Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985) · Todos los textos

219 ocurrencias · Borrar

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

219 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Ashan katka se rey kipia se itelpuchtzin.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ashan

    Traducción

    Era una vez un rey; él tenía un hijito.

  • Kilwia ne inan ma tinakan ne reynaj; kilwia ne inan: Tiut tiyawit tipashaluat nepa ka kujtan Tiut tiawit aber su timuchiwa alegrar chupi.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nan, kojtan, ina

    Traducción

    Su mamá – es decir la reina – su mamá le dijo, “Vamos a dar un paseo allá en el bosque”. “Vamos a ver si no te puedes alegrar un poquito.”

  • Nepa ka se llanura, ajsiket chan se anciano, chan se shuretzin.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chan, techan

    Traducción

    Llegaron allá en la llanura a la casa de un ancianito, de un viejito.

  • Ma mawilti wan mas pipiltzitzin, yu muchiwa alegrar.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    “Déjelo jugar con los otros niños, y se alegrará”.

  • Kalikat ne yey pipiltzitzin se inmijmichintzitzin, wan ne seyuk kalika se itapajsul ne wilutzin mareño.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Los tres cipotillos trajeron unos pescaditos, y otro trajo un nido de pájaro mareño.

  • Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: wan

    Traducción

    Yut anyawit. Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    “Se irán y él irá con uds.; irá a divertirse”. “No ha venido para que le peguen”.

  • Ka nepa, ka nepa kitemuat se inmichintzin wan ne seyuk ne itapajsul ne wijwilutzin.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Allá, allá, unos buscaron pescaditos y el otro un nido de pájaro.

  • Muchijki alegrar ne piltzintzin, ne prinsipe, ma tinakan.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ina

    Traducción

    Muchijki alegrar ne piltzintzin, ne prinsipe, ma tinakan. Muchijki alegrar.

    El muchachito estaba feliz; es decir, el príncipe estaba contento.

  • Kilwia ne inan: Shikida, shikida, nalwika se nuwilutzin.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nan

    Traducción

    Le dijo a su mamá, “Mirá, mirá he traído un pajarito”..

  • Kitamutak ne isapatiyas de oroj, kianki ne inan.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nan

    Traducción

    Botó los zapatillas de oro; su mamá las recogió.

  • Tejemet tiawita, kilwia ne shuretzin: Shakan, pero te shikelkawa, cualquier rato shiwala wan ne mutelpuchtzin; ka nikan nemit ne iamigitus pal mawiltia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nikan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    “Ya nos vamos”, le dijo al viejito; “Váyase también, pero no se le olvide, vuelva cuando quiera con su hijito; aquí están sus amiguitos para jugar con él”.

  • Ikuka kielnamik ne iamigitus kilwia; Naj, kilwia, na nikelnamiki ne nuamigitus ka tiyajket tipashaluat ka nepa ka orillas ka itejtenpan ne lagoj.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Luego se acordó de sus amiguitos; y dijo, “Yo”, dijo, “me acuerdo de mis amiguitos, como nos paseábamos a la orilla del lago”.

  • Ashan, kinilwia: Naja ne rey, Shikitakan.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ashan

    Traducción

    “Ahora”, dijo, “¡Miren! ¡Soy el rey!”.

  • Wan taja seyuk ministro.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Taja tiu tinaka de ministro. Taja seyuk ministro. Wan taja seyuk ministro.

    “¡Vos serás ministro! Vos serás otro ministro y vos serás otro ministro más”.

  • Ashta nikan ajsik ne tukasoj.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Hasta ahí llegó nuestro cuento.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Ashan katka se takat munamiktij.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ashan

    Traducción

    Hubo una vez un hombre que se casó.

  • Yaja kitajtan se konsejoj wan kimakaket, kimakat se konsejoj.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Pidió consejo y se le dio, le dieron un consejo.

