Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

244 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

244 ocurrencias

3 Ini ne tamachtiani

  • Yaja se siwat.

    p. 23 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Ella es una mujer.

  • Yaja se takat.

    p. 23 · Ver en el diccionario: takat

    Traducción

    Él es un hombre.

  • Uni se awakat?

    p. 24 · Ver en el diccionario: awakat

    Traducción

    ¿Eso es un aguacate?

  • Ini se awakat.

    p. 24 · Ver en el diccionario: awakat

    Traducción

    E. Ini se awakat.

    Sí. Esto es un aguacate.

  • Uni se tumat?

    p. 24 · Ver en el diccionario: tumat

    Traducción

    ¿Eso es un tomate?

4 Tay tikneki?

  • Shinechmaka se awakat.

    p. 27 · Ver en el diccionario: awakat

    Traducción

    Deme un aguacate.

  • Sema pula wan awakat.

    p. 27 · Ver en el diccionario: awakat

    Traducción

    Sólo plátano y aguacate.

  • Nikneki ajawakat, pujpula wan tujtumat.

    p. 28 · Ver en el diccionario: awakat, tumat

    Traducción

    Quiero aguacates, plátanos y tomates.

  • Yey awakat, nawi pula wan makwil tumat.

    p. 28 · Ver en el diccionario: awakat, tumat

    Traducción

    Tres aguacates, cuatro plátanos y cinco tomates.

  • Semaya tujtumat, ajawakat wan pujpula.

    p. 28 · Ver en el diccionario: awakat, tumat

    Traducción

    Sólo tomates,aguacates y plátanos.

5 Tay kichiwa?

  • Ini se siwat.

    p. 31 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Esta es una mujer.

  • Uni se takat.

    p. 31 · Ver en el diccionario: takat

    Traducción

    Ese es un hombre.

  • Tay kichiwa ne siwat?

    p. 31 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    ¿Qué hace la mujer?

  • Ne siwat tekiti tik ne tenkal.

    p. 31 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    La mujer trabaja en el patio.

  • Wan ne takat?

    p. 31 · Ver en el diccionario: takat

    Traducción

    ¿Y el hombre?

  • Ne takat takwa.

    p. 31 · Ver en el diccionario: takat

    Traducción

    El hombre come.

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Se siwat.

    p. 33 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    Una mujer.

  • Ume takat.

    p. 33 · Ver en el diccionario: takat

    Traducción

    Dos hombres.

  • Kan nemi ne siwat?

    p. 33 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    ¿Dónde está la mujer?

  • Tay kichiwa ne siwat?

    p. 33 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    ¿Qué hace la mujer?

  • Wan tay kichiwat ne takamet?

    p. 33 · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    ¿Y qué hacen los hombres?

8 Nikpia se mistun

  • Tay kichiwa ne siwat?

    p. 38 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    ¿Qué hace la mujer?

  • Yaja kichiwa se petat?

    p. 38 · Ver en el diccionario: petat

    Traducción

    ¿Ella hace un petate?

  • Yaja te kichiwa se petat.

    p. 38 · Ver en el diccionario: petat

    Traducción

    Ella no hace un petate.

  • Ne kujkunet nusan kikwat et.

    p. 38 · Ver en el diccionario: kwa

    Traducción

    Los niños también comen frijoles.

14 Tinemit tik Witzapan

  • Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan.

    p. 56 · Ver en el diccionario: pia

    Traducción

    En nuestro pueblo tenemos dos escuelas.

  • Tay ankichiwat tik Witzapan?

    p. 56 · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    ¿Qué hacen en Santo Domingo de Guzmán?

  • Nusan tikchiwat kumal.

    p. 56 · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    Titekitit tik ne mil. Nusan tikchiwat kumal.

    Trabajamos en la milpa. También hacemos comales.

  • Muchi antaketzat Nawat?

    p. 56 · Ver en el diccionario: taketza, Nawat

    Traducción

    ¿Todos hablan náhuat?

15 Antaketzat Nawat?

  • Antaketzat Nawat tik anmutechan?

    p. 59 · Ver en el diccionario: taketza, Nawat

    Traducción

    ¿Ustedes hablan náhuat en su pueblo?

  • Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    p. 59

    Traducción

    Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.

  • Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?

    p. 59 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    ¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?

  • Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.

    p. 59

    Traducción

    En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.

  • Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?

    p. 59 · Ver en el diccionario: pia, Nawat

    Traducción

    Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?

    ¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?

  • Semaya tikpiat se.

    p. 59 · Ver en el diccionario: pia

    Traducción

    Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.

    Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.

  • Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.

    p. 59

    Traducción

    Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.

    Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.

16 Miak o chiupi?

  • Keski tamachtiluyan ankipiat tik anmutechan?

    p. 61 · Ver en el diccionario: pia

    Traducción

    ¿Cuántas escuelas tienen en su pueblo?

  • Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.

    p. 61 · Ver en el diccionario: pia

    Traducción

    En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.

  • Muchi ne kujkunet mumachtiat tik anmutechan?

    p. 61

    Traducción

    ¿Todos los niños estudian en su pueblo?

  • Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.

    p. 61

    Traducción

    Tesu muchi. Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.

    No todos. Algunos estudian y trabajan, y algunos no estudian, sólo trabajan.

19 Te nikajsi nuamatzin

  • Shikwi se tisat wan shitajkwilu tik ne muamatzin!

    p. 68

    Traducción

    ¡Usa un lápiz y escribe en tu cuaderno!

20 Shu shikua se amatzin!

  • Shikishti muchi tik ne mukustalchin pal tiktemuat ne muamatzin.

    p. 70

    Traducción

    Saca todo de tu mochila para que busquemos tu cuaderno.

  • Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj.

    p. 70

    Traducción

    Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj. Shu ka ne!

    Venden cuadernos en esa tienda. Ve ahí.

21 Te niweli nitajkwilua

  • Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.

    p. 74 · Ver en el diccionario: iswat

    Traducción

    Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.

    Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.

23 Kanka yawi?

  • Kinamakat ajamatzin tik ne tiendaj?

    p. 79

    Traducción

    ¿En la tienda venden lápices?

  • Kinamakat.

    p. 79

    Traducción

    Sí.

24 Tik ne tiankis (1)

  • Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe.

    p. 81 · Ver en el diccionario: awakat

    Traducción

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tumat

    Traducción

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis.

    p. 81 · Ver en el diccionario: awakat, siwat

    Traducción

    Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.

    Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.

  • — Tikneki nusan awakat?

    p. 81 · Ver en el diccionario: awakat

    Traducción

    — Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    — ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.

  • Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tumat

    Traducción

    — Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    — ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.

  • — Keski ipatiw ne ajawakat? — kilwia Paula.

    p. 81 · Ver en el diccionario: awakat

    Traducción

    — ¿Cuánto valen los aguacates? — le dice Paula.

26 Tik ne shajkal

  • Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat.

    p. 86

    Traducción

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

  • Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat.

    p. 86

    Traducción

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

  • Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    p. 86

    Traducción

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan

  • — Tiweli titaketza Nawat?

    p. 88 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    — ¿Puedes hablar náhuat?

  • — Ne Nawat mukaki ka muchan?

    p. 88 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    — ¿El náhuat se oye en tu casa?

  • — Nunoya wan nutatanoy welit taketzat.

    p. 88

    Traducción

    — Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!

    — Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!

  • — Mumachtiat tik ne tamachtiluyan.

    p. 88

    Traducción

    — Mumachtiat tik ne tamachtiluyan. Naja nusan niaw nimumachtia.

    — Aprenden en la escuela. Yo también voy a aprender.

  • — Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.

    p. 88 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    — Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...

    — Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...

  • — Kujkunet, ankinekit mumachtiat Nawat?

    p. 88 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    — Niños, ustedes quieren aprender náhuat?

  • — Tiknekit titaketzat ne taketzalis ipal ne tunoywan!

    p. 88

    Traducción

    — ¡Queremos hablar la lengua de nuestros abuelos!

  • — Wan ika ne Nawat yektzin!

    p. 88 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    — ¡El náhuat es lindo!

28 Keman tiaw timukwepa?

  • Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.

    p. 92 · Ver en el diccionario: Sentzunat

    Traducción

    — Niaw nikisa peyna. Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.

    — Así es, voy a ir a Sonsonate en el autobús.

  • — Yek, timuitat senpa ka teutak.

    p. 92 · Ver en el diccionario: ita

    Traducción

    — Bien, nos vemos otra vez en la tarde.

  • Tiawit timuitat kwak nimukwepa.

    p. 92 · Ver en el diccionario: ita

    Traducción

    — Yek. Tiawit timuitat kwak nimukwepa.

    — Sí. Nos veremos cuando regrese.

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • — Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.

    p. 94

    Traducción

    — Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.

  • — Ka Sentzunat.

    p. 94 · Ver en el diccionario: Sentzunat

    Traducción

    — A Sonsonate.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Shiawa tel, chikitik, timuitat nemanha...

    p. 95 · Ver en el diccionario: ita

    Traducción

    — Vete pues, pequeña, nos vemos más tarde...

31 Nikelnamiki nutechan

  • Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.

    p. 97 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    — Te keman nikitztuk. Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.

    — Nunca lo he visto. Dicen que mucha gente puede hablar náhuat allí.

  • Pero ashan tea welit taketzat muchi.

    p. 97

    Traducción

    — Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    — Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.

  • Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    p. 97

    Traducción

    — Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    — Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.

