Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
321 ocurrencias en 6 textos · Borrar
Tajtaketza pal Ijtzalku187Naja Ni Genaro25Achtu Taksalis3Timumachtikan!61El Pipil de la Región de los Itzalcos22The Pipil Language of El Salvador23
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
187 ocurrencias
Capítulo 1
Muchiwa sanse parva sinti ishta ma tami tapishkal.
p. 19 · Ver en el diccionario: chiwa
Capítulo 5
Keman tamit kichiwat muchi uni, ne kiajkawat ne siwapil.
p. 28 · Ver en el diccionario: muchi
Capítulo 6
Kan kimatki ne masat ka musaluk pak ne itzinkujku, kwakuni mutaluk wan muchi ne wijwitzti kan ne panu yawi ashta walak miki.
p. 31 · Ver en el diccionario: muchi
Wan nechilik ka ma niktuka, wan kan niktukak, ma nikpupu, ma nikwichpana, wan ma niaw muchi ne tujtunal, ma niaw nitachias.
p. 31 · Ver en el diccionario: muchi
Wan pejki nikita kan ne tzayantuk, nakak nikita wan pejki nikita ka kumunit, wan nakak nikita ka muchi pipilchichin.
p. 32 · Ver en el diccionario: muchi
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
25 ocurrencias
Kwak Naja Nichikitik
Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan.
p. 4 · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.
Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.
Nitamachtia Nawat
Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan.
p. 6 · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan. Kiunij panuk sujsul shijshiwit.
Preparaba la tierra para sembrar la milpa, para que en mi casa todos mis hijos y mi mujer no aguantaran hambre. Así pasaron varios años.
Nikpalewia Ne Nawataketzalis
Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.
p. 8 · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
—Yawi nemi se congreso ipal ne Nawataketza. Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.
—Va ha haber un congreso sobre la lengua náhaut. Te lo digo porque si quieres puedes ayudarnos con todos los profesores.
Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi.
p. 8 · Ver en el diccionario: chiwa
Traducción
Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi. Wan kiunij kichiwket pal nechishmatit ne ishmatijket. Kitaket ka naja niweli nitaketza Nawat wan nusan nitawawasua. Anka yajika ka ne nawi congreso nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw.
Me dijo la fecha del congreso para que llegase. Y así hicieron para conocerme los especialistas. Vieron que yo sabía hablar náhuat y también escribirlo. Quizá por eso es que en cuatro congresos me dijeron que me iban a dar trabajo.
Ken Nipejki Nitekiti Tik Ne Nawataketzalis
Naja nikilwij ka kia niaw nipewa niwitz muchi ne dojdomingo pal nikinmachtia.
p. 12 · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
Naja nikilwij ka kia niaw nipewa niwitz muchi ne dojdomingo pal nikinmachtia. Kiunij nipejki nitekiti tik ne Nawataketzalis.
Yo le dije que sí, empezaría a venir todos los domingos para enseñarles. Así empecé a trabajar en el náhuat.
Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)
3 ocurrencias
Tamachtilis 5: Keski ipatiw?
Shinechmaka majtakti iwan muchi, ika yejemet chikitik.
Ver en el diccionario: muchi
Tamachtilis 7. Nimetzinhishmati
Nipaki nimetzinhishmati muchi anmejemet.
Ver en el diccionario: muchi
Tamachtilis 15: nikneki yey kumal wan yey tzutzukul
Sepual majtakti dólar pal muchi.
Ver en el diccionario: muchi
King, Timumachtikan! (2011)
61 ocurrencias
14 Tinemit tik Witzapan
15 Antaketzat Nawat?
Te muchi.
p. 59 · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.
Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?
p. 59 · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?
Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.
p. 59 · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
22 ocurrencias
p. 56 · Nahuizalco
Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.
p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.
Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.
Nutajtzin teku nechilijtiwit, wan naja nikita, ka kinekit muchi ne miakawan, iwan kiuni kenhaya nemi pal tikchat tejemet ka imaku, ka kiuni kenha ne iteku nemi nusan ne inpilawan.
p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
Mis señores padres me han dicho, y yo lo veo, que quieren mucho a su familia y eso debemos hacer (nosotros) con ellos, porque así como es el padre deben ser sus hijos.
p. 57 · Nahuizalco
Ma' shikcha pensar inte yek, iwan tekiti yek, ini yek muchi.
p. 57 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
No pienses mal y trabaja bien, pues esto es todo.
p. 65 · Nahuizalco
Inte, nunantzin, ma' shikpia taja kwidado, keman talmukwepa tashtawi muchi.
p. 65 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: muchi
p. 66 · Nahuizalco
Nikitztuk takamet, wejwey tejtechan, kojkojtik tejtepet, pajpatawak iwan wejweyak ajat, iwan ajanimales miak clases, ka wan ne nuish muchi nikita kan nimutalua.
p. 66 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
Nikitztuk mijmiak teya ka ne yajyankwik. Nikitztuk takamet, wejwey tejtechan, kojkojtik tejtepet, pajpatawak iwan wejweyak ajat, iwan ajanimales miak clases, ka wan ne nuish muchi nikita kan nimutalua.
He visto muchas cosas nuevas. He visto gentes, grandes caseríos, altas montañas, largos y anchos ríos y animales de todas clases, porque con mis ojos todo lo veo en mi carrera.
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
23 ocurrencias
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976
Pero kenemej tesu mawiltia ka afuera, muchijki entristeser.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chiwa
Traducción
Pero, como no jugaba afuera, se puso triste.
Muchiwki alegrar.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chiwa
Traducción
Estaba muy a gusto.
Muchi ne doctores panutiwit aber asu kipajtiat.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: muchi
Traducción
Muchi ne doctores panutiwit aber asu kipajtiat. Tesu welitiwit tesu welitiwit.
“Todos los doctores han llegado a ver si lo podían curar; y no han podido, no lo han logrado”.
Ma mawilti wan mas pipiltzitzin, yu muchiwa alegrar.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chiwa
Traducción
“Déjelo jugar con los otros niños, y se alegrará”.
Muchijki alegrar ne piltzintzin.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chiwa
Traducción
El niño estaba feliz.
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).