  • Kinutza ne ishulejyu; ya tesu kichiwa kasoj, ken ne kuchikia, wan tesu kuchi.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Le habló al marido; éste no le hizo caso, como si hubiera estado dormido, pero no estaba dormido.

  • Yajki ka tiupan chan ne palej, ma kimaka ne konsejoj ken kichiwaskia.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chan, techan, tiupan

    Traducción

    Yajki kitajtani seyuk konsejoj. Yajki ka tiupan chan ne palej, ma kimaka ne konsejoj ken kichiwaskia.

    Fue a pedir consejo; fue a la iglesia, a donde el padre. Este le aconsejaría sobre lo que debía hacer.

  • Sepa ne tzuntekumat tesu kineki naka ten tiupan, tesu kineki.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tiupan

    Traducción

    La cabeza no se quería quedar afuera en frente de la iglesia; no quería.

  • Ashan nechilwia ne palej asu nikpia se nufinkita, ma niyu iwan, wan ne chijchiltik tzaput ma kikwa ne ujuksik, wan tami ma kimaka wan ne chijchikajtuk pal nikmiktia.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ashan, wan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku

    Traducción

    “Pues el padre me dijo que si tengo una finquita que la lleve a comer zapote maduro y que le pegue en la cabeza duro con los que están duros para matarla.”

  • Kabal ne panuk tan ne tzaput; mutamuta ne tzuntekumat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tajtani, tajtanilia

    Traducción

    Pasó directamente debajo del palo de zapote, y se le echó la cabeza.

  • Musaluj nikan pak ne masat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Laj! Musaluj nikan pak ne masat.

    “Lah” – se le pegó a la nuca del venado.

  • Ran!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Tik ne witztal yajki. Ustuwetzi. Ran! Mutamuta ne ustut.

    Se metió al espinal; cayó en la barranca – “ran” – se echó a la quebrada.

  • Te shikwakan nushulejyu, te shikwakan nushulejyu!, asi le dice.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kwa

    Traducción

    “¡No se coman a mi marido! ¡No se coman a mi marido!” así les decía.

  • Al fin de tanto, wakik ne masat, wan yaja, ne tzuntekumat, yawia miki ka iseltzin tik ne kebrada.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Al fin se secó el venado y la calavera iba a morir sola allí en la quebrada.

  • Kan ne miktuk, waltakatki se tekumat, waltakatki se tekumat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    Mikik. Kan ne miktuk, waltakatki se tekumat, waltakatki se tekumat.

    Murió; donde había muerto brotó un árbol.

  • Yawi ne Tantepuslamat, ja yaja inan, ne brujaj Tantepuslamat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nan

    Traducción

    Vino la bruja. Ella es la mamá, la bruja, “la vieja del diente de hierro”.

  • Yajki ya; kimatki kan nemi ne isiwapiltzin.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    Llegó. Sabía donde estaba su hija.

  • Nikan timiktuk, pero nikan nemi ne nuchichiwal.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Aj, ne nusiwapiltzin! Nikan timiktuk, pero nikan nemi ne nuchichiwal. Nikan yu kisa ne muchichiwal amor!

    “Ah, hija mía, has muerto aquí, pero ahí está mi huacal, tu huacal de amor va a brotar aquí.”

  • Nikan yu kisa ne muchichiwal amor!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Aj, ne nusiwapiltzin! Nikan timiktuk, pero nikan nemi ne nuchichiwal. Nikan yu kisa ne muchichiwal amor!

    “Ah, hija mía, has muerto aquí, pero ahí está mi huacal, tu huacal de amor va a brotar aquí.”

  • Wan tami yajki yajki.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Luego se fue, se fue.

  • Muchijki ne kwawit wan kipishki se itakil, se wajkal.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Brotó el árbol y dio fruta, un huacal.

  • Aj, nusiwapiltzin, nikan nemi ne muchichiwal!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    “Ah, hija mía, aquí está tu huacal.”

  • Kitek, kitek, wan kiwikak ka ichan.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Lo cortó; lo cortó y se lo llevó a casa.

