Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

261 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

261 ocurrencias

1 Yek tunal!

2 Ken mutukay?

3 Ini ne tamachtiani

4 Tay tikneki?

5 Tay kichiwa?

6 Tay kichiwat yejemet?

7 Tay horaj timuketza?

  • Tay horaj timuketza ka tapuyawa? — Nimuketza makwil horaj o makwil horaj wan tajku.

    p. 35 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    ¿A qué hora te levantas por la mañana? — Me levanto a las cinco o a las cinco y media.

  • Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.

    p. 35 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.

    ¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.

  • Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.

    p. 35 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    ¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.

8 Nikpia se mistun

  • Nikpia se mistun wan sejse tijlan, pero te nikpia pelu.

    p. 39 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Tengo un gato y unas gallinas, pero no tengo perro.

9 Tay tikchiwa?

  • Ninemi yek, wan taja?

    p. 41 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Estoy bien, ¿y usted?

  • Nikchiwa tamal wan nikmana et.

    p. 41 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Hago tortillas y cuezo frijoles.

  • Wan ne et?

    p. 41 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    ¿Y los frijoles?

  • Nikmana ne et tik se kumit, wan niktalia ne kumit pak ne tit.

    p. 41 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Cuezo los frijoles en una olla, y pongo la olla encima del fuego.

  • Yaja mumachtia ka tapuyawa wan tekiti ka teutak.

    p. 41 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Él estudia por la mañana y trabaja por la tarde.

  • Kikwa tamal iwan et.

    p. 41 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    Come tortillas con frijoles.

  • Nusan mawiltia iwan ikunpawan.

    p. 41 · Ver en el diccionario: kunpa, wan

    Traducción

    También juega con sus amigos.

10 Tay tikwa?

  • Naja nimumachtia ka tapuyawa wan nitekiti ka teutak.

    p. 44 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Yo estudio por la mañana y trabajo por la tarde.

  • Nimukwepa tajkutunal wan nitakwa.

    p. 44 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Regreso a mediodía y como.

  • Nikwa tamal iwan et.

    p. 44 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    Como tortillas con frijoles.

  • Nusan nimawiltia iwan nukunpawan.

    p. 44 · Ver en el diccionario: wan, kunpa

    Traducción

    También juego con mis cheros.

11 Shisa!

  • Ne siwapiltzin isa wan muketza.

    p. 46 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    La niña despierta y se levanta.

  • “Eje, ashan nisa wan nimuketza,” ina ne siwapiltzin.

    p. 46 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    “Sí, ahora me despierto y me levanto,” dice la niña.

  • “Ashan shikwa tamal wan shikuni cafe,” ina ne inan.

    p. 46 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    “Hoy comé tortillas y bebé café,” dice su madre.

12 Ken ne mupelu?

  • Eje, kipia se pelu wan ume mistun.

    p. 49 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Sí, tiene un perro y dos gatos.

  • Ne ipelu tiltik, wan ne imijmistun nusan.

    p. 49 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Su perro es negro, y sus gatos también.

  • Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan.

    p. 51 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.

    En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.

13 Chilkwachtzin

  • Wan ne kuyut kitapua ne iten wey wan kikwa ne siwapiltzin.

    p. 53 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Y el coyote abre su gran boca y se come a la niña.

14 Tinemit tik Witzapan

  • Tik nutechan nemit tajtamachtiluyan, teujteupan wan miak kal.

    p. 56 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    En mi pueblo hay escuelas, iglesias y muchas casas.

15 Antaketzat Nawat?

  • Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    p. 59 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.

    No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.

  • Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.

    p. 59 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.

  • Wan anmejemet?

    p. 59 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?

    ¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?

16 Miak o chiupi?

  • Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.

    p. 61 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.

  • Te nikmati, pero tik ne wey tamachtiluyan nemit miak kunet, wan tik ne chikitik, nemit semaya chiupi.

    p. 61 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    No sé, pero en la escuela grande hay muchos niños, y en la pequeña, sólo hay pocos.

  • Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.

    p. 61 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Tesu muchi. Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.

    No todos. Algunos estudian y trabajan, y algunos no estudian, sólo trabajan.

17 Taika tichuka?

  • “Maka shimajmawi, nukunew, naja ninemi muwan!”

    p. 63 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    — ¡No tengas miedo, mi niño, yo estoy contigo!

18 Kan minaya?

  • Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya.

    p. 66 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya. Kan minaya ashan?

    Nuestro perro juega, corre y se esconde. ¿Dónde se esconde ahora?

  • Niktemua wan te nikajsi...

    p. 66 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Te. Niktemua wan te nikajsi...

    — No. Lo busco y no lo encuentro...

  • Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!

    p. 66 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    Nikmati kan nemi. Shikita! Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!

    Ahora sé dónde está. ¡Mira! ¡Juega con nuestro gato debajo de la mesa!

19 Te nikajsi nuamatzin

  • Ika te nikpia tay iwan.

    p. 68 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    Porque no tengo con qué.

  • Shikwi se tisat wan shitajkwilu tik ne muamatzin!

    p. 68 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    ¡Usa un lápiz y escribe en tu cuaderno!

  • Naja niktemua wan te nikajsi.

    p. 68 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Yo lo busco, pero no lo encuentro.

  • Wan ne mukustalchin, kan tikpia?

    p. 68 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Y tu mochila, ¿dónde la tienes?

21 Te niweli nitajkwilua

  • Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu...

    p. 74 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu... Wan ashan kanka tiaw?