32 Ume takwikalis

  • nin kan munutza ne Nawat

    p. 101 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    aquí donde se habla el náhuat

  • Tik nutechan muchiwat

    p. 101

    Traducción

    En mi pueblo se hacen ollas,

  • kumal pal tiknamakat,

    p. 101

    Traducción

    comales para vender,

  • iwan tikuat tutakwal

    p. 101 · Ver en el diccionario: kua

    Traducción

    y compramos nuestra comida

  • wan uksejseuk ipal titakwat.

    p. 101 · Ver en el diccionario: takwa

    Traducción

    y otras cosas para comer.

  • tekitit, mawiltiat

    p. 101

    Traducción

    trabajan, juegan

  • wan tajtaketzat Nawat.

    p. 101 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    y platican en náhuat.

33 Sujsul nipakiskia

  • — Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat.

    p. 103

    Traducción

    — Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    — También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.

  • Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    p. 103 · Ver en el diccionario: chiwa, kua

    Traducción

    — Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    — También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.

  • — Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.

    p. 103 · Ver en el diccionario: takwa

    Traducción

    — No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.

  • Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    p. 103

    Traducción

    — Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    — En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...

  • — Sejse siwat kichiwat kumal.

    p. 103 · Ver en el diccionario: chiwa, siwat

    Traducción

    — Algunas mujeres hacen comales en su casa.

  • — Kia, ne takamet te kichiwat.

    p. 103 · Ver en el diccionario: chiwa

    Traducción

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.

    p. 103 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • An miak kipatatiwit ikwajkwach wan tea kinekit taketzat Nawat, o kielkawtiwit.

    p. 103 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    — Te muchi. An miak kipatatiwit ikwajkwach wan tea kinekit taketzat Nawat, o kielkawtiwit.

    — No todo. Hoy muchos han cambiado su vestimenta y ya no quieren hablar náhuat, o lo han olvidado.

  • — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat.

    p. 103

    Traducción

    — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.

    — Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!

  • Te tiwelit tikelkawat.

    p. 103

    Traducción

    — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.

    — Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!

  • — Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.

    p. 103

    Traducción

    — Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.

34 Tay tikchijki?

  • Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal.

    p. 105 · Ver en el diccionario: kua

    Traducción

    — Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.

    — Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.

35 Te niajki nitekiti

  • Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.

    p. 107

    Traducción

    Sujsul nipakik kwak nikitak. Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani. Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.

    Me alegré mucho cuando lo vi. Cuando dije que estaba enfermo, él quiso llevarme para ir a un médico. Yo me levanté y me llevó, y fuimos a ver el médico.

  • Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik.

    p. 107 · Ver en el diccionario: at

    Traducción

    Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • — Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa.

    p. 110

    Traducción

    — Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa. Timuketzki peyna?

    — ¡Está bien! — dijo su abuela. — Para empezar, ¿a qué hora te despertaste por la mañana? ¿Acaso te levantaste temprano?

  • — Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani.

    p. 111 · Ver en el diccionario: Nawat

    Traducción

    — Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani. Wan timawiltijket.

    — No, también aprendimos una canción en náhuat que nos enseñó la maestra. Y jugamos.

  • Kwak tami tutekiw, tiaw tiwelit tikmanat ne takwal.

    p. 111

    Traducción

    — Tiweli tipewa tituchpana, wan naja niaw nipewa nitapaka. Kwak tami tutekiw, tiaw tiwelit tikmanat ne takwal.

    — Puedes empezar a barrer, y yo empezaré a lavar. Después del trabajo, podremos cocinar la comida.

37 Taika te tiwalaj?

  • — Ika niajki Sentzunat, yajika te niwalaj.

    p. 113 · Ver en el diccionario: Sentzunat

    Traducción

    — Porque fui a Sonsonate, por eso no vine.

  • Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito.

    p. 113 · Ver en el diccionario: Sentzunat

    Traducción

    — Te niajki nusel, yajki nuwan se nukunpa itukay Fernando. Tejemet tikwijket ne tawikani, wan tik Sentzunat tiajket tikitat se ne iechkawan itukay Luisito. Taja tikishmati?

    — No fui solo, fue conmigo un amigo que se llama Fernando. Tomamos el bus y en Sonsonate fuimos a ver a uno de sus hermanos mayores llamado Luisito. ¿Lo conoces?

  • Yaja techwikak titakwat.

    p. 113 · Ver en el diccionario: takwa

    Traducción

    — Ne domingoj panutuk, wan yawi mukwepa ne semanaj witz. Yaja techwikak titakwat.

    — El domingo pasado, y va a regresar la semana que viene. Él nos llevó a comer.

38 Ken intukay?

  • — Ikuni witz se siwat, taja tikita?

    p. 115 · Ver en el diccionario: siwat

    Traducción

    — Allí viene una mujer, ¿la ves?

Oraciones 1–100 de 183 · Siguientes

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).