  • Kabal tapanik ka tajku tayua, ma tikinakan ne "medianoche", tikaki tajku tayua.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    En plena noche se reventó partiéndose en dos, digamos a eso de la medianoche; se oye a la medianoche.

  • Tapan.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Pa! Tapan.

    “¡Pa!” – reventó..

  • Shitejchiakan uk, nu nikchiwa.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    “Espérense un ratito que las voy a hacer.”

  • Yawi kene tan ne puchut, tan ne puchut.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tajtani, tajtanilia

    Traducción

    Yajki kalinh (m) ana ne ipilawantzitzin. Yawi kene tan ne puchut, tan ne puchut.

    Fue a recoger a sus niños, luego se metió debajo de un puchute, bajo un puchute.

  • Pejki ne inlama kiwijwilanij ne ajamakitas, wan tami.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Pejki ne inlama kiwijwilanij ne ajamakitas, wan tami. Ajka puchut, ajka puchut, ajka puchut, yajki sepa ne puchut ka ajku.

    La nana comenzó a colgar las hamaquitas. Luego, “arriba puchute, arriba puchute, arriba puchute”; y el puchute se paró.

  • Wan tami kalnutzket ne inlama.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Wan tami kalnutzket ne inlama. Kinekit temut, ma kaltemulti.

    Al rato, llamaron a la nana, que querían bajar, querían bajar.

  • Kilwiat: Shakan, nuishwiuwan!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Kilwiat ne inlama: Nanita, musta tiyut tiawit titapewiat. Kilwiat: Shakan, nuishwiuwan! Kilwia.

    Le dijeron a la abuela, “nanita mañana vamos a cazar”. “Vaya pues, mis nietecitos,” les dijo ella.

  • Kishipejket wan kimakaket ne inlama ma kimana.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Kishipejket wan kimakaket ne inlama ma kimana. Kimanki.

    Lo pelaron y le pidieron a la nana que se lo cocinara; lo cocinó.

  • Kilwia: Shisakan!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: isa

    Traducción

    Kinnutzki ne inlama. Kilwia: Shisakan! Nemia ne takwal! Shisakan, nupilawantzitzin, shisakan! Nemia ne takwal!

    La nana les habló, les dijo, “¡despierten, ya está la comida, despierten mis niños, despierten, ya está la comida!”

  • Shisakan, nupilawantzitzin, shisakan!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: isa

    Traducción

    Kinnutzki ne inlama. Kilwia: Shisakan! Nemia ne takwal! Shisakan, nupilawantzitzin, shisakan! Nemia ne takwal!

    La nana les habló, les dijo, “¡despierten, ya está la comida, despierten mis niños, despierten, ya está la comida!”

  • Pejki kalnutza ne ienamorado pal sentakwat, pal sentakwat wan ne ienamorado.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Comenzó a llamar al enamorado para comer juntos, para comer junto con su enamorado.

  • Ne iishwiuwan teya su kinmaka ne takwal, se maya ne ienamorado sentakwat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Ya no les daba de comer a los nietos; sólo comía con el enamorado.

  • Kinilwia ne iermanujwan: Nulama mitzinchiwa nemi joder; Tesu antakwat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Les dijo a sus hermanos, “mi nana los está jodiendo; no comen.”

  • Kinilwia ne Nanawatzin, se chimpe: Shinechwikakan ne idamuj nulama, yaja ja kikwa ne takwal.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Kinilwia ne Nanawatzin, se chimpe: Shinechwikakan ne idamuj nulama, yaja ja kikwa ne takwal. Pwes shinechwikakan.

    El nanahuátzin, el menorcito, les dijo, “llévenme a mí; el enamorado de mi nana, él es el que se come la comida; ¡así que llévenme!”

  • Pwes shinechwikakan.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Kinilwia ne Nanawatzin, se chimpe: Shinechwikakan ne idamuj nulama, yaja ja kikwa ne takwal. Pwes shinechwikakan.