    Abre tu cuaderno y escribe... ¿Y ahora a dónde vas?

  • Wan ashan kanka tiaw?

    p. 74 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu... Wan ashan kanka tiaw?

    Abre tu cuaderno y escribe... ¿Y ahora a dónde vas?

  • Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.

    p. 74 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.

    Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.

22 Tiwitz nuwan?

  • Wan taja?

    p. 76 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Niaw nuchan. Wan taja?

    Voy a casa. ¿Y tú?

  • Tiwitz nuwan?

    p. 76 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    Naja niaw ka tiendaj nikua se amatzin. Tiwitz nuwan?

    Yo voy a la tienda a comprar un cuaderno. ¿Vienes conmigo?

  • Te niweli niwitz muwan.

    p. 76 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    No puedo venir contigo.

  • Nemi pal ninaka iwan.

    p. 76 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    Ka ne nuikaw nemi nuchan. Nemi pal ninaka iwan.

    Porque está mi hermanito en casa. Tengo que quedarme con él.

  • Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj.

    p. 76 · Ver en el diccionario: wan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku

    Traducción

    Naja nikmati! Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj. Tikneki?

    ¡Yo sé! Podemos ir a tu casa primero, y luego tu hermano puede venir con nosotros a la tienda.

23 Kanka yawi?

  • Kitemua kitemua wan te kiajsi.

    p. 79 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Ika nemi pal tajkwilua. Ashan te weli tajkwilua ika te kiajsi ne iamatzin. Kitemua kitemua wan te kiajsi.

    Porque tiene que escribir en su cuaderno. Ahora no puede escribir porque no encuentra su lápiz. Busca y busca pero no lo encuentra.

24 Tik ne tiankis (1)

  • Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia.

    p. 81 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe.

    p. 81 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia.

    p. 81 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis.

    p. 81 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.

    Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.

  • Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.

    p. 81 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.

    Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.

  • Kinekiuk ne chil wan ne cafe.

    p. 81 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Paula kitashtawia ne tanamakani. Kinekiuk ne chil wan ne cafe. Yawia kitemua...

    Paula le paga a la vendedora. Todavía falta el chile y el café. Ya va a buscarlo...

25 Tik ne tiankis (2)

  • Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi.

    p. 84 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi. Yaja kitajtanilia se tanamakani:

    Paula busca chiles en el mercado y no encuentra. Ella le pregunta a una vendedora:.

  • — Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.

    p. 84 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.

  • Kwak tami kikua chil, cafe wan muchi tay muneki, Paula mukwepa ichan.

    p. 84 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

26 Tik ne shajkal

  • Wan taja, tikpia kujkuyamet?

    p. 86 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Shikita uni kuyamet tik ne ujti. Wan taja, tikpia kujkuyamet?

    — ¡Mira ese cerdo en el camino! ¿Tu tienes un cerdo?

  • — Eje, nikpia tijtijlan, tujtuchti wan nusan pejpelu.

    p. 86 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Sí, tengo gallinas, conejos y también perros.

  • Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat.

    p. 86 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

  • Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat.

    p. 86 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan

  • — Nunoya wan nutatanoy welit taketzat.

    p. 88 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!

    — Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!

  • — Wan ne mukujkunew?

    p. 88 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — ¿Y tus hijos?

  • — Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.

    p. 88 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...

    — Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...

  • — Tiknekit titaketzat ne taketzalis ipal ne tunoywan!

    p. 88 · Ver en el diccionario: noya

    Traducción

    — ¡Queremos hablar la lengua de nuestros abuelos!

  • — Wan ika ne Nawat yektzin!

    p. 88 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — ¡El náhuat es lindo!

28 Keman tiaw timukwepa?

  • — Ken senpa, niaw nimuketza kwak tanesi: makwil horaj, anka makwil wan tajku.

    p. 92 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Como siempre me levantaré al amanecer: a las cinco, tal vez las cinco y media.

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • — Naja nikneki niaw nitaketza iwan ne tamachtiani Francisco.

    p. 94 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    — Quiero ir a hablar con el maestro Francisco.

  • — Taika tikneki titaketza iwan?

    p. 94 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    — ¿Por qué quieres hablar con él?

  • — Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.

    p. 94 · Ver en el diccionario: kunpa

    Traducción

    — Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Nukunew, kanka tiaw iwan uni chikiwit tentuk iwan takwal?

    p. 95 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    — Mi hija, ¿a dónde vas con ese canasto lleno de comida?

  • — Su tikneki, niweli niwitz muwan pal nimetzpalewia.

    p. 95 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    — Si querés, puedo venir contigo para ayudarte.

  • — Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti.

    p. 95 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    — Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti. Niawa tel!

    — Ella me dijo que no puedo hablar con nadie en el camino. Ya me voy pues!

31 Nikelnamiki nutechan

  • Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    p. 97 · Ver en el diccionario: noya

    Traducción

    — Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.

    — Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.

  • Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.

    p. 97 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Naja te nikneki nikelkawa. Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka. Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.

    — ¡Yo no la quiero olvidar. Me lo enseñó mi madre cuando era pequeño. Es el idioma de los abuelos de nuestro pueblo, y también es nuestro idioma.

32 Ume takwikalis

33 Sujsul nipakiskia

  • Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    p. 103 · Ver en el diccionario: wan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku

    Traducción

    — Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    — También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.

  • — Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.

    p. 103 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.

  • Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.

    p. 103 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

Oraciones 1–100 de 219 · Siguientes

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).