Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

70 ocurrencias en 5 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku37Naja Ni Genaro7Achtu Taksalis3Timumachtikan!17The Pipil Language of El Salvador6

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

37 ocurrencias

Capítulo 1

  • Kichiwa yek tunal.

    p. 18

Capítulo 2

  • Ne kwawit kuku takati chijchin, yawi weytia wan kichiwa iswat wejweyak.

    p. 21

Capítulo 6

  • Kwakuni kichiwki ka takati ne at kan ne yu-tatuka, wan kan kitaket ne wejweymet ka chayawtuk ne at, yajket tachiat ken kichiwa ka kipia ne at chayawtuk, wan inte kitztiwit keman kimakatuk ne at.

    p. 37

Capítulo 7

  • Wan inte kicha ume imey shiwit kichiwa ka tiajtuk?

    p. 43

Capítulo 8

  • Kiuni kichiwa ka tejemet welit tikpiat nikan mas ke ne tikpiat tejemet.

    p. 46

Ver las 31 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

7 ocurrencias

Ne Takat Brujoj

  • Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.

    p. 34

    Traducción

    Kwak se siwat kiwetzi yek kinutza. Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.

    Cuando una mujer le caía bien la llamaba. Y si ella no quería, entonces iba a la noche, y donde dormía llegaba a abrazarla y hacerla su mujer.

Ne Shupan

  • Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya.

    p. 36

    Traducción

    Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?

    Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?

  • Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?

    p. 36

    Traducción

    Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?

    Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?

Ne Tutut

  • Pero ken kichiwa pal weya, tesu akaj kimati.

    p. 40

    Traducción

    Muchi tikmatit ka se tutut patani. Pero ken kichiwa pal weya, tesu akaj kimati. U su kimatit ka nesi ipal se teksisti, kaj kitakwaltia? Tay mumati, ka inan kitakwaltia.

    Todos sabemos que un pájaro vuela. Pero cómo hace para crecer, nadie sabe. O si saben que nace de un huevo, ¿quién le da de comer? Lo que se sabe es que su madre lo alimenta.

  • Wan kwak kita ka ne tutuchin welia patani, kunij kichiwa ka kiselia mayan, pal pewa patani.

    p. 40

    Traducción

    Yajika inan achtu kitakwaltia. Wan kwak kita ka ne tutuchin welia patani, kunij kichiwa ka kiselia mayan, pal pewa patani. Ka su te kichiwa kiunij, ne tutuchin te keman patani, maya kichia ne takwal tik ishumul.

    Por eso su madre primero lo alimenta. Y cuando ve que el pajarito ya puede volar, entonces le hace pasar hambre, para que empiece a volar. Porque si no hace así, el pajarito nunca hace el intento de volar, sólo espera la comida en el nido.

Ver las 6 oraciones

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

3 ocurrencias

Tamachtilis 6. Numiyekawan

  • Nunan kichiwa ajwiak atutun.

Tamachtilis 13. Kaj kichiwa chilmul?

  • Kaj weli kichiwa ne chilmul?

  • Nusiwaw weli kichiwa.

King, Timumachtikan! (2011)

17 ocurrencias

5 Tay kichiwa?

  • Tay kichiwa ne siwat?

    p. 31

    Traducción

    ¿Qué hace la mujer?

  • Tay kichiwa ne kunet?

    p. 31

    Traducción

    ¿Qué hace el niño?

  • Wan uni pelu tay kichiwa?

    p. 31

    Traducción

    ¿Y ese perro qué hace?

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Tay kichiwa ne siwat?

    p. 33

    Traducción

    ¿Qué hace la mujer?

8 Nikpia se mistun

  • Tay kichiwa ne siwat?

    p. 38

    Traducción

    ¿Qué hace la mujer?

Ver las 17 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

6 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Pwes kilwia ne shuretzin: Ne mutelpuchtzin kichiwa falta seyuk kosaj.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Entonces, el viejito le dijo, “A su niño le falta algo”.

  • Ini ja ne kichiwa falta ne mutelpuchtzin.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “Eso era lo que le faltaba a su hijito”.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Kinutza ne ishulejyu; ya tesu kichiwa kasoj, ken ne kuchikia, wan tesu kuchi.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Le habló al marido; éste no le hizo caso, como si hubiera estado dormido, pero no estaba dormido.

  • Kita ta kichiwa nemi ne isiwaw.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Se fijaba en lo que hacía su mujer.

  • Kenemej nemi ne Nanawatzin, ne chimpe Nanawatzin, ya kita ta kichiwa ne inlama.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Pero ahí estaba el nanahuátzin, el menorcito, se dio cuenta de lo que hacía la nana.

Ver las 6 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).