Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

328 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku189Naja Ni Genaro27Achtu Taksalis3Timumachtikan!62El Pipil de la Región de los Itzalcos22The Pipil Language of El Salvador25

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

189 ocurrencias

Capítulo 1

  • Muchiwa sanse parva sinti ishta ma tami tapishkal.

    p. 19 · Ver en el diccionario: chiwa

Capítulo 5

  • Keman tamit kichiwat muchi uni, ne kiajkawat ne siwapil.

    p. 28 · Ver en el diccionario: muchi

Capítulo 6

  • Kan kimatki ne masat ka musaluk pak ne itzinkujku, kwakuni mutaluk wan muchi ne wijwitzti kan ne panu yawi ashta walak miki.

    p. 31 · Ver en el diccionario: muchi

  • Wan nechilik ka ma niktuka, wan kan niktukak, ma nikpupu, ma nikwichpana, wan ma niaw muchi ne tujtunal, ma niaw nitachias.

    p. 31 · Ver en el diccionario: muchi

  • Wan pejki nikita kan ne tzayantuk, nakak nikita wan pejki nikita ka kumunit, wan nakak nikita ka muchi pipilchichin.

    p. 32 · Ver en el diccionario: muchi

Ver las 163 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

27 ocurrencias

Kwak Naja Nichikitik

  • Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan.

    p. 4 · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.

    Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.

Nitamachtia Nawat

  • Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan.

    p. 6 · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan. Kiunij panuk sujsul shijshiwit.

    Preparaba la tierra para sembrar la milpa, para que en mi casa todos mis hijos y mi mujer no aguantaran hambre. Así pasaron varios años.

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.

    p. 8 · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    —Yawi nemi se congreso ipal ne Nawataketza. Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.

    —Va ha haber un congreso sobre la lengua náhaut. Te lo digo porque si quieres puedes ayudarnos con todos los profesores.

  • Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi.

    p. 8 · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi. Wan kiunij kichiwket pal nechishmatit ne ishmatijket. Kitaket ka naja niweli nitaketza Nawat wan nusan nitawawasua. Anka yajika ka ne nawi congreso nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw.

    Me dijo la fecha del congreso para que llegase. Y así hicieron para conocerme los especialistas. Vieron que yo sabía hablar náhuat y también escribirlo. Quizá por eso es que en cuatro congresos me dijeron que me iban a dar trabajo.

Ken Nipejki Nitekiti Tik Ne Nawataketzalis

  • Naja nikilwij ka kia niaw nipewa niwitz muchi ne dojdomingo pal nikinmachtia.

    p. 12 · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    Naja nikilwij ka kia niaw nipewa niwitz muchi ne dojdomingo pal nikinmachtia. Kiunij nipejki nitekiti tik ne Nawataketzalis.

    Yo le dije que sí, empezaría a venir todos los domingos para enseñarles. Así empecé a trabajar en el náhuat.

Ver las 25 oraciones

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

3 ocurrencias

Tamachtilis 5: Keski ipatiw?

  • Shinechmaka majtakti iwan muchi, ika yejemet chikitik.

    Ver en el diccionario: muchi

Tamachtilis 7. Nimetzinhishmati

  • Nipaki nimetzinhishmati muchi anmejemet.

    Ver en el diccionario: muchi

Tamachtilis 15: nikneki yey kumal wan yey tzutzukul

  • Sepual majtakti dólar pal muchi.

    Ver en el diccionario: muchi

King, Timumachtikan! (2011)

62 ocurrencias

14 Tinemit tik Witzapan

  • Muchi antaketzat Nawat?

    p. 56 · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    ¿Todos hablan náhuat?

  • Tesu muchi, pero miak.

    p. 56 · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    No todos, pero muchos.

15 Antaketzat Nawat?

  • Te muchi.

    p. 59 · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.

  • Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?

    p. 59 · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    ¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?

  • Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.

    p. 59 · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.

Ver las 61 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

22 ocurrencias

p. 56 · Nahuizalco

  • Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.

  • Nutajtzin teku nechilijtiwit, wan naja nikita, ka kinekit muchi ne miakawan, iwan kiuni kenhaya nemi pal tikchat tejemet ka imaku, ka kiuni kenha ne iteku nemi nusan ne inpilawan.

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    Mis señores padres me han dicho, y yo lo veo, que quieren mucho a su familia y eso debemos hacer (nosotros) con ellos, porque así como es el padre deben ser sus hijos.

p. 57 · Nahuizalco

  • Ma' shikcha pensar inte yek, iwan tekiti yek, ini yek muchi.

    p. 57 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    No pienses mal y trabaja bien, pues esto es todo.

p. 65 · Nahuizalco

  • Inte, nunantzin, ma' shikpia taja kwidado, keman talmukwepa tashtawi muchi.

    p. 65 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: muchi

p. 66 · Nahuizalco

  • Nikitztuk takamet, wejwey tejtechan, kojkojtik tejtepet, pajpatawak iwan wejweyak ajat, iwan ajanimales miak clases, ka wan ne nuish muchi nikita kan nimutalua.

    p. 66 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    Nikitztuk mijmiak teya ka ne yajyankwik. Nikitztuk takamet, wejwey tejtechan, kojkojtik tejtepet, pajpatawak iwan wejweyak ajat, iwan ajanimales miak clases, ka wan ne nuish muchi nikita kan nimutalua.

    He visto muchas cosas nuevas. He visto gentes, grandes caseríos, altas montañas, largos y anchos ríos y animales de todas clases, porque con mis ojos todo lo veo en mi carrera.

Ver las 19 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

25 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Pero kenemej tesu mawiltia ka afuera, muchijki entristeser.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Pero, como no jugaba afuera, se puso triste.

  • Kilwia ne inan ma tinakan ne reynaj; kilwia ne inan: Tiut tiyawit tipashaluat nepa ka kujtan Tiut tiawit aber su timuchiwa alegrar chupi.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Su mamá – es decir la reina – su mamá le dijo, “Vamos a dar un paseo allá en el bosque”. “Vamos a ver si no te puedes alegrar un poquito.”

  • Muchiwki alegrar.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Estaba muy a gusto.

  • Muchi ne doctores panutiwit aber asu kipajtiat.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: muchi

    Traducción

    Muchi ne doctores panutiwit aber asu kipajtiat. Tesu welitiwit tesu welitiwit.

    “Todos los doctores han llegado a ver si lo podían curar; y no han podido, no lo han logrado”.

  • Ma mawilti wan mas pipiltzitzin, yu muchiwa alegrar.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    “Déjelo jugar con los otros niños, y se alegrará”.

Ver las 23 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).