— Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!
— Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.
p. 103 · Ver en el diccionario: Nawat, taketzalis
Traducción
— Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.
34 Tay tikchijki?
— Naja nimuketzki peyna wan nitekitki muchi ne tapuyawa.
p. 105 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
— Me levanté temprano, y trabajé toda la mañana.
— Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal.
p. 105 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
— Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.
— Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.
Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal.
p. 105 · Ver en el diccionario: yawi, tajtaketza
Traducción
— Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.
— Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.
Kwak tamik, timukwepket.
p. 105 · Ver en el diccionario: mukwepa
Traducción
— Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.
— Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.
35 Te niajki nitekiti
Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.
p. 107 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
Yalua te niajki nitekiti. Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.
Ayer no fui a trabajar. A las seis de la mañana me desperté pero volví a dormir porque no quise levantarme.
Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech.
p. 107 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana. Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech. Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.
Luego me volví a despertar porque tenía hambre. Me levanté a comer pero no me sentí bien, por eso me acosté otra vez y me quedé en la cama. No pude salir porque estaba cansado, estaba enfermo y me dolía la cabeza.
Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.
p. 107 · Ver en el diccionario: ketza, yawi
Traducción
Sujsul nipakik kwak nikitak. Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani. Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.
Me alegré mucho cuando lo vi. Cuando dije que estaba enfermo, él quiso llevarme para ir a un médico. Yo me levanté y me llevó, y fuimos a ver el médico.
Kwak tiajsiket ichan ne tapajtiani, yaja nechitak pero inak ka te kiajsik tatka.
p. 107
Traducción
Kwak tiajsiket ichan ne tapajtiani, yaja nechitak pero inak ka te kiajsik tatka. Inak ka naja te nikukuya, maya nisutawa. Nechmakak se pajti pal nikuni wan nechilwij ma nimukwepa nimuteka nimusewia hasta ma nimumati yek.
Cuando llegamos donde el médico, él me miró pero dijo que no halló nada. Dijo que yo no estaba enfermo, sólo cansado. Me dio una medicina para tomar y me dijo que volviera a acostarme y descansar hasta que me sintiera bien.
Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik.
p. 107
Traducción
Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.
Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.
36 Yawi Carlita ichan inoya
Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach.
p. 110 · Ver en el diccionario: ketza
Traducción
Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach. Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal. Kwak tamik takwa, kiski mutalua. Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.
Carlita se levantó, se lavó de prisa y se puso la ropa. Se sentó a beber un poco de café con una tortilla. Cuando había comido, salió corriendo. Corrió hasta la casa de su abuela.
Shimutali, niaw nimetzmaka atul iwan elut.
p. 110 · Ver en el diccionario: maka
Traducción
— Nemi yek. Shimutali, niaw nimetzmaka atul iwan elut. Tikneki?
— Está bien. Siéntate, te voy a dar atol con elote. ¿Quieres?
Carlita wan inoya mutalijket itech ne mesaj.
p. 110
Traducción
Carlita y su abuela se sentaron junto a la mesa.
Pejki taketza Carlita:
p. 110 · Ver en el diccionario: ketza, taketza
Traducción
Empezó a hablar Carlita:
— Niu-nimetzilwia muchi tay nikchijki yalua.
p. 110
Traducción
— Le voy a contar todo lo que hice ayer.
Oraciones 1–100 de 194 · Siguientes
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).