    El nanahuátzin, el menorcito, les dijo, “llévenme a mí; el enamorado de mi nana, él es el que se come la comida; ¡así que llévenme!”

  • Niu nimitzinilwitia kan panu ne.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    “Les voy a enseñar adonde se va.”

  • Yuwan kichiwat ne sanjo.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Yuwan kichiwat ne sanjo. Yuwan kitajtamejchiwat ne witzkuyul pal ne naka, ne naka yu miki.

    “Vayan a hacer una zanja; afilen unos güiscoyoles (palmeras espinosas) para que se quede allí, quédense aquí, va a morir.”

  • Yuwan kitajtamejchiwat ne witzkuyul pal ne naka, ne naka yu miki.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Yuwan kichiwat ne sanjo. Yuwan kitajtamejchiwat ne witzkuyul pal ne naka, ne naka yu miki.

    “Vayan a hacer una zanja; afilen unos güiscoyoles (palmeras espinosas) para que se quede allí, quédense aquí, va a morir.”

  • Nikan shikchiwakan ne sanjoj.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Nikan shikchiwakan ne sanjoj. Man shiktzujtzuntamejtikan ne witzkuyul, wan ne shiktalpachukan.

    “Hagan la zanja aquí, pero afilen los güiscoyoles y pónganlos aquí.”

  • Man shiktzujtzuntamejtikan ne witzkuyul, wan ne shiktalpachukan.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: man, mana, manu, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Nikan shikchiwakan ne sanjoj. Man shiktzujtzuntamejtikan ne witzkuyul, wan ne shiktalpachukan.

    “Hagan la zanja aquí, pero afilen los güiscoyoles y pónganlos aquí.”

  • Uk yu witz ne tukujkul wan yu kimati ne. parran! pa! yu temu.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    “Ya viene nuestro cucuy y va a sentir el “parram,” “pa,” va a caer.”

  • Ajan!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Ne seyuk noche. Plaj! ne tukujkul! Ajan!

    La siguiente noche, “plah”; es tu cucuy’, “ah”.

  • Kishipejket, kipakat, kiwikaket chan ne inlama.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: chan, techan

    Traducción

    Lo pelaron, lo lavaron, y lo llevaron a la casa de la nana.

  • Talikat masat, wan sanka.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Shikida nanita!, kilwiat. Talikat masat, wan sanka.

    “Mirá nana,” le dijeron, “trajimos un venado,” y era mentira.

  • Tesu, tesu ja masat, sino ne idamuj ne inlama, ja yaja kimiktijket, wan kiwikaket ne nakat pal kikwa ne inlama.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    No, no era venado sino que era el enamorado de la nana. Éste era el que habían matado y le habían llevado la carne para que se lo comiera la nana.

  • Shikuchikan!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: kuchi

    Traducción

    Shikuchikama!, kilwia tik nawat. Shikuchikan!

    “¡Ahora duérmanse!” le dijo en pipil, “¡duérmanse!”

  • Pejki ne Tantepuslamat kikwa ne nakat, wan tami kilwijket: Ken tikmatki ne nakat, lama?

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    La vieja del diente de hierro se puso a comer la carne. Al rato, le preguntaron, “¿A qué te sabe la carne, nanita?”

  • Yajki kitantia ne itan.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Yajki kitantia ne itan. Nepa ten kebrada kitantia ne itan pal kikwa ne piltzitzin.

    allá en la orilla de la quebrada se puso a afilar el diente para comerse al muchachito.

  • Nepa ten kebrada kitantia ne itan pal kikwa ne piltzitzin.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Yajki kitantia ne itan. Nepa ten kebrada kitantia ne itan pal kikwa ne piltzitzin.

    allá en la orilla de la quebrada se puso a afilar el diente para comerse al muchachito.

  • Panuk kitak ka kitantia nemi ne itan, kitantia nemi ne itan.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Pasó y vio que estaba afilando el diente.

  • Nikan nakak ne tejitaj.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nikan

    Traducción

    Nikan nakak ne tejitaj. Kiajsi se pedasoj tejaj. Kitzuntapan.

    “El pedazo de teja de aquí (señalábase la nuca) encontró un pedazo de teja y me dio en la cabeza.”

  • Kitzuntapan.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Nikan nakak ne tejitaj. Kiajsi se pedasoj tejaj. Kitzuntapan.

    “El pedazo de teja de aquí (señalábase la nuca) encontró un pedazo de teja y me dio en la cabeza.”

  • Mas ka tiutak, witzaya wan ne itapak.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Mucho después por la tarde esa venía con su ropa lavada.

  • Ka panu ne iashish tzumpan kal, tesu tikmiktisnekit.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Kilwijket: Shikida lama, tiut tiyawit se apwesta. Ka panu ne iashish tzumpan kal, tesu tikmiktisnekit.

    Le dijeron, “mirá nana, vamos a apostar; el que pase el techo de la casa al orinar no lo queremos matar.”

  • Ashan shikitzkikan tulama.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ashan

    Traducción

    Ashan shikitzkikan tulama. Ma kipanulti ne iashish!

    “Agarren a la nana; que pase el orín.”

  • Kilpijket ne ajargoyaj wan kimakaket tit ne kal.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Amarraron las argollas de la puerta y le prendieron fuego a la casa.

Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Na nikelnamiki tay nechilwij nunoyaj wan nu tatanoy.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Recuerdo lo que me contaron mi abuela y mi abuelo.

  • En aquel tiempo witzet urakaneros tik se techan de nombre Chiltiupan.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: techan

    Traducción

    En aquellos tiempos, venían los huracaneros de un pueblo que se llamaba Chilteopan.

  • Keman inat yejemet ka yawi panu urakan, segun yejemet inat ka tik ne ejekat panu ne witzet hombres wan siwatket al aire con tal de que witzet kwikat elut pal yejemet kiwikat, kunij ne mijmil nakak bien quebrado, bien aplastado, varias mazorcas desfigurado en un aspecto de como buba, yajane mazorcas kwikat ne Chiltiupanekos sekun nutatanoy wan nu noyaj kichiwket kontar.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: keman, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Cuando decían que habría una gran tormenta, según dicen, en el viento que pasaba venían hombres y mujeres; en el viento venían a llevarse mazorcas para comer. Así es que las milpas quedaban todas quebradas, bien aplastadas, con varias mazorcas tan desfiguradas que parecían bubas. Esas eran las mazorcas que se llevaban los chilteopanecos, según mi abuelo y mi abuela.

  • Pero en ese caso siyujti nemi se takat intelijentej, wan muchiwki proponer ke era de mas tay witzet kichiwat nin tik tutechan.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: techan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Pero en este caso, una vez hubo un hombre muy inteligente que decía que lo que venían a hacer al pueblo era demasiado.

  • Kunij ne takat ke kikutamin kitzki ne chumpipi kwika ka ichan, inmediatamente kichiwki ordinar iswaw ma kimikti ne chumpipi pal kikwat, entonces ne isiwaw kimiktij ne chumpipi, kichiwki desplumar wan kichiwki ne komidaj, wan kikwajket.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: chan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Luego el hombre que había atrapado y agarrado el chompipe se lo llevó a casa. Inmediatamente le ordenó a su mujer que matara el chompipe para poder comérselo. Así es que su mujer mató el chompipe, lo desplumó y lo cocinó y se lo comieron.

  • A los tres dias ka panutuk ne urakan wan kikwajtiwit ne chumpipi. walajket ume takamet wan se siwat kitemuat, kunij ajsiket ichan ne takat kaj kikutaminki por que yejemet poco mas o menos kimatiata katka kaj kikutamin.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: chan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Al tercer día de que había pasado el huracán y que se habían comido el chompipe, llegaron dos hombres y una mujer buscándolo. Llegaron a la casa del hombre que lo había atrapado porque más o menos sabían quien lo había atrapado.

  • Kunij yaja kitzki wan kwikak ka ichan, wan kilwij isiwaw ma kimiktij wan kichiwki se komidaj wan kikwajket.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: chan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Que luego lo había atrapado y que se lo había llevado a casa para la comida y que se lo habían comido.

  • Kunij inaket los tres pwes yek (ne) tay tikchiwtuk pero bien naja nikneki shikchiwa nuwan ne jwabor (juabor), shinechilwiti siquiera kan nemi ne plumas?

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia, wan

    Traducción

    Kunij inaket los tres pwes yek (ne) tay tikchiwtuk pero bien naja nikneki shikchiwa nuwan ne jwabor (juabor), shinechilwiti siquiera kan nemi ne plumas? Kan nakak ne ujumiu? Pal niyaw nikita kan nemi.

    Luego dijeron los tres, “Bueno, lo que hiciste está bien, pero quisiera que me hicieras un favor. Por lo menos enséñame donde quedaron los huesos para poder ir a verlos.”

  • Kan nakak ne ujumiu?

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    Kunij inaket los tres pwes yek (ne) tay tikchiwtuk pero bien naja nikneki shikchiwa nuwan ne jwabor (juabor), shinechilwiti siquiera kan nemi ne plumas? Kan nakak ne ujumiu? Pal niyaw nikita kan nemi.

    Luego dijeron los tres, “Bueno, lo que hiciste está bien, pero quisiera que me hicieras un favor. Por lo menos enséñame donde quedaron los huesos para poder ir a verlos.”

  • Pal niyaw nikita kan nemi.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia

    Traducción

    Kunij inaket los tres pwes yek (ne) tay tikchiwtuk pero bien naja nikneki shikchiwa nuwan ne jwabor (juabor), shinechilwiti siquiera kan nemi ne plumas? Kan nakak ne ujumiu? Pal niyaw nikita kan nemi.

    Luego dijeron los tres, “Bueno, lo que hiciste está bien, pero quisiera que me hicieras un favor. Por lo menos enséñame donde quedaron los huesos para poder ir a verlos.”

  • Los tres ajsiket kan nemi ne plumas wan ne wejwesuj ka te kikwajtuk pelu.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Llegaron los tres a donde estaban los huesos y las plumas que no se había querido comer el perro.

  • Kunij yemet (yejemet) kianket ne wesuj kichiwket se puniuj wan kitajtanket se bateya wan se buen puniuj at wan se carreton ileraj kiminket ka ikajku.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Luego recogieron los huesos, los hicieron montón, pidieron una batea, mucha agua y un carretón de hilo y lo aventaron al aire.

  • Al ratito tikwini,kan (kwak)(keman) tikwinik yaja kita ka maya kimak bueltaj en la buelta ke kimaka muciwket elevar wan muchiwket desaparecer.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia, keman, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Luego se puso a tronar. Cuando tronó se fijó que se había volteado. Al darse vuelta, se elevó y desapareció..

  • Kienej (kiane) kwikaket ne siwapil por ke ne takat en el momento ke kitak ne kichiwket la prueba kitak perfectamente ka se siwapil hermosa kiski tik ne wesuj wan ne plumaj.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    En realidad, se llevaron a la muchacha porque en ese momento se fijó el hombre que lo habían intentado. vio perfectamente bien que de los huesos y las plumas había salido una hermosa muchacha.

  • Yajika neurakaneros witzet de Chiltiupan, witzet kwikat elut pal kikwa, pero kunij muchiwket jregar por ke kimiktijket se siwapil wan kikwajket.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Así es que, los “huracaneros” en realidad vienen de Chilteopan; vienen a llevarse las mazorcas para comer. Pero se fregaron, porque habían matado a una muchacha y se la habían comido.

  • Kienej nechiwtuk kontar nutatanoy wan nunoyaj, wan esta fecha siempre panu urakan pero tejemet teya keman tikitaket su walkuwetzi se, yajiika an nikchiwa kontar nuamikuj pal kwika como recuerdo ini kwentuj. <arco>

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan, keman, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Eso es lo que me contaron mi abuelo y mi abuela, y siempre vienen los huracanes pero nunca hemos visto si ha caído una cabeza. Así es que, hoy le he contado esto a mi amigo para que se lleve este cuento de recuerdo.

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • An trece de julio y dia de San Antonio nin ninemi nuchan tisennemit a la par wan se nuamikuj, witz wejka, yaja kineki kikaki kwentos tay tik nutechan kikchiwtuk suceder.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan, chan, techan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Hoy, el trece de julio, día de San Antonio, estoy aquí en mi casa a la par de mi amigo quien ha venido de muy lejos. A él le gusta escuchar historias acerca de lo que ha sucedido en mi pueblo.

  • An niyaw nikchij kontar ka nin nemi se chulet ke yaja propio yaja nechilwijtuk ka inan ne iteku né tik arkuj nemit.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan, nan

    Traducción

    Hoy voy a contarle que hay aquí un viejo que él mismo me ha contado que su mamá y su papá están allá en el arco . (Hay un arco natural de piedra muy cerca de Santo Domingo de Guzmán.)

  • Yajika keman yaja mayana , ina isel, "por el ultimo nikmai kan nemi nuteku, kan nemi nunan."

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: kan, kua, talia, keman, nan

    Traducción

    Así es que cuando le dio hambre, se dijo, “Al fin sé dónde está mi papá, dónde está mi mamá.”

  • niyaw niktajtani tay nikwa, por ke yejemet kipiat deber nechmakat an ka nimayana.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ana, ashan

    Traducción

    Les voy a pedir algo de comer, porque me lo tienen que dar ahora que tengo hambre.

  • Kunij kikwij ikalabus (ikalkabus) wan imataw yawi ka né Arkuj.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    De modo que cogió su machete y su red, y se fue al arco.

  • Ajsik né tik ne pwertaj, muketza a media pwertaj, kilwia: nunan, nuteku shalkisa, naj nimayana, nikneki nitakwa.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: nan

    Traducción

    Llegó allí a la puerta, se paró a media puerta, y dijo, “mamá, papá, salgan, tengo hambre, quiero comer.”

  • Nimayana, nunan.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: nan

    Traducción

    Nimayana, nunan. Yajika niwitz.

    “Tengo hambre, mamá; por eso he venido.”

  • Kunij shikwa sikiera pan por ke tamal te kanaj.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Kunij shikwa sikiera pan por ke tamal te kanaj. Shikwa pan pal panu mumayana.

    Pues por lo menos un poco de pan porque tortillas no hay; comé pan para que se te quite el hambre.”

  • Shikwa pan pal panu mumayana.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Kunij shikwa sikiera pan por ke tamal te kanaj. Shikwa pan pal panu mumayana.

    Pues por lo menos un poco de pan porque tortillas no hay; comé pan para que se te quite el hambre.”

  • Tikpia wey pan?

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Kunij yaja kilwia. Tikpia wey pan?

    Luego le dijo, “¿Tenés mucho pan?”

  • Aj, pan nemi wey.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    “O, hay mucho pan.”

  • Kunij ne inan kalaki, mientras ne inan kalaki kalwika mas pan, yaja pejki kikwa ne tortaj kimakatuk inan.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: nan

    Traducción

    Luego entró su mamá. Mientras su mamá entraba a traer más pan, se puso a comer la torta que le había dado su mamá.

  • Kalwika inan uk nawi pan onbron, kitaij tik imataw wan walaj.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: nan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan

    Traducción

    Su mamá trajo cuatro tortotas más. Las metió a la red y se fue

Oraciones 1–100 de 134 · Siguientes